Top Banner

of 54

Rapport Kennis over Markten

Jan 11, 2017

ReportDownload

Documents

lyliem

  • Kennis over MarktenRapportage

  • Kennis over Markten

    Rapportage

    April 2011

  • Kennis over Markten | Eindrapport | April 2011

    Pagina 2 van 52

  • Kennis over Markten | Eindrapport | April 2011

    Pagina 3 van 52

    Colofon

    Opgesteld in opdracht van: Rijkswaterstaat

    Opgesteld door: Decisio BV in samenwerking met SOLVINT Supply Management

    Adres: Valkenburgerstraat 212 1011 ND Amsterdam Telefoon: 020 67 00 562 Fax: 020 47 01 180 E-mail: info@decisio.nl Website: www.decisio.nl

    Titel rapport: Kennis over Markten

    Status rapport: Eindrapport

    Datum: April 2011

    Opdrachtgever: Rijkswaterstaat, begeleidingsgroep: Roel van Pelt (SDG), Gaico Jacobs (SDG), Lon Brinkman (DID), Peter Koppert (DI) en Arnold Breur (DI)

    Projectteam: Kees van Ommeren (c.vanommeren@decisio.nl) John Pertijs (j.pertijs@decisio.nl) Solvint: Prof. dr. Frank Rozemeijer (frank.rozemeijer@solvint.com)

  • Kennis over Markten | Eindrapport | April 2011

    Pagina 4 van 52

  • Kennis over Markten | Eindrapport | April 2011

    Pagina 5 van 52

    Inhoudsopgave

    Samenvatting 7S1 Probleemstelling7S2 Aanpak 7S3 Resultaten en conclusies interviews 7S4 Aanbevelingen 10

    1 Inleiding 131.1 Achtergrond 131.2 Probleemstelling 131.3 Aanpak onderzoek 141.4 Leeswijzer 15

    2 Resultaten inventarisatie 172.1 Wanneer vindt inkoopmarktanalyse plaats? 172.2 Wat voor informatie wordt gezocht? 172.3 Wie voert de inkoopmarktanalyse uit? 182.4 Hoe wordt de marktanalyse uitgevoerd? 20

    3 Analyse strategische inbedding 233.1 Analyse genterviewde organisaties 233.2 Strategische inbedding inkoopmarktanalyse 253.3 Samenvatting en conclusies 32

    4 Advies richting RWS 394.1 Het opbouwen van marktkennis in de praktijk 394.2 Opbouw van marktkennis: theoretische handvatten 41

    Bijlage 1: Geraadpleegde literatuur 49Bijlage 2: Deelnemers aan het onderzoek 51

  • Kennis over Markten | Eindrapport | April 2011

    Pagina 6 van 52

  • Kennis over Markten | Eindrapport | April 2011

    Pagina 7 van 52

    Samenvatting

    S1 ProbleemstellingIn het kader van de ingezette professionaliseringsslag van de inkooporganisatie is Rijkswaterstaat (RWS) op zoek naar best practices van inkoopmarktanalyses. Ter beantwoording van deze centrale onderzoeksvraag heeft een team van economisch onderzoeksbureau Decisio, dat hierbij is ondersteund door Prof. dr. Frank Rozemeijer van SOLVINT Supply Management (SOLVINT), de volgende acht onderzoeksvragen onderzocht:

    1. Hoe krijgen andere grote opdrachtgevers een beeld van hun markt (wat willen ze weten en hoe screenen zij de markt)?

    2. Wat voor systematiek gebruiken deze partijen om de dynamiek van de markt en haar krachtenspel te analyseren?

    3. Hanteren zij per marktsegment dezelfde methodiek of verschilt deze?4. Hoe berekenen zij de effecten van hun beleid op de markt? Naar welke

    indicatoren kijken ze en waarom?5. Hoe passen private opdrachtgevers, aan de hand van de analyse, de

    benaderingswijze van de markt aan?6. Waarin verschillen zij ten opzichte van RWS?7. Welke andere indicatoren en methoden heeft RWS als toonaangevend

    opdrachtgever nog nodig?8. Hoe zou RWS de gevonden instrumenten kunnen toepassen en wat betekent dit

    voor haar organisatie (inzake tijd, geld, veranderingen, etc.)?

    S2 AanpakTer beantwoording van de onderzoeksvragen heeft het onderzoeksteam in totaal zestien interviews gehouden met de volgende organisaties:

    Rabobank Ministerie van Defensie Stork SiemensAchmea Gemeente Rotterdam Fokker NSEssent FrieslandCampina BAM ASMLPhilips Quooste (ProRail) ProRail PIANOo

    De focus van de interviews lag telkens op hoe opdrachtgevers inkoopmarktanalyses toepassen, welke informatie zij hierbij zoeken, wie dit doen en hoe ze het doen. Daarnaast is in een interactieve workshop ingegaan op vragen als wat het optimale kennisoptimum is, hoe marktkennis het beste kan worden opgebouwd en wat de keuzemogelijkheden zijn voor publieke organisaties. De klankbordgroep is hiervoor aangevuld met enkele van de interviewpartners (zie bijlage 2).

    S3 Resultaten en conclusies interviewsOp vrijwel alle aspecten van inkoopmarktanalyse blijken de genterviewde organisaties hun eigen invulling te hebben die in mindere of meerdere mate afwijkt van de andere organisaties. Dit geldt zowel voor de tactische als voor de strategische toepassing van inkoopmarktanalyses. Alles overziend lijken de volgende aspecten het meest bepalend te zijn voor de wijze waarop een organisatie omgaat met inkoopmarktanalyses:1. het type organisatie en product;2. de positie in het inkoopontwikkelmodel;

  • Kennis over Markten | Eindrapport | April 2011

    Pagina 8 van 52

    3. deinkoopfilosofie;4. de positie in de marktanalysematrix.

    Uit de interviews is gebleken dat er essentile verschillen bestaan tussen publieke en private organisaties, tussen organisaties die diensten en producten voortbrengen en tussen organisaties die seriematig werken en organisaties waarvoor alle projecten maatwerk zijn. Niet alleen het onderscheid in type organisaties, maar ook de positie in het inkoopontwikkelmodel van Rozemeijer, Van Weele en Rietveld (1998)endegehanteerdeinkoopfilosofie(partnershipbenaderingversusconcurrentiebenadering) bepalen de invulling van het instrument inkoopmarktanalyse. Dit alles hangt ten slotte samen met de strategische inbedding van de inkoopfunctie in de organisatie, die op haar beurt weer afhankelijk is van de verwachte invloed op het resultaat/value en de inkoopmarkt(en). Het gehele krachtenspel kan het beste worden weergegeven in de marktanalysematrix (zie figuurS1).

    Figuur S1 Marktanalysematrix

    Kennis over Markten Eindrapport ii

    S3 Resultaten en conclusies interviews

    Op vrijwel alle aspecten van inkoopmarktanalyse blijken de genterviewde organisaties hun eigen invul-ling te hebben die in mindere of meerdere mate afwijkt van de andere organisaties. Dit geldt zowel voor de tactische als voor de strategische toepassing van inkoopmarktanalyses. Alles overziend lijken de vol-gende aspecten het meest bepalend te zijn voor de wijze waarop een organisatie omgaat met inkoop-marktanalyses: 1. het type organisatie en product; 2. de positie in het inkoopontwikkelmodel; 3. de inkoopfilosofie; 4. de positie in de marktanalysematrix. Uit de interviews is gebleken dat er essentile verschillen bestaan tussen publieke en private organisaties, tussen organisaties die diensten en producten voortbrengen en tussen organisaties die seriematig werken en organisaties waarvoor alle projecten maatwerk zijn. Niet alleen het onderscheid in type organisaties, maar ook de positie in het inkoopontwikkelmodel van Rozemeijer, Van Weele en Rietveld (1998) en de gehanteerde inkoopfilosofie (partnershipbenadering versus concurrentiebenadering) bepalen de invulling van het instrument inkoopmarktanalyse. Dit alles hangt ten slotte samen met de strategische inbedding van de inkoopfunctie in de organisatie, die op haar beurt weer afhankelijk is van de verwachte invloed op het resultaat/value en de inkoopmarkt(en). Het gehele krachtenspel kan het beste worden weergegeven in de marktanalysematrix (zie figuur S1). Figuur S1 Marktanalysematrix

    MT benadering- Gestructureerde

    aanpak- Kennis van leverancier

    - Kennis van markt- Kennis interne

    behoefte

    LT benadering- Continue aanpak

    - Strategische benadering- Marktkennis

    - Product/technologie kennis

    - Kennis van leverancier- Kennis interne behoefte

    KT benadering- Ad hoc aanpak

    - Inkoper kiest zelf- Kennis van leveranciers

    - Inzicht in interne behoefte

    MT benadering- Gestructureerde

    aanpak- Kennis van leverancier

    - Kennis van markt- Productkennis

    Verw

    acht

    e in

    vloe

    d op

    resu

    ltaat

    /val

    ue

    Hoog

    HoogLaag

    LT = lange termijnMT = middellange termijnKT = korte termijn

    Verwachte invloed op de inkoopmarkt

    Organisaties (of producten) die zich in het kwadrant linksonder bevinden, zullen bij inkoopmarktanalyses ad hoc te werk gaan, waarbij de verantwoordelijke inkoper in grote mate zelf bepaalt hoe hij of zij de analyse of inkoop aanpakt en waarvoor de benodigde kennis van de markt, leveranciers en de interne behoefte in de meeste gevallen beperkt is. Organisaties (of producten) die zich in het kwadrant rechtsboven bevinden, kiezen voor een lange termijnaanpak bij de uitvoering van inkoopmarktanalyses waarbij continu aan marktanalyses wordt gedaan en wordt gestreefd naar diepgaande kennis van de inkoopmarkt, het product of de dienst, de achterliggende technologie, de leveranciers en de interne behoefte. Het type marktkennis dat de genterviewde organisaties verzamelen kan worden gecategoriseerd in marktstructuurkennis, kennis over de productieketen, kennis vanuit de vraagzijde, leveranciersinformatie en kennis over de institutionele context.

  • Kennis over Markten | Eindrapport | April 2011

    Pagina 9 van 52

    Tabel S1 vat de bijbehorende kennisaspecten en de instrumenten die hierbij kunnen worden gebruikt samen.

    ConclusiesDe belangrijkste conclusies uit de interviews en het tweede klankbordgroepoverleg zijn:

    Inkoopmarktanalyse kan niet los worden gezien van de bedrijfs- en inkoopstrategie. De intensiteit ervan hangt sterk af van de verwachte impact van de wijze van inkopen van een goed of dienst op de operationele resultaten en de verwachte impact die een organisatie kan uitoefenen op de betreffende inkoopmarkt(en).Het juiste kennisniveau is afhankelijk van de vraag naar marktkennis en het beschikbare budget. Marktanalyses worden meestal niet extern uitbesteed en als dat toch gebeurt, gaat het vooral om goederen en diensten die