Top Banner
CZYTANIE NAUKOWE W ŚRODOWISKU CYFROWYM Dr hab. Marek Nahotko IV Konferencja Zarządzanie Informacją w Nauce Katowice 28-29.11.2012 1
21

Czytanie naukowe w środowisku cyfrowym

May 24, 2015

Download

Documents

Marek Nahotko
Welcome message from author
This document is posted to help you gain knowledge. Please leave a comment to let me know what you think about it! Share it to your friends and learn new things together.
Transcript
  • 1. 1CZYTANIE NAUKOWEW RODOWISKU CYFROWYMDr hab. Marek NahotkoIV Konferencja Zarzdzanie Informacj w Nauce Katowice 28-29.11.2012

2. IV Konferencja Zarzdzanie Informacj w NauceKatowice 28-29.11.2012 2W nauce czytanie jest czci pisaniaWg Pelli, Bigelow 2009 3. IV Konferencja Zarzdzanie Informacj w Nauce Katowice 28-29.11.20123Czytanie w nauce (Tenopir&King) Czas powicony na czytanie artykuu zmniejszy si z 48minut w 1977 do 34 min. obecnie i by moe jest tominimum, bo ju si nie zmniejsza. Uczeni powicaj do 160 godz./rok na czytanie (w 1977 120 godz./rok). W cigu roku czytaj przynajmniej 1 artyku z 33 tytuwczasopism (w 1977 z 13 tytuw). Uczeni czytaj wicej, szybciej, w wikszym zakresie. Czytanie jest uzalenione sytuacyjnie: to co i ile jestczytane zaley od celu, kontekstu. 4. IV Konferencja Zarzdzanie Informacj w Nauce Katowice 28-29.11.2012 4 Czytanie w nauce Ilo artykuw czytanych rocznie si podwoiaCzas na czytanie artykuu spad o 25%300250200150 Artykuy/rokCzas czytania1005001977 1984 19932000-20022005Wg Tenopir, King 2007 5. IV Konferencja Zarzdzanie Informacj w Nauce Katowice 28-29.11.20125Rodzaje czytania Szybko czytania Od czytania uwanego do skanowania dla odszukania sowa, nazwiska itp. Czytanie aktywne Celowe, czsto nieliniowe, poczone z przerzucaniem, skanowaniem, podkrelaniem i notowaniem Czytanie pytkie i immersyjne Imaginacyjne i refleksyjne Czytanie ledcze Poziome skanowanie publikacji, jak w grze wideo Unikanie czytania Poznawanie treci z moliwe minimalnym czytaniem Nie-czytanie Drukowanie tekstw i ich przechowywanie bez zamiaru czytania Czytanie cige i niecige W czasie i przestrzeni 6. IV Konferencja Zarzdzanie Informacj w Nauce Katowice 28-29.11.20126Szybko czytania (Marshall) Czytanie: uwana lektura kanoniczna. Czytelnik przemierza tekstliniowo. Celem jest zrozumienie. Przegldanie: szybsze ni czytanie kanoniczne. Przemierzanie tekstujest nadal liniowe, lecz zrozumienie jest powicane dla szybkoci.Celem jest uchwycenie istoty tekstu. Skanowanie: szybsze od przegldania. Przemierzanie staje sinieliniowe; czytelnik przeskakuje do przodu i do tyu tekstu. Celemjest czsto ocena lub decyzja o dalszych czynnociach. Rzut oka: strony s przewracane bardzo szybko; czytelnik spdzatyle samo czasu na przekadaniu stron co na ich przegldanie. Celemjest wykrycie wanych elementw strony (pocztku i koca artykuu,rysunkw), po czym moe nastpi przejcie do innego rodzajuczytania. Szukanie: czytelnik skanuje szybko tekst w poszukiwaniuokrelonego elementu strony (np. sw) bez celu zrozumienia. Powtrne czytanie: meta-czytanie; kady rodzaj czytania moewystpowa wiele razy. Wszystkie rodzaje wystpuj w czytaniu naukowym. 7. IV Konferencja Zarzdzanie Informacj w Nauce Katowice 28-29.11.20127Czytanie aktywne (Golovchinsky) Czytanie pasywne Czytanie aktywnePojedynczy tekst Czytanie powieci dlaStudiowanie przyjemnoci, gone podrcznika, czytanie poezjiprzegldanie oferty,wykonywanie czynnociwg instrukcjiWiele tekstwSprawdzanie poczty Badanie zagadnienia, elektronicznej, czytanie analiza stanu literatury, czasopisma, surfowanie aktualizacja wiedzy w Webiespecjalistycznej Czytanie aktywne: poczenie czytania z myleniem krytycznym iprocesem decyzyjnym. Czytanie pasywne: mniej uwane, wymaga mniej wysiku. Nowe technologie przydatne szczeglnie podczas aktywnegoczytania wielu dokumentw, typowego dla pracy umysowej uczonego. 8. IV Konferencja Zarzdzanie Informacj w NauceKatowice 28-29.11.2012 8Czytanie - problemyCzytanie pasywne Czytanie aktywne Pojedynczy tekst Zrozumienie tekstu Zrozumienie tekstu, odnalezienie informacji w tekcie, streszczanie Wiele tekstwZrozumienie tekstu,Zrozumienie tekstu, obsugaobsuga wieluwielu dokumentw,dokumentw,odnalezienie relewantnychodnalezienie dokumentw, strukturyzowanieinteresujcego wielu informacjidokumentu Czytanie aktywne wielu tekstw wymaga strukturyzacji duej liczbyinformacji. Problemy wskazuj na przydatno zastosowania urzdze dowspomagania czytania: zastosowanie narzdzi wyszukiwawczych i sucych tworzeniu streszcze udostpnianie wielu tekstw jednoczenie Pasywne czytanie pojedynczego tekstu mniej zaley od moliwociurzdze. 9. IV Konferencja Zarzdzanie Informacj w Nauce Katowice 28-29.11.20129Czytanie gbokie i pytkie (Ryan)(imaginacyjne i refleksyjne) Obie dychotomie nieostre. Czytanie naukowe: immersyjne i refleksyjne. Niezbdna biego, umoliwiajca automatyzm czytania. Ksika drukowana doskonale dostosowana do czytanianaukowego; Czytanie na ekranie, ograniczenia: Technologiczne: rozdzielczo ekranu, waga, rozmiary, wymuszonapozycja, owietlenie; Rozpraszanie uwagi czytelnika. 10. IV Konferencja Zarzdzanie Informacj w Nauce Katowice 28-29.11.201210 E-czytanie a potrzeby sprztoweAktywno czytania (celowo)Cel: przegldanie e-maili dla odpowiedzi, Cel: czytanie naukoweprzegldanie czasopisma fachowego dla Sprzt: tablet lub inne urzdzenieznalezienia nowoci.umoliwiajce bezporedni interakcj zSprzt: laptop lub inna platforma mobilna materiaem i posiadajce pennadajca si do uruchomienia standardowychfunkcjonalnoaplikacjiCel: czytanie gazety podczas posikuCel: czytanie literatury piknejSprzt: mobilna platforma z duym ekranem Sprzt: platforma do czytania mobilnego,(dla przegldania/skanowania) nacisk na pojemno i porczno(przenono)Immersyjno czytania (skupienie uwagi) Czytanie immersyjne wymaga wysokiej czytelnoci tekstu, mobilnoci,transparentnego interfejsu, a sposoby interakcji nie wymagaj specjalnychszkole (nie potrzeba szkolenia jak czyta ksik). Czytanie aktywne wie si z interaktywnoci, a wic pisaniem (np. notatek). 11. IV Konferencja Zarzdzanie Informacj w Nauce Katowice 28-29.11.201211Czytanie ledcze (Renear) Badacze postpuj z publikacjami jakby grali w gry wideo, gwatownie, jakby podwiadomie: tworz zapytania jakby chcieli odnale znane sobie dokumenty lubpowtrzy wyniki wyszukiwania rzeczowego; podaj za cytowaniami w ty i w przd; wykonuj gwatownie ocen relewancji: ewaluacja wpywu, jakoci unikaj patnych stron wydawcw, agregatorw, a poszukujegzemplarzy dostpnych w OA; lokalizuj i porwnuj sowa kluczowe, definicje, protokoy, wynikiwyszukiwa. Dziaania s podwiadome, kinestetyczne, nawet podobne dotransu; trudnoci w artykulacji opisu co robi i dlaczego. Sesje opisywane s jako poyteczne, nawet jeli w efekcieaden artyku nie zosta przeczytany. 12. IV Konferencja Zarzdzanie Informacj w Nauce Katowice 28-29.11.201212Unikanie czytania (Renear) Narzdzia pozwalajce okreli relewancj artykuw bez ichczytania: indeksowanie, cytowania. Narzdzia pozwalajce okreli poziom artykuw bez ichczytania: abstrakty, przegldy literatury. Czytane artykuy dziki zawartym w nich stanom badapozwalaj na orientacj w innych artykuach bez ich czytania. Eksploracja tekstw i danych w poszukiwaniu nieodkrytejwiedzy pomaga wykorzystywa artykuy bez ich czytania. Formatowanie tekstu (wykazy, rwnania, terminologia) i aparatpomocniczy (spisy treci, odsyacze, rysunki) pozwalaj nawykorzystywanie artykuw bez ich czytania. Koledzy uczeni i studenci pomagaj nam korzysta z artykuwbez ich czytania. 13. IV Konferencja Zarzdzanie Informacj w Nauce Katowice 28-29.11.201213Nie-czytanie (Bayard) Naley odrni od nieczytania. Nie-czytanie to stany midzy czytaniem uwanym abrakiem wiedzy o istnieniu ksiki. Rne przyczyny nie-czytania: Cakowite nie-czytanie, a do nie-czytelnika totalnego; Kartkowanie; Znajomo ze syszenia; Zapominanie. Czytanie jako utrata: wybr pozytywny (czytanie) oznaczajednoczenie negatywny (nieczytanie niczego innego). Drukowanie/kopiowanie plikw artykuw naukowych: ile znich jest nie-czytanych? 14. IV Konferencja Zarzdzanie Informacj w Nauce Katowice 28-29.11.201214 Inny rodzaj nie-czytania Nie-uytkownik biblioteki cyfrowej (Mazurek): osoba odwiedzajca bibliotek cyfrow ale nie korzystajca z adnej usugi Czas trwania wizytyIlo wizyt Odsetek0-30 s.6400063,2%30 s.-2 min.91889%2-5 min.6184 6,1%5-15 min. 71247%15-30 min.4888 4,8%30 min.-1 godz. 5016 4,9%Ponad 1 godz. 4594 4,5%Wg Mazurek 2012nieznany 158 0,1% 15. IV Konferencja Zarzdzanie Informacj w Nauce Katowice 28-29.11.201215Cigo czytania (Hillesund) Cigo w czasie: kontinuum od rzucenia okiem po czytanie wielogodzinne, czytanie nieprzerywane innymi czynnociami. Cigo w przestrzeni: Czytanie cige w porzdku linearnym i sekwencyjnym (powieci); Czytanie niecige bez porzdku (jak mowa): czasopisma, stronyWeb; czenie obu sposobw: skanowanie zasobu i wybieranieelementw do duszego czytania. Czytanie naukowe: czce oba sposoby czytania w przestrzeni i dugotrwae w czasie. 16. IV Konferencja Zarzdzanie Informacj w Nauce Katowice 28-29.11.201216Czytanie naukowe (eksperckie) Czytanie w druku: Ksiki: rozpoczynane od spisu treci, indeksu, potem skanowaniemaych czci, potem uwane czytanie wybranych fragmentw,rzadko caoci; Artykuy: rozpoczynanie od abstraktu (inni go pomijaj), kilkaakapitw ze wstpu, jeli jest interesujcy przechodzi si downioskw, potem czyta cao, przeskakujc w przd i w ty. Czytanie elektroniczne: czytanie online dla zapoznania z treci, niecige i pofragmentowane Gromadzenie tekstw dla pniejszego wykorzystania; Ze wzgldu na poda niezbdne nowe umiejtnoci; Czste drukowanie do czytania. 17. IV Konferencja Zarzdzanie Informacj w Nauce Katowice 28-29.11.201217Czytanie e-tekstw: dwie technologie Czytniki e-ksiek: Szybki rozwj technologiczny: technologia e-papieru, duarozdzielczo i mobilno; Organizacja tekstu na wzr druku, unikanie hipertekstu; Immersja atwa do osignicia. Strony Web (hipertekst): Przydatne do wydawnictw informacyjnych, wyszukiwania; Nowa forma immersji: gbokie zaabsorbowanie przegldaniem,czatowaniem, grami jako wynik zewntrznej stymulacji jak wczytaniu ledczym Reneara? 18. IV Konferencja Zarzdzanie Informacj w Nauce Katowice 28-29.11.2012 18Czytanie i ciaoSystem A.nnotate Dla czytania istotne take uoenie ciaa; Konieczno robienia notatek i zaznaczania: Uatwia zrozumienie tekstu; Powizania z wasnym pisaniem. Dostp do wielu tekstw jednoczenie, dwie metody pisania: Notatki i teksty drukowane rozkadane i usuwane z otoczeniapiszcego wraz z postpem prac; Notatki i teksty elektroniczne dodawane po zbudowaniu koncepcji iram pisanego tekstu. 19. IV Konferencja Zarzdzanie Informacj w NauceKatowice 28-29.11.2012 19Pokolenie sieci Nowe media i teoria neuroplastycznoci. Wielozadaniowo modego pokolenia: korzystanie zdruku i dokumentw cyfrowych jednoczenie. Sprzeczne pogldy: Nicholas Carr: rodowisko Internetu powoduje czytanie powierzchowne, popieszne i rozproszone mylenie; Don Tapscott: interaktywne informacje przeczytane w Internecie s lepiej zapamitywane; czytanie online jest trudniejsze, wymaga nowych umiejtnoci. 20. IV Konferencja Zarzdzanie Informacj w NauceKatowice 28-29.11.2012 20Wnioski Zmiany w komunikacji pimiennej i jej technologiinastpoway zawsze, lecz obecnie obserwujemyeksplozj autorstwa i czytelnictwa naukowego. Nowe technologie spowodoway wzrost dostpnoci iczliwoci tekstu, co moe wymaga nowych sposobwczytania, wspomaganego przez kolejne rozwizaniatechnologiczne. Niecige czytanie refleksyjne jest realizowane bardzopodobnie w kadym medium: analogowym i cyfrowym. Czytanie dugotrwae powinno odbywa si w druku lubna specjalnych czytnikach. Od czytania w rodowisku cyfrowym nie da si uciec. 21. IV Konferencja Zarzdzanie Informacj w Nauce Katowice 28-29.11.201221Dzikuj za uwag!marek.nahotko@uj.edu.pl