of 20

Uvod u Farmakologiju

Oct 04, 2015

ReportDownload

Documents

ana

prezentacija

  • UVOD U FARMAKOLOGIJU

    Miroslav Savi

    Katedra za farmakologiju

    Farmaceutski fakultet Univerziteta u Beogradu

    ISPIT I LITERATURA

    Predavanja i vebe (4+1 i 4+1)

    Vebe: 15x0,5 ESPB; dva kolokvijuma: 20 i 25 pitanja, svako pitanje po 0,5 ESPB. Ukupno predispitne obaveze 30 ESPB

    Usmeni ispit 70 ESPB. Moe u celini ili u dva dela. Ispitna pitanja su svrstana u est grupa; pitanja iz prve tri grupe iz gradiva prvog, a iz druge tri grupe iz gradiva drugog semestra

    Praktikum iz farmakologije. Grupa autora sa Katedre za farmakologiju, Farmaceutski fakultet, drugo izdanje, 2011.

    Udbenici:

    Rang HP, Dale MM, Ritter JM, Moore PK. Farmakologija. Srpski prevod (izdava Data status) petog izdanja udbenika Rang HP, Dale MM, Ritter JM, Moore PK. Pharmacology, 2003, Churchill Livingstone, Edinburgh (poslednje izdanje na engleskom je sedmo, iz 2011. godine, a osmo izdanjeizlazi februara 2014)

    Varagi V, Miloevi M: Farmakologija (XXIII izdanje 2012.., Medika Graf i ranija izdanja, razliitih izdavaa)

  • FARMAKOLOGIJA

    Od grkog: , to znai lek i , to

    znai nauka

    Osnovne dve discipline farmakologije:

    farmakodinamija (ili farmakodinamika) i

    farmakokinetika

    Farmakodinamika: utvruje farmakoloki profil leka -

    mehanizam dejstva i farmakoloke efekte

    Dejstvo (akcija) = kako lek radi

    Po pravilu, poveanjem ili smanjenjem neke elijske funkcije; za veinu lekova danas se zna mehanizam dejstva lekova na molekularnom nivou

    Efek(a)t = posledica dejstva leka na neku funkciju: prati se (meri) promena nekog fiziolokog/ biohemijskog parametra ili ponaanja usled dejstva leka. Primeri: anksiolitiki, sedativni, hipnotiki, miorelaksantni, antikonvulzivni, amnezijski, ataksini efekat benzodiazepina; hipoglikemijski efekat bigvanida

    esto je mehanizam dejstva razjanjavan naknadno, kod lekova iji su farmakoloki efekti uveliko terapijski primenjivani. Primer: farmakoloki efekti aspirina (uveden 1898): analgetiki, antipiretiki, antiinflamatorni i antitrombocitni, nastaju usled smanjenja sadraja prostaglandina, zahvaljujui inhibiciji aktivnosti prvog enzima (prostaglandin G/H sintetaza) koji uestvuje u njihovoj sintezi (mehanizam dejstva otkriven tek 1971)

  • Farmakoterapija primena lekova u tretmanu bolesti; moe da bude kurativna ili specifina; palijativna ili simptomatska i supstituciona; pored toga, lekovi se koriste profilaktiki i u dijagnostike svrhe

    Farmakoepidemiologija praenje efekata primene lekova u populaciji

    Farmakoekonomija ispitivanje odnosa troak-korist kod primene lekova

    Farmakogenetika ispitivanje genetskih uticaja na odgovor na lek

    Farmakogenomika primena genetskih informacija u izboru farmakoterapije na individualnoj osnovi

    Posebna podruja farmakologije

    Lek

    Hemijska supstanca koja utie na fizioloku funkciju na (najee) specifian nain

    Veina lekova svoje efekte ostvaruje vezivanjem za proteine ili nukleinske kiseline - makromolekule u organizmu domaina ili mikroorganizmu: Corpora non agunt nisi fixata P. Ehrlich (1908)

    Termin specifinost odnosi se na mehanizam interakcije leka sa strukturom u organizmu za koju se vezuje: molekula leka i deo makromolekule proteina ili nukleinske kiseline koji se zove vezno mesto dobro se meusobno stereohemijski uklapaju, to omoguuje stvaranje hemijskih veza, najee reverzibilnih (elektrostatike, vodonine, van der Waals-ove i hidrofobne veze)

  • Lek

    Mali broj lekova deluje nespecifino, to znai da nije neophodno meusobno strukturno uklapanje sa (makro)molekulima organizma sa kojima stupaju u hemijsku interakciju; primer su osmotski aktivne supstance (elektroliti, eeri, eerni alkoholi), koje mogu da ostvare diuretiki, laksantni ili antiedemski efekat tako to - nespecifino - vezuju molekule vode

    Termin selektivnost odnosi se na izostanak uklapanja leka u druga - slina vezna mesta; osim toga, da bi lek bio to selektivniji potrebno je da struktura za koju se vezuje i preko koje deluje bude to ogranienije prisutna u organizmu - optimalno, u samo jednom tipu elija

    Ovakva idealna selektivnost podrazumeva postizanje iskljuive i apsolutne specifinosti dejstva (koncept maginog metka koji je Ehrlich primenio u opisu dejstva antitela): vrlo mali broj lekova se pribliava ovakvom idealu

    ProizvodnjaJedinstvena banka ivih elija;

    Nije verovatno da se dobiju iste kopije

    Predvidiva hemijska reakcija;

    Moe se postii identina kopija

    KarakterizacijaMnogi proizvodi su dobro karakterisani;

    Korelacija strukture i funkcije nije uvek jasnaPuna karakterizacija

    Stabilnost Osetljivi na uslove uvanja i rukovanja Stabilniji

    Imunogenost Vii potencijal Nii potencijal

    Struktura Kompleksna Jednostavna

    Stabilnost Kompleksna degradacija Stabilni

    Varijabilnost Heterogeni proizvodi Jedna definisana struktura

    Bioloki lekovi Hemijski lekovi

    Veliina Veliki Mali

    Osobine

  • Bioloki lekovi

    Biotehnoloki

    lekovi

    Biofarmaceutici

    Sve strukture, svi postupci

    neophodnost primene biolokih

    metoda za punu karakterizaciju

    Klasini

    Visoko-tehnoloki

    sofisticirane metode biotehnologije

    hemijska sinteza

    procedure genske terapije, somatske

    elijske terapije ili bioinenjeringa

    tkiva

    Uoava se potreba da se u klasifikaciju uvede i kategorija graninih proizvoda,

    koji pored osobina biolokih lekova imaju i osobine konvencionalnih hemijskih

    lekova

    Nazivi lekovi

    Hemijski (retko se koriste u farmakolokoj literaturi)

    Kodni naziv (slova i brojevi u fazi istraivanja novog leka, npr. St-71, SH-053-2N)

    Za farmakologiju najvaniji: meunarodni nezatieni (eng. International Nonproprietary Name, INN) i generiki (najee istovetni, npr. propranolol, diazepam...)

    Ponekad, jedan lek ima generike nazive koji se razlikuju od INN (primer: metamizol natrijum (INN) ima i generike nazive dipiron i noraminofenazon)

    Postoje i situacije kada optekorieni generiki termin nije i INN; npr. beraktant predstavlja BAN (British Adopted Name) i USAN (US Adopted Name), ali ne i INN (u INN sistemu klasifikacije kao pluni surfaktanti navode se kolfosceril palmitat, prirodni fosfolipidi i kombinacije)

    Zatieni fabriki (npr. Inderal); esto imaju ili u superskriptu

  • Isticanje patentne zatite inovativnih lekova

    pritisak generike konkurencije

  • Rivera SM, Goodman Gilman A. Drug Invention and the

    Pharmaceutical Industry. In: Goodman and Gilmans the

    Pharmacological Basis of Theraputics, 12th ed, 2011)

    In an ideal world, physicians would learn all they need to know about

    drugs from the medical literature, and good drugs would thereby sell

    themselves; we are a long way from the ideal. Instead we have print

    advertising and visits from sales people directed at physicians, and

    extensive so-called direct-to-consumer advertising aimed at the public (in

    print, on the radio, and especially on television). There are roughly

    100,000 pharmaceutical sales representatives in the U.S. who target 10

    times that number of physicians. It has been noted that college

    cheerleading squads are attractive sources for recruitment of this sales

    force. The amount spent on promotion of drugs approximates or perhaps

    even exceeds that spent on research and development. Pharmaceutical

    companies have been especially vulnerable to criticism for some of their

    marketing practices.

  • Put novog leka

    Godina 1 162 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15

    Broj jedinjenjaDo 10.000 10-15 1-8 1-3 1

    Aplikacija prvogpatenta

    Aplikacija klinikogispitivanja

    Aplikacija za licenciranjeproizvoda

    Otkrie (invencija) leka Razvoj lekaIdentifikacija cilja i vodeeg molekula

    Optimizacijavodeeg molekula

    Testiranje konceptaRazvoj proizvoda Promet

    Kliniki razvojfaza I12-150ljudi

    Faza II50-1000ljudi

    Faza III500-5,000ljudi

    Faza IV studije se nastavljaju

    Podrka ivotnom ciklusu proizvoda

    Toksikoloke i farmakokinetike studije(apsorpcija, distribucija, metabolizam, ekskrecija)

    Farmaceutski i analitiki razvoj

    Procesna hemija i proizvodnja

    Registracija i regulatorni poslovi

    Prodaja i marketing

  • International

    Conference on

    Harmonisation

    International

    Conference on

    Harmonisation

    of Technical Requirements for the Registration of

    Pharmaceuticals for Human Use

    of Technical Requirements for the Registration of

    Pharmaceuticals for Human Use

    Preko 60 ICH vodiaPreko 60 ICH vodia

    Efikasnost 9 tema/ 21 vodi

    Bezbednost - 9 tema/14 vodia

    Kvalitet - 10 tema/36 vodia

    Medicinski renik - MedDRA

    Elektronski standardi- ESTRI, E2B

    Opti tehniki dokument (Common Technical

    Document - CTD)

    Efikasnost 9 tema/ 21 vodi

    Bezbednost - 9 tema/14 vodia

    Kvalitet - 10 tema/36 vodia

    Medicinski renik - MedDRA

    Elektronski standardi- ESTRI, E2B

    Opti tehniki dokument (Common Technical

    Document - CTD)

  • 19

    Modul 1

    Modul 3 Modul 4 Modul 5

    2.1

    2.2

    2.3

    2.4 2.5

    2.6 2.7

    1.0

    Kvalitet

    3.0Izvetaji ne-

    klinikih studija

    4.0

    Izvetaji

    klinikih studija

    5.0

    1.0 Regionalna administrativna informacija

    1.1 Sadraj modula 1 ili ukupni sadraj,

    ukljuujui modul 1

    2.1 Sadraj CTD-a (Mod 2,3,4,5)

    2.2 Uvod

    2.3 Saetak ukupnog kvaliteta

    2.4 Ne-kliniki pregled

    2.5 Kliniki pregled

    2.7 Kliniki saetak

    2.6 Ne-kliniki saetak

    Modul 2

    ICH CTD

    Dva pristupa otkriu n