Top Banner
organizasyonudur Türkiye'nin İlk Dijital Zirvesi Yenilik Sosyal Medya Dijital Dünya Mobil teknoloji Teknoloji
18

Türkiye'nin İlk Dijital Zirvesi - · PDF fileDIGITAL HEALTH SUMMIT TURKEY 2012 33 Sağlıkta yaratıcı ve işlevsel dijital pazarlama mümkün mü? Dijital, hastan ın...

Feb 06, 2018

Download

Documents

nguyenkhue
Welcome message from author
This document is posted to help you gain knowledge. Please leave a comment to let me know what you think about it! Share it to your friends and learn new things together.
Transcript
Page 1: Türkiye'nin İlk Dijital Zirvesi - · PDF fileDIGITAL HEALTH SUMMIT TURKEY 2012 33 Sağlıkta yaratıcı ve işlevsel dijital pazarlama mümkün mü? Dijital, hastan ın (tüketicinin)

organizasyonudur

Türkiye'nin İlk Dijital Zirvesi

Yenilik

Sosyal Medya

Dijital Dünya

Mobil teknoloji

Teknoloji

Page 2: Türkiye'nin İlk Dijital Zirvesi - · PDF fileDIGITAL HEALTH SUMMIT TURKEY 2012 33 Sağlıkta yaratıcı ve işlevsel dijital pazarlama mümkün mü? Dijital, hastan ın (tüketicinin)

DIGITAL HEALTH SUMMIT TURKEY 2012 22

Türkiye’nin ilk Dijital Sağlık Zirvesi’ni gerçekleştirdiğimiz iki gün boyunca alanında uzman toplam 43 konuşmacıyı din-leme fırsatı yakaladık. Akademisyenler, hekimler, hastaneler, ilaç sektörü, eczaneler gibi sağlık sektörünün tüm paydaşla-rının yanı sıra, hizmet ajansları, mobil operatörler, kablosuz erişim sağlayıcılar, uygulama ve yazılım firmaları gibi sektöre servis sağlayan firmalar bu toplantıda bir araya geldiler. Bu zir-vede amacımız; dijital kanalların sağlık sektörüne entegrasyo-nu ve kullanımı ile ilgili sorulara cevaplar bulmak ve deneyim-lerimizi paylaşmak idi.

"İnsana doğrudan en çok dokunan sağlık sektöründe bir yan-dan etik ve regülatif ilkelere dikkat ederken öte yandan ya-ratıcı ve işlevsel iletişim ve pazarlama stratejileri kurgulamak zor değil mi" sorusunun yanıtını son iki-üç yıldır Marka Yöne-timi, Pazarlama, Sosyal Medya Pazarlaması gibi derslerimiz-de sıkça üzerinde durduğumuz başlıklar olan "geleneksel ve çok kanallı pazarlama entegrasyonu, e-pazarlama uygulama-larında segmentasyon" çerçevesinde sağlık sektörü pencere-sinden dinledik.

ModeratörElgiz YılmazGalatasaray Üniversitesi, İletişim Fakültesi Öğretim Üyesi

Page 3: Türkiye'nin İlk Dijital Zirvesi - · PDF fileDIGITAL HEALTH SUMMIT TURKEY 2012 33 Sağlıkta yaratıcı ve işlevsel dijital pazarlama mümkün mü? Dijital, hastan ın (tüketicinin)

DIGITAL HEALTH SUMMIT TURKEY 2012 33

Sağlıkta yaratıcı ve işlevsel dijital pazarlama mümkün mü?

Dijital, hastanın (tüketicinin) davranışını değiştirmede büyük olanak sağlamaktadır. Sağlık sektörünün en önemli paydaşı hastadır. Şu anda ilaç sektöründe hastanın pivot noktada olmadığı görülmektedir. Pazarlama ne kadar tüketici odaklıysa, ilaç sektörü o kadar hasta odaklı değildir.

Hastanın iç görüleri dinlenmeli ve iç görüden hareketle bütün pazarlama stratejileri şekillendirilmelidir. Eğer dijitalde hasta raporlarını ve verilerini doğru yorumlayıp, yönlendirmezsek, hasta Google’da ya da başka bir yerde gereksiz yere vakit harcayabilir.

Dijital merkezli reklam ajansları hastanın iç görülerinden hareketle hasta odaklı çalışabilecek verileri toplayıp, analiz edebilir.

Diabetapia: Bu platform kullanıcı içgüdüsüne göre hazırlanmış bir platformdur. Burada yer alan içerikler, bir hastanın doktorun ağzından duyduğu tıbbi terimleri basit bir dille anlatan terminolojilerdir. Bir ilaç firması, yaşayan hastalardan elde ettiği bir know-how oluşturmuş oldu.

Serhat Akkılıç - Sinem ErentürkProject House

Making sense of Multichannel

Özellikle sağlık sektöründeki kompleks yapıyı entegre yö-netebilmek çok önemli. Ayrıca her sektör moda diye bütün bu kanalları aynı anda kullanmak zorunda değil. Eğer kendi hedef kitlesine göre kullanmayı uygun görüyorsa bunu sü-reklilik gösterecek şekilde kullanmalıdır.

Çoklu kanallar hakkında konuşmak pratikte çok zordur. Bu aynı, boş bir odanın ortasındaki bir file benzer. Tek bir kam-panya içerisinde hedef kitleye ulaşmayı ve onu etkilemek için 2 ya da 2’den fazla medya yaklaşımı kullanan pazarlama metodolojisine "çoklu pazarlama" denir.

Çoklu pazarlamanın iyi olabilmesi için temel zorunluluklar; kesin belirlenmiş bir hedef, müşteri

odaklılık, müşteri segmentasyonu, kişiselleştirme, öğrenme tabanlı olması ve CRM’dir.

Şirketlerin gelişiminin durmasındaki 3 temel neden; tanım-lanmış bir stratejilerinin olmaması, birbirine uymayan organi-zasyon yapıları, birbirinden tamamen farklı teknik yapılarıdır.

Birçok sektör çoklu pazarlamanın getirileri hakkında opti-mist bir bakış açısına sahiptir. %77 bu yöntemle satışları ve karlılığı artıracağını düşünürken, %76 bu sayede uzun dö-nemde kesin başarı kazanacaklarını, %65 ise çoklu kanal müşterisinin tekli kanal müşterisinden daha değerli olduğu-nu belirtmiştir.

Çoklu kanallar kendi içinde büyük bir alana sahiptir (e-postalar, toplantılar, web siteleri, mobil, direk postalama vb.). Bura-da önemli olan hedef kitlenize hangi kanalla ulaşacağınızdır. Örneğin, sağlık profesyoneline basit bir mesaj gönderdikten sonra gelen cevapla e-mailini detaylandırmak ve arkasından ziyarette bulunmak çoklu pazarlama kanallarını hedef odaklı kullanabilme stratejisidir.

Çoklu kanal pazarlaması gelecekte tahmin edilebilen bir mo-dele dönüşecektir. Şimdi ne yapıyoruz, gelecekte ne yapa-cağız, satışları artıran doğru taktikler neler? Doğru segmenti, doğru mesaj ve kanalla birleştirdiğinizde sağlıklı verilere ula-şılabilecektir.

Len StarnesDijital Sağlık Danışmanı

Hedef kitlenize hangi kanalla ulasacaginiz

önemlidir

Page 4: Türkiye'nin İlk Dijital Zirvesi - · PDF fileDIGITAL HEALTH SUMMIT TURKEY 2012 33 Sağlıkta yaratıcı ve işlevsel dijital pazarlama mümkün mü? Dijital, hastan ın (tüketicinin)

DIGITAL HEALTH SUMMIT TURKEY 2012 44

Regülasyon ve Bilişim Hukuku

Bülent Becan, ATUVADijitalin hayatımıza girmesiyle bilgiye erişim serbest ve ne-redeyse ücretsiz hale gelmiştir. Bununla birlikte Bilişim Hu-kuku dediğimiz, hukukun yeni bir bilim alanı oluşmuştur. Bir yanda regülasyon ve etik, bir yanda da bilişim hukuku en-gelleri. Sağlık sektörü özel bir alan olan hastanın sağlığı ko-nusunda bir takım mesajları dijital ortamda iletirken bu den-geyi nasıl kurmalıyız?

Ray Chepesiuk, CEO & Komisyon Üyesi, PAABSelf-regülasyon güven ile ilgili bir konudur. Kaç kişi ilaç şir-ketlerine güvenmektedir? Kanada'da 1976’dan beri hükü-met ve sektörler, el ele çalışan, insanlara güven veren bir sisteme sahibiz.

Self-regülasyona, topluma, tüketiciye ve sağlık profesyone-line değer katmak için reçeteli ilaçlar ile ilgili iyi ve dengeli bilgi elde etmek (para kazanmak değil), kanunları minimum standartta tutmak, sektöre doğrudan katılımcı olmak, etkin olmak, vergi olmamasını sağlamak, devamlı izlenebilir ol-mak ve güven ortamı oluşturmak için ihtiyacımız var.

Regülasyon, bilim, klinik ve etik değerler üzerine çalışırken, bugünün pazar hacmi konusunda yeni bilgiler vermektedir.

Gökhan Ahi, Avukat, (Bilişim Teknolojileri)Bilişim hukuku alanında kurallar çok değişiktir. Çünkü iki ta-raflı bir etkileşim vardır. Regülasyon, bir konuda yapılan bir düzenlemedir. Dünyada kabul edilmiş 3 regülasyon (regü-lasyon, birlikte düzenleme / co-regulation), kendi kendini

düzenleme (self-regülasyon) bulunmaktadır. Eğer bir sis-temin içerisinde kendi kendini düzenleme olmazsa devlet buna müdahale eder ve daha kısıtlayıcı olur. Bazı alanlarda birlikte düzenleme görebiliriz, ilgili taraflar bir araya gelir, ta-sarı - metin hazırlar, risk analizi yapar ve en sonunda devle-tin yasal düzenlemesine ihtiyaç duyarlar. Ülkemizde Tabip-ler Odası, Barolar self regülasyon örnekleridir.

Dijital dediğimizde her yere işlenebilen veri kavramı orta-ya çıkmakta. Hastalar ve sağlık hakkındaki verilerin gelece-ğinden endişe edilir bir durumla karşı karşıya kalınmaktadır. Çünkü hasta bilgilerinin mahremiyeti önem arz etmektedir. Anayasanın son düzenlenen kanunlarında da kişisel verile-rin gizliliği hakkında maddeler eklenmiştir. 2005 yılı TCK’da gizliliğin nasıl korunacağı hakkında net maddeler olmazken, gizliliğin ihlali konusunda cezai yaptırımlar bulunmaktadır.

Bunun dışında sağlık sektöründe hastane, doktor ve ilaç fir-malarının da kendini tanıtabilme konusunda hukukta dü-zenlemeler yapılmalı ve sınırlılıkları belirlenmelidir.

Hasta-doktor gizlilikleri önemlidir. Hamilelik testi yaptırdık-tan sonra giden kısa mesajlar genel olarak baktığınızda iyi ni-yetli bir yaklaşım olarak değerlendirilebilinir ama bu konuda etik ilkeleri belirlemek gerekir.

Hasta mahremiyeti korunmadığında ya da hastanın isteme-diği bir bilgi paylaşıldığında hasta tedaviyi reddedebilir, bu-nun ifşa edilmesini istemiyor olabilir. Dolayısıyla belirlenen ilkelerin teknik olarak da kullanılması gerekmektedir.

Bülent BecanKurucu, ATUVA

Gökhan AhiAvukat (Bilişim Teknolojileri)

Ray ChepesiukCEO & Komisyon Üyesi, PAAB

Hasta haklari

Regülasyon önemli! Dijital platformda, sağlığı koruma adına hekim-hasta ilişkisinde şeffaflığa ihtiyaç duyulan bir ortam var. Kapıları baştan kapatılmamalı, kurallar iyi belirlenmeli.

Kurum dışı olduğu kadar kurum içi stratejisi de önemli. Dijital strateji bu anlamda önem kazanıyor. Dolayısıyla stratejimiz net olmalı, yoksa teknoloji bizleri savurabilir. Dijital aslında pazarlamayı değil, tüketiciyi (hastayı) değiştiriyor. Dolayısıyla sağlığın tüm paydaşları dijitalle beraber değişime uğramaktadır.

Page 5: Türkiye'nin İlk Dijital Zirvesi - · PDF fileDIGITAL HEALTH SUMMIT TURKEY 2012 33 Sağlıkta yaratıcı ve işlevsel dijital pazarlama mümkün mü? Dijital, hastan ın (tüketicinin)

DIGITAL HEALTH SUMMIT TURKEY 2012 55

e-Posta Pazarlamasının Başarısı: Hedefl i İletişim

İzinli pazarlamanın tanımının değiştiği bir döneme giriyoruz. Kanunlar yapılandırılırken, olabildiğince izinli pazarlamaya ve mevcut izinleri bugünden tazelemeye başlamamız gerekiyor. Gereğinden fazla gönderilen mesajların kullanıcı tarafından nasıl algılandığı da önemli. Kullanıcıların ‘opt-out’ seçeneği yerine mesajı direk SPAM olarak işaretlediklerini gözlemliyoruz. Buradaki en önemli kural, e-posta mesajlarınızda yer alan ‘opt-out’ bağlantılarınızın çok kolay anlaşılır ve kolay erişilebilir olmasıdır. Müşterinin isteğini anında gerçekleştirebiliyor olmalısınız ‘opt-out’ taleplerinde. Şaşırtıcı bir veri paylaşmak istiyorum; bizim sektörün istatistiklerine baktığımızda mobil erişimin %4-5 aralığında olduğunu görüyoruz, yani gönderilen her mesajın yaklaşık %4’ü mobil cihazlardan okunur. Sağlık sektörünün geneline baktığımızda %31’e varan bir mobil erişim var. En

fazla e-posta erişimi iPhone ve iPad’ler üzerinden gerçekleştiriliyor. Bu gösteriyor ki, mobil üzerine düşünmeye değer fırsatlar var. Yaptığımız ‘geolocation’ analizleri ile görüyoruz ki sağlık profesyonelleri ağırlıklı olarak İstanbul, Ankara ve İzmir’den e-posta mesajlarını okuyorlar. Sağlık profesyonelleri en çok hotmail.com e-posta adreslerini iletişim için tercih ediyorlar. E-posta pazarlaması başından beri ‘dirty & cheap’ bir yöntem olarak değerlendirildi, çünkü maliyeti düşük ve etkili bir yöntemdi. Bizler, sadece e-posta gönderimi yerine, elde ettiğimiz verilerin üzerine neler ekleyebilir diye düşündük ve bugün müşterilerinizin ve hedef kitlenizin davranışsal analizlerini yapabileceğiniz araçlar sunuyoruz. Davranışsal analiz, okunma oranlarını arttırdığı gibi, mesaja tıklama oranlarını da çok ciddi ölçüde yukarı çıkartıyor. E-posta bazlı anketler çok aktif kullanılabilecek fırsatlar sunabiliyor.

Genel olarak e-postaya neden ihtiyaç duyduğumuzu incelediğimizde karşımıza çıkan sebepler birbirine benzerdir; çok hızlı, ölçümlenebilir, hazırlaması kolay, çok trendy, herkes yapıyor! İlaç sektöründe, benim gözlemlediğim, herkesin yapıyor olması çok büyük bir etken. Sürecin başından beri eczacılardan çok bahsedilmediğini gözlemliyorum. Eczacılar gibi büyük bir paydaşın göz ardı edilmemesi gerektiğini düşünüyorum. Bizim sormamız gereken soru, doktor veya eczacıların ilaç sektöründen gelen enformasyonel mesajlara olan ilgisidir. Son 6,5 yılda gerçekleştirdiğimiz e-postalama projelerinde yakaladığımız oranlara baktığımızda, eczacıların e-posta sahipliğinin çok yüksek olduğunu görüyoruz (%23 - %25). 19.000 eczacının aktif e-posta adresleri var. Hekimlerde ise oran %20 civarında. Bir e-postanın açılmasını etkileyen unsurlara bakarsak, gönderen firma, mesajın içeriğinde bahsedilen ürünün

bilinirliği ve uzmanlık grubu gibi parametrelerin önemli olduğu sonucu ortaya çıkıyor. Yaptığımız çalışmalarda en aktif uzmanlık gruplarının; kardiyoloji, üroloji ve pediatri olduğunu gözlemledik. E-posta gönderiminde en önemli konulardan biri mesaj konu metnidir. Olabildiğince kısa ve kişiselleştirilmiş olması tercih edilmelidir. En önemli kısım ise içeriktir. İçeriklerde mizahın işe yaradığını unutmamak gerekiyor. Orjinal içeriklere yönelmek en doğrusudur.

Altuğ İnci, Genel Müdür, euro.message

Ece Akçay, Doğrudan Pazarlama Müdürü, Cegedim

Page 6: Türkiye'nin İlk Dijital Zirvesi - · PDF fileDIGITAL HEALTH SUMMIT TURKEY 2012 33 Sağlıkta yaratıcı ve işlevsel dijital pazarlama mümkün mü? Dijital, hastan ın (tüketicinin)

DIGITAL HEALTH SUMMIT TURKEY 2012 66

Talay Toksöz, Ixir HealthcareAmerika’da ‘’Patientslikeme.com’’ gibi hastaların kendi deneyimlerini paylaştıkları birçok portaller mevcut ve çok başarılı örnekler ortaya koyuyorlar. Bu site 4 yıl içerisinde 100.000'nin üzerinde kişiye 1200 sağlık sorunu ve hastalığa ulaşıyor. Kişisel verilere ulaştırmadan kitlesel verileri ilaç firmalarına satıyor ve know-how sağlıyor. Akademik seviye ne kadar yükseliyorsa sosyal medya kullanma seviyesi de o derece artıyor.

Gökhan Salmanoğlu, Pfizerİlaç sektöründe sosyal medyada NeoBusiness; teknolojiyi kullanarak yeni iş modelleri kurabilmek mümkündür. Dijital pazarlama, hasta farkındalık kampanyaları yine doktor odaklı, hasta odaklı, eczane odaklı CRM çalışmaları ile bunu gerçekleştirebilirsiniz.

Pfizer Türkiye sosyal medyada 2010 yılında aktif olmaya başladı. Global anlamda bir çalışma yapıldı. Güvenlik sistemleri kontrol edildi ve güvenlik duvarları güçlendi, filtreleme sistemi geldi. Bu konularda devamlı seminerle düzenlenmekte ve çalışanlar bilgilendirilmektedir.

Farklı paydaşlar için farklı iletişim ve içerik stratejileri yapılmaktadır. Geribildirim ve içerik yönetiminin önemi her daim vurgulanmaktadır. Kurumsal itibarı güçlendirmek ve paydaşlar arasında değer yaratabilmek sosyal medyanın en önemli katkılarıdır ve doğru kullanıldığında kurumunuza katma değer sağlamaktadır.

Devrim Altaylı, Buzz MedikalSosyal medya multi-disipliner bir alandır. Sosyal medya uygulamaları alanında medikal sektör için neler yapılmaktadır? İmkânlar ve kısıtlar nelerdir? Bugüne kadar yapılan çalışmalar Facebook, Twitter ve KSS uygulamalarından öteye geçmemiştir. Sosyal medyadaki verileri sadece izlemek yeterli değil, anlamlı halede getirmek gerekir. Hastalık konuşmaları ile ilgili keywordler tanımlanabilir.

Bu veriler sosyal medya stratejinizi belirtmenize çok yardımcı olacaktır. Son kullanıcıyı tanıma anlamında da analizler yapılabilir. Negatif / Pozitif içerik anlamında analizler yapılabilir.

Sağlık Alanında Sosyal Medya Uygulamaları

Devrim AltaylıBuzz Medikal

Dr. Talay ToksözBaşkan, ixir healthcare

Gökhan SalmanoğluNeoBusiness Koordinatörü,

Pfi zer

Page 7: Türkiye'nin İlk Dijital Zirvesi - · PDF fileDIGITAL HEALTH SUMMIT TURKEY 2012 33 Sağlıkta yaratıcı ve işlevsel dijital pazarlama mümkün mü? Dijital, hastan ın (tüketicinin)

DIGITAL HEALTH SUMMIT TURKEY 2012 77

Hastalar Dijital Dünyayı Nasıl Değerlendiriyor ve Kullanıyor?

GfK tarafından gerçekleştirilen araştırma, E-hastaların internette sağlık bilgisi aramadaki yaklaşımları üzerine yapılan çevrimiçi bir araştırmadır. Türkiye’nin 12 ilinde 220 hasta ile yapılan bir araştırmada, hedef kitle akut ve kronik hastalar olarak belirlenmiştir. Kanser, diyabet, astım hastaları ile görüşülmüştür.

E-Hasta kimdir?E-Hasta güçlenmiş, ilgili, donanımlı, etkin bir şekilde hastalıkları ya da rahatsızlıkları ile ilgili semptomlarla ilgili bir şekilde internete girip bilgi arayan hastalardır.

Tipolojilerin oluşturulmasında (1) Hastalığın şiddeti ve ciddiyeti (2) Hekime karşı olan tutumları dikkate alınmıştır... Yapılan çalışmalar bu iki kriterin hasta tipolojilerinde değişkenlik yarattığını göstermektedir. Hastalığın şiddeti artıkça hasta internette daha fazla bilgi araştırma gereksinimi içerisine girmektedir.

Tip 1: (Accepting) Kabullenici Hasta: Doktora bağımlı tüm bilgiyi doktordan bekleyen bilgilenmemiş hasta. Tüm Türkiye’yi düşündüğümüzde çoğunluk bu tipi göstermektedir.Tip 2: (İnformed) Bilgilenmiş Hasta: Doktora halen bağımlı, ama bir şekilde internette bilgi arayışında olan ve bilgiye ulaşan hastalar.Tip 3: (İnvolved) Müdahil Hasta: Bir şekilde hastalığını içselleştirmiş, hekimi partner olarak gören onunla el ele giden hasta tipidir.Tip 4: Kontrolcü Hasta: Tedavi sürecini kendi belirleyen hastalardır. Yeni bir tedavi çıktığında ya da tetkik olduğunda gidip kendi talep eden, tedavi sürecini eline geçirmek isteyen hasta tipidir.

Araştırmalar gösteriyor ki kalitatif araştırma yapılan kronik hastalar daha çok Tip 2 ve Tip 3’e girerken, kantitatif araştırma yapılan hastalar daha çok Tip 2 profiline uymaktadır.

Hastalar neden internette araştırma yapıyor?Akut hastalar; belirtileri anlamak ve belirtilerin ciddiyetini saptamak için araştırma yapmaktalar. Sıkça karşılaşılan self-diagnosis (kendi kendini teşhis) durumu söz konusudur. Bu belirtileri anladıktan sonra hekime başvurmalı mıyım yoksa bunu kendim halledebilir miyim eczaneye danışabilir miyim diye düşünmeye başlamaktadır. Hekime başvurmaya karar verirse randevu öncesi bilgilenmiş olmak istemektedir. Teşhise yönelik bir aksiyon planı oluşturup, teşhise hızlı bir şekilde erişmek amacıyla internette arama yapmaktadırlar.

Kronik hastalar; bu hastalığı uzun süre yaşayacağı için hastalığı tanımak, dinamiklerini öğrenmek ve kendilerini eğitmek daha ön plandadır. Hastalığın belirtileri, süreci hakkında hekim ile görüşmeden önce donanımlı olmak istiyor ki hekimi anlayabilsin. Güncel tedavi süreciyle ilgili bilgi edinmek ve emin olmak istiyorlar. Tedavi sürecim var ama destekleyici bilgiler nelerdir (beslenme vs). %62 güncel tedavi %42 tedavi seçenekleri hakkında araştırma yapmaktadır.

Hasta içgörü örnekleri; Hastane ve hekime karşı güven, tedavi süreci kontrol, internetten bilgi almanın hastayı rahatlatması aramada önemli diğer etkenlerdir.

Hastalar neyi internette araştırıyorlar?Hastaların çoğunluğu hastalığın 360 derece boyutu ve ciddiyeti hakkında bilgi edinmek istiyorlar. Teşhis öncesi ve teşhis sırasında belirtiler neler ve gelecekte hastayı nelerin beklediğini bilmek önem arz etmektedir. %65 hastalığın semptomları %63tedavi yaklaşım %27 hasta yorumlarını incelemektedir. %26 medikal dışında bitkisel yöntemler nelerdir sorusuna cevap aramaktadır.

Özellikle 1. sırada kardiyovasküler hastalıklar 2. sırada bulaşıcı hastalıklar gelmektedir. %42 hekimleri %22 hastaneleri araştırmaktadır. %30 İlacın yan etkileri sorusuna cevap aramaktadır.

Ne zaman araştırıyorlar?Hekime başvurmadan önce ve başvurduktan sonra aramaktadırlar. %76 semptomlar başlar başlamaz arama yaparken, %67 özellikle hastalıkla ilgili yeni bir şey duyduğunda bu bilgiyi teyit etmek istiyor. Müdahil hastaysa doktoruyla bunu paylaşmak istiyor.

%57 tüm tedavi boyunca, %56 teşhisten sonra araştırma yapıyor.

Nerede?Hastalar %100 Google’da arama yapmakta ve ortalama 4 tane siteyi seçip arama yapmaktadırlar. %13 Uzman TV önemli bir yerde yer almaktadır.

Spesifik sağlık sitelerine çok ihtiyaç bulunmaktadır. Çünkü hastalar bu konuda bir bilgi verememektedir. Hastane web siteleri hekim hakkında bilgi ve fiyat karşılaştırmak için önem arz etmektedir.

Serra BozkurtMA Grup Müdürü, GfK Türkiye

Page 8: Türkiye'nin İlk Dijital Zirvesi - · PDF fileDIGITAL HEALTH SUMMIT TURKEY 2012 33 Sağlıkta yaratıcı ve işlevsel dijital pazarlama mümkün mü? Dijital, hastan ın (tüketicinin)

DIGITAL HEALTH SUMMIT TURKEY 2012 88

www.nhsdirect.nhs.uk sitesi, İngiltere‘de devlet ve bakanlık tarafından kurulmuş ve bu sorulara cevap veren bir web sitesidir.

Video tarzı görseller, uzmanlar ve akademisyenler tarafından verilen bilgiler doğru bilgi olmalı ve bu bilgi anlaşılır olmalıdır. Bu konuda hastalar Türkiye’de böyle bir erişim olmasını talep etmektedirler.

Nasıl ulaşıyorlar? %25 akıllı telefon, %67 masaüstü bilgisayar kullanmaktalar. %85'nin sosyal medyada kendi hesapları bulunmaktadır. %54 sosyal medyayı her gün kullanmaktadır. %19 haftada 3-4 kez kontrol etmektedir. Bir oturumda görüşülen hastaların %44’ü yaklaşık 15-30 dk. Sağlık konusunda araştırma yapmaktadır. %40 haftada 1 ila 4 araştırma yapmaktadır.

Ne kadar etkileniyorlar?Hasta blogları ve sosyal medyaya baktığımızda, hasta blogları önemli role sahip. Teşhis ve tedavi yöntemi öğreniyorlar, ama yine de hekimlerle teyit etmekteler. %53'ü en çok Wikipedia'ya güveniyorlar. %64 hasta ve hasta yakınlarının hikayelerinden etkileniyorlar. %38 portallere hasta yakınlarının bu bilgileri yazdığına inanıyor. %71 hekimlerin Twitter yazılarına güveniyor.

Hastalar, bu hastalığı yaşayan kendi gibi insanlardan bilgi almak istiyorlar. Hem rahatlayanlar hem de okuduklarından negatif etkilenenler de var. Hasta bloglarından olumlu etkilenenler de var.

Kendileri bu blogları etkiliyorlar mı? Sadece okuyorlar. İnternet-Hasta-Hekim üçgenine baktığınızda yine son sözün %85 hekime ait olduğu görülüyor.

Neden E-Hasta Oluyorlar?Teşhisle karşılaştıklarında korku ve endişeden kaynaklanan bir bilgilenme isteği var ve internetten buna ulaşarak rahatlamak, kontrolde ve güvende olmak istiyorlar. İnternette hızlı bir şekilde ulaşabiliyorlar. Hastalığı 360 derece anlamak ve olası sürece hazırlanmak istiyorlar. Fakat olası riskler; bilimsellikten uzak bir bilginin olması, hastanın kendi kendini teşhis edip doktora gitmemesi, yanlış tedaviye başlayabilirler, yanlış bilgiyle başkalarını negatif yönde etkileyebilirler. Dolayısıyla internet bir bilgi kaynağı olarak tamamıyla destekleyici olmalıdır. Hekimle el ele giden ve bilgilenmiş hasta modeline geçen bir ideal olmalıdır. Yol haritası: E-hasta tipolojilerini tanımak ve bunlar içinde en etkin iletişim kanallarını tespit etmek, sağlık otoriteleri tarafından onaylanmış spesifik sağlık sitelerinin olması, hastanın internette doğru bilgi kaynağına ve içeriğine ulaştırılmasını sağlamak olmalıdır.

Genç Bir Der çalışmaları içerisinde 2007 yılı Uluslararası “Yeşeren Bir Bitki” Onkoloji Günleri, dernek olarak çocukların ve gençlerin kansere karşı korunması üzerine yapılmış en önemli uluslararası çalışmaların başında gelmektedir.

Kamu kurumları, bilim adamları, sivil toplum kuruluşları, uluslararası kuruluşlar, gençlik merkezleri ve gençlik sivil toplum kuruluşlarının katılımıyla her yıl farklı bir temayla düzenlenen uluslararası “Yeşeren Bir Bitki” Onkoloji Günleri, uluslar arası alanda iyi örnekler ve deneyimlerin paylaşıldığı, kanserle mücadele alanındaki gelişmelerin tartışıldığı bir platform özelliği taşımaktadır.

Mobil Mamografi projesinde; Japonya Büyükelçiliği Kalkınma Programı ve Novartis Oncology’nin de desteği ile mobil kanser tarama aracını hayata geçirilmiştir. Proje çerçevesinde içinde mamografi cihazı bulunan tam donanımlı bir araç oluşturdu. Şu anda araç bölgemizde yer alan 12 ilde meme kanseri taraması yapmaktadır. Mobil araçla her yıl düzenli olarak 4.000 kadına tarama ve tarama yapılan şehirlerde 2.000 genç kadına meme kanseri konusunda eğitim verilecektir.

Ayrıca sorunlara yönelik çözümler üretmek için, hastalarla düzenli olarak bir araya gelerek bazen de sosyal medya aracılığıyla neler yapabileceği tartışılmaktadır.

Bu kapsamda, Muş’da Erken Tanı Merkezi ve Devlet hastanesinde Kemoterapi Merkezinin kurulması sağlanmıştır. Önceki yıllarda yakalandığınız bir rahatsızlık ile ilgili bilgiye sadece gazete haberleri ve hastane kütüphanesinden erişmeye çalışırken, bugün internetin sunduğu erişim gücü ile gerek Türkiye’de gerekse de yurt dışındaki hastalarla irtibat kurarak hastalık sürecinin gelişimine de internet sayesinde bilgi sahibi olmaktadır.

Kanser hastaları açısından dijital ortam gazetelerde kanser ile ilgili çıkan her bilgiyi saklama döneminden, kolayca bilgileri saklayabileceğimiz bilişim dünyası biz hasta ve hasta yakınları için belirsiz bir dönemden kendi doktorumuz olma ve sosyal paylaşımda bulunmamıza aracı oldu. Kendimden örnek verecek olursam ben 1999 yılında kansere yakalandığımda sadece gazete haberleri ve hastane kütüphanesinden hastalığımla ilgili veya kanserle ilgili bilgilere erişmeye çalışıyordum. 2001 yılından itibaren internete erişimin kısmen daha zor olduğu bir dönemde, tüm imkânsızlıklara rağmen girişimci bir ruhla interneti aktif bir şekilde kullanarak kendim gibi gerek Türkiye’de gerekse de yurt dışındaki hastalarla irtibat kurarak kendi hastalık sürecimin gelişimine de internet sayesinde aktif rol aldım. Örneğin; doktorlarımın bana kanser teşhisi konulduğunu söylediklerinde detayları tam olarak söyleyemediklerinden, internetten hastalığım ile ilgili birçok bilgiye ulaşmış ve yurt dışında hastalığımla ilgili neler

Hasta Doktor İlişkisi Değişiyor mu?

Salih YüceYönetim Kurulu Başkanı, Genç Birikim Derneği

Page 9: Türkiye'nin İlk Dijital Zirvesi - · PDF fileDIGITAL HEALTH SUMMIT TURKEY 2012 33 Sağlıkta yaratıcı ve işlevsel dijital pazarlama mümkün mü? Dijital, hastan ın (tüketicinin)

DIGITAL HEALTH SUMMIT TURKEY 2012 99

Hasta-Doktor İlişkisi Dijitalizasyon Sonrası Değişti mi?

Hastalar bu ilişkinin değiştiğini düşünmektedir. Fakat Novartis’in kendi 30 doktoru arasında yaptığı araştırmaya göre değişmediğine inananlar %8, ya da hastanın bilinçlenmesinden memnun olanlar %8'dir. Geri kalan %14 hekim daha kötüye gittiğine inanmaktadır.

Doktorun söylediği şey ile hastanın anladığı şey çok farklıdır. Artık doktorun hastaya ayırdığı zaman kısıtlı. Bu ortamda hastalar için önemli olan dayanışma, moral, tedaviye erişim, bilgiye ve dijital kanallara erişimdir. İlaç firmaları sosyal sorumluluk projeleri ile hasta dernekleri, gruplarına bu imkanları sunabilir ve katma değer katabilirler. Bu uygulamalarla; dünyanın her yerine SMS ile ilaç tedariği sağlanabileceği gibi, solunum hastalıkları ile ilgili bilgi veren ve cihaz kullanımı hakkında video izlettiren sitelerle know-how sağlanabilir.

Annemle Biz Kanseri Yeneriz & Harekete Geç Projesi, kanser hikâyelerini moral ve motivasyon oluşturacak şekilde paylaşılmasına destek olmak açısından birer örnektir.

Hasta Doktor İlişkisi Değişiyor mu?

İzlen TokerSosyal Medya ve Halkla İlişkiler Müdürü, Novartis

Türkiye'de dijital dünyada bilgi ile ilgili sıkıntımız, içerik üre-tememekten geçmektedir. İnternette bir sağlık bilgisi aradı-ğınızda genel olarak kontrol edilmeyen yanlış bilgi başkala-rından kopyalanarak paylaşılmakta çoğu zaman o yanlış bil-gi meşrulaşmaktadır.

İnternette doğru bilgiye ulaşmak amacıyla bu site projesi oluşturulmuştur. Uzman TV’de 2.000 uzman ile 31.600 video mevcuttur. Uzman TV ile doktorun eğitimini önem-li olduğu anlaşıldı. Uzman TV'ye ayda 4 milyon kişi girmek-tedir. Uzman TV bilgisine Google’dan ulaşılıyor. Google her ay üzerinde aranan bilgilerin %15'ini Uzman TV’ye gönderiyor. Uzmandan bilgi alma bizim ülkemizde büyük bir sıkıntıydı ve Uzman TV bunu büyük ölçüde karşılamış olmaktadır.

Sağlık konusunda yapılan aramalarda konular sırayla; ko-lay hamile kalma yolları - hamile miyim? - bel fıtığı teda-visi - gebelik testleri - boyun fıtığı - spiralle doğum kont-rolü - bağırsak kurtları - vajinal akıntılar... Anlaşıldığı üzere anne - çocuk en fazla tıklanan alan olma konusunda önem arz etmektedir. Videolarda en fazla 2 dakika net ve anlaşılır olmasına ve doktorların objektif bilgi vermesine özen gös-terilmiştir. Uzman TV bir kamu görevi görmektedir, ama genele bakıldığında en az paraya çevrilen alan sağlık ol-maktadır. Sağlık konusunda pazarlama kısıtları olduğu için (blind-marketing) tarafı devreye girmektedir. Doktorların kişisel markalarına kafa yorması gerekmektedir.

Ersan ÖzerKurucu, Uzman TV

videolar 2dk'lik veanlasilir olmali..

yapıldığını insidanslara rahatlıkla ulaşabilmiştim. İnternetten edindiğim bilgilerle birlikte doktorlarımın karşısına çıktığımda, “hastalığımla ilgili artık tüm bilgileri biliyorum” dediğim zaman doktorlarımın bana bakış açısı da değişmiş, artık hastalığımla ilgili net bilgileri almaya başlamıştım. Tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de kanser hızla artmakta buna karşı bilim adamlarımızın sayısı oldukça az ve yetersiz kalmaktadır. Bu nedenle eğitimli hastalar özellikle hasta yakınları, ailelerimiz, hastalarının kanser tanısı aldıklarını öğrendiklerinde ilk olarak internette araştırma yapmaktadırlar. Buradan hastalıkları hakkında daha detaylı bilgilere erişmeye çalışmaktalar. Yaklaşık 10 yıl önce hasta ve hasta yakınları gelip bize hastalıkları hakkında danışırlardı. Şimdi artık hasta veya hasta yakını bize geldiğinde hastalıkları hakkında detaylı bilgiyi internetten ulaşmış, kendi gibi hastalarla buluşmak istiyorlar. İnternet biz hastaların hayatını kolaylaştırdığı gibi konu hakkında çok detaylı bilgiye ulaşabiliyoruz.

Bu alanda doğru bilgiye erişmenin yanı sıra kafamızı kurcalayan birçok kirli ve gereksiz bilgiyle de karşılaşabiliyoruz. Konu ile ilgili soru işaretleri veya bilgiler belki biz hasta, hasta yakını ve hekimler tarafından derlenip, bilgiye ihtiyacı olanlarla doğru bir siteden paylaşılabilir. Bir diğer önemli konuda; ilaç firmalarının yapmış oldukları ilaç çalışmalarının sonuçlarını hangi ülkede olduğu, yeni ilaçların nasıl kullandığı gibi bilgilere internet sayesinde bizde bilgi sahibi olabiliyoruz ve hastalığına umut bulamamış hastaların çoğunluğu şu an hangi ilacın araştırıldığını ve ne zaman kullanılmaya başladığını bu sayede yakından takip edebilmekteler. Bilgi artık bilimsel kongrelerde tartışılmıyor, bu kongrelerde tartışılan konular biz hastalara da anında internetle birlikte ulaşıyor. Kanser tıbbi dünyasındaki gelişmeler neticesinde yenmeyi başarabileceğimiz bir hastalık haline de geldi. Bunu başaran insanları görebilmek beni çok mutlu ediyor.

Page 10: Türkiye'nin İlk Dijital Zirvesi - · PDF fileDIGITAL HEALTH SUMMIT TURKEY 2012 33 Sağlıkta yaratıcı ve işlevsel dijital pazarlama mümkün mü? Dijital, hastan ın (tüketicinin)

DIGITAL HEALTH SUMMIT TURKEY 2012 1010

Sosyal Medyanın Psikolojik Etkileri

Dijital İletişimin Hastanelerdeki Uygulama Modelleri

Sosyal medyanın psikolojik etkilerine baktığımızda ergen-ler için arkadaş kavramı, facebook arkadaşlığına dönmüş-tür. Beynimiz daha çok sosyal medya mecralarına yönelik çalışmaya başladı.

Tüm dünyada %82 oranında 18 - 25 yaş arası sosyal med-yada var olmaktadır. Sosyal medyada olma nedeni daha çok diğer insanların ne yaptığını görmek ve arkadaş edin-mek olarak tespit edilmiştir...

Oranlara bakıldığında yapılan psikolojik araştırmalara göre; narsistiklerin ve düşük benlik saygısı olanların sosyal med-yada geçirdiği zaman daha çoktur. Sosyal medyada çok za-man harcayan insanlar, diğer insanların kendisinden daha iyi bir hayatı olduğuna inanmaktadır.

En önemli soru, kendimize mi karşı takıntımız var, sosyal medyaya karşı mı? Kullanıcılara baktığımızda liderler (dışa dönük insanlar) başkalarını etkilemek için sosyal medyayı

kullanırken, düşük benlik saygısı olanlar (yüz yüze ilişki ku-ramayanlar) için uygun bir platform olduğunu görüyoruz. Sosyal medyada sadece arkadaş ve aileleriyle ilişkisi olanlar için sanal aile ortamı, profesyoneller için iş ortamı, yaşlı ke-sim için eğlence ortamı yaratmaktadır.

Sosyal medya dikizleme ve dedikodu kültürünü artırdı, iha-neti çoğalttı. Sosyal medya yüzsüzlüğü arttırıyor ve orada başka biri olabiliyorsunuz. Sosyal medyada iç kontrol me-kanizmanız çalışmıyor ve her şeyi yapabiliyorsunuz. Tedbiri elden bırakıyoruz ve kimliksizleşiyoruz.

Neden buna ihtiyaç duyuyoruz? Popülaritemizi artırıyoruz, sayı arttıkça yalancı kahramanlar artmaya başlıyor, kısa şöh-retler oluşuyor ve narsizim doğuyor.

Sosyal medya bağımlılığı diye yeni bir rahatsızlık oluştu. Ba-ğımlı hale gelinmezse, sosyal medya arkadaşların haberleş-meleri için işe yarayabilir, sağlık kurumları için hastayla olan ilişkide hastanın yazdığı bir içerikten hastanın duygusal du-rumunu algılama konusunda faydalı olmaktadır. Gençlerin aralarında kurduğu risk gruplarını keşfedebilir onları denet-leyip, müdahale edebiliriz (uyuşturucu, cinsellik).

Gerekli durumlarda kullanıp, gerçek iletişimden kopmamak gerekiyor. Gelişim için paylaşım ve iletişim çok önemlidir.

Prof. Dr. Bengi SemerciBengi Semerci Enstitüsü Başkanı

Tıp ve sağlık dünyası bir transformasyonun içerisindedir. Sağ-lık artık kişiselleşiyor. Sektör sizi bir hasta olarak değil, bir müş-teri olarak görüyor. Doğal olarak kişinin kendi sağlığı üzerinde-ki sorumluluğu artıyor.

Bugün dünyanın en büyük sağlık problemi yaşamın uzama-sıdır. Bu da kronik rahatsızlıkların %80'lere vurması demek-tir. Türkiye'de %20.8 sağlık harcamalarını kronik hastalıklar için yapmaktadır. Ama 2050’de yaşlı yükü en fazla olmaya aday 2 ülkeden biriyiz. (1. Endenozya)

Gelecekte m-Sağlık sektör hacmi:

• 4,6 Milyar $ 2014 senesinde mobil sağlık ve tele-sağlık pa-zarının erişeceği hacim 706 Milyon $ 2010 senesinde sağlık sektörünün mobil sağlık uygulamalarına harcadığı tahmin edi-len para

• 2-6 Milyar $ 2014 senesinde cep telefonları aracılığı ile ya-pılan uzaktan hasta monitörizasyonu ile sağlık sunucularının ta-sarruf edeceği miktar

•17,000 iPhone, iPad, Blackberry ve Android dilinde yazılmış sağlık ve fitness uygulamalarının sayısı

• 5 Milyar+ dünyadaki cep telefonu kullanıcısı

• %13 Cep telefonunda m-Sağlık uygulaması olanların yüzdesi

• %81 Akıllı telefon kullanan ABD’li doktorların yüzdesi

Kronik hastalıklar çok önemli. Kronik hastaların ilaç kullanma düzeni dünyada %27.

"Gelecekte doktorun üzerindeki yük azalacak ama hasta üzerinde o eski hegemonyası kalmayacak. Bu durum ise doktoru hayat boyu öğrenmek zorunda bırakacaktır. Hasta diye bir kavram olamayacak, hasta olmamak üzere bir uğraşıya girilecektir. Gelecekte bilişim ve iletişim teknolojileri çok yoğun bir şekilde kullanılacak. Cep telefonu üzerinden bir yazılım ile hastaların ilaç almalarını, zamanında alması gerektiği konusunda uyarmayı başarabilirsek diyabet hastalarının daha rahat yaşamasını sağlayabiliriz. Mobil Teknolojiler ve mSağlık, gelişme-ye ve sağlık çalışanları arasında popülarite kazanmaya devam edecek, sağlık gittikçe kişiselleşecek ve hastane dışı sağlık sunucuları yaygınlaşa-cak. Mobil cihazlar, sağlık verisi kaydında, sesli iletişimde, hasta moni-törizasyonunda ve klinik karar destek uygulamalarında daha sık kulla-nılacak. Ayrıca elektronik sağlık kaydı ve diğer hastane networklerine erişimde kullanılacaklar. Akıllı telefonlar, uzaktan hastalık yönetiminde vazgeçilmez unsurlar olacaktır."

Sağlık dünyasında oyunlaştırma çok fazla kullanılmaya başladı.

Ses tanıma programları, veri girişinde hayati önem kazanacak,

Sensörler, dokunmatik ekran ve ses komutlu yazılımlar…

Cenk Tezcan Sağlık Yatırımı Danışmanı

sosyal medyabagimliligi- -

kisa söhretler ve

narsizim.

Saglik harcamalarinin

%20,8'ikronik

hastaliklar için yapiliyor.

-

Page 11: Türkiye'nin İlk Dijital Zirvesi - · PDF fileDIGITAL HEALTH SUMMIT TURKEY 2012 33 Sağlıkta yaratıcı ve işlevsel dijital pazarlama mümkün mü? Dijital, hastan ın (tüketicinin)

DIGITAL HEALTH SUMMIT TURKEY 2012 1111

Yeni Dijital Araç ve Hizmetlerin Pazarlama ve Tercihlerimizdeki Rolü

Sosyal medya insanların kendi aralarında sosyalleşmek için kullandığı bir ortam. İnsanlar sosyal medyada reklam değil marka değil iletişim istiyorlar. Ve herkesin eşit olduğu bir or-tamdan bahsediyoruz.

Recordingfuture.com sitesinde gündemdeki kelime öbek-lerinden geleceği tahmin ediyorlar. Örneğin, Fransa'da ya-pılan bir araştırmada insanlar belli kelimeleri kullanıyorsa al-tın fırlayacak ya da Ortadoğu’da belli kelimeler kullanılma-ya başlanıyorsa bir yerde canlı bomba patlayacak gibi veri-ler oluşturulabiliyor.

İnsanların yaşadığı belli dönemlere yönelik profil inceleyen ve buna göre analizler yapan firmalar var. Örneğin; hami-le kadınların hamile kaldıklarından itibaren farkında oldukla-rı ya da olmadıkları davranış biçimleri ve internette yöne-limlerine göre yapılan bir profil araştırmasında onların koku-suz ve organik ürünlere yöneldiği bulgusuna varılmış. Dola-yısıyla haftalık olarak mail adreslerine bu ürünler ile ilgili çe-şitli kampanyalar gönderiliyor. Onun o süreçte tüketim ko-nusunda patlama yapacağı ve hiç bir şeyi bilmediği bir dö-nemde yönlendirmenin avantajını yaşıyorlar.

Sosyal medyada yaptığımız her şeyi kişilerin profilleri ve alışkanlıkları konusunda birçok ipucu veriyor. Geleceğin sa-natı, sosyal medyada bu kadar paylaşılan verilerin toplan-ması, sınıflandırılması ve yorumlanmasıdır.

Burada şirketlerin çoğu kendisine sosyal medyada yer al-ması gerekip gerekmediğini sormalıdır. Şirketler tek yön-lü iletişimi severler ama yeni medya araçlarında böyle bir imkânı kısıtlar. Çünkü orada sizi susturabilirler. Orada kont-rollü bir iletişimden bahsedemezsiniz orada iletişimin bir parçasısınız.

Burada kimse özünde kişiye markaya ve kuruma bağlı ol-mak istemiyor. Kurumlar bir şeyi satarken önce tecrübe et-tirmek durumundalar. Like ekonomisi burada devreye gir-mektedir.

Markaların dürüst olma sorumluluğu yok ama bireylerin var. Bu yüzden insanların arkadaşlarına inanma oranı %80 üzerinde iken reklamlara inanma oranı %10'larda.

Facebook’ta Like ekonomisi bütün markaların ve ürünlerin stratejilerini de değiştiriyor ve belirliyor. Geleceğin ekono-misi Like ekonomisidir.

Oyunlaştırma sosyal medya ile bu dönemin anahtarı hali-ne geldi. Sağlık sektörü paydaşları dijital ve teknoloji firma-larıyla işbirliği ile çalışmalı ve bu yöntemle hastayı motive

edici çözümler sunmalıdır. Akıllı telefonlara yüklenen apli-kasyonlarla hastaların adımları sayılabilir, nabızları ölçülebi-lir ve oyunlaştırma yöntemi ile her yeni gün hasta daha iyi-ye motive edilebilir.

PWC araştırmasına göre hastaları yarısına yakını internet-te sağlık sorunlarını çözmek veya öğrenmek için kullanıyor. Yarısına yakını sağlık kurumlarının internetten bilgi paylaşıl-masına onay veriyor. Yarısından fazlası birkaç saat içerisin-de cevap verilmesini talep etmekte ve yarısına yakını inter-nette edindiğim bilgi benim karar vermemde çok etkili de-mektedir.

Hastalıkla ilgili telefonumuza yükleyeceğimiz birçok uygula-ma var. Hastalık teşhisi, tansiyon kontrolü, diş sağlığı, sağlık-lı beslenme, hafıza kaybı, gebelik testi, adet günlerine yö-nelik bilgiler, uyku yardımcılığı, dışkı analizi, göz muayenesi.

Yakında bütün doktorların yerini bilgisayarlar alacak. Dijital-leşmenin ortaya çıkardığı yeni hastalıklar var. Bugün sosyal medya kullanmayan bir psikiyatrisin hastayı anlamaya yetisi yoktur. İçinde ağzından çıkan her 3 olayın bir tanesi bilgisa-yar kullanma sonucu ile ilgili sorunlardan oluşan olaylardır.

Sosyal medyada dijitalleşme bizim karşısında durabileceği-miz bir şey değil. Ve bunun kişisel tercih olarak içinde bulu-nup bulunmama kararımız giderek anlamını yitirmeye başlı-yor. "Ben internette değilim, beni ilgilendirmiyor" cümlesini kurabilecek en son kuşaksınız. Sizden sonraki kuşak için bu okuma-yazma bilmem, ilgimi çekmiyor gibi bir anlama dö-nüşecektir. Kendinizi pazarlarken zaman zaman itici durum-lara düşebileceğinizi unutmayın. İnsanlar bilgili insanı sever ama böbürlenenleri sevmezler. Sahip olduğunuz bilgiyi sos-yal medyanın demokratik çerçevesinde alçak gönüllülük ile paylaşın. Çünkü size bir tık uzakta her şeyi söyleyebilecek insanlar var. Sosyal medya çok ciddi emek ve zaman ister. Sosyal medya uyumaz, cevap ister, yanıt bekler. Sizden çok bahsedecek kişi sayısına ihtiyacınız yoktur. Krediniz takipçi sayısı olmasın, niteliği olsun. Sosyal medya bir teknoloji de-ğil, iletişim sanatıdır. Teknolojiden anlayan insanlar burada iletişimi güzel yapabilirler, ama iletişimi bilmeyenler, tekno-lojiyi bilse de sosyal medyada var olamazlar.

Serdar KuzuloğluGazeteci, Danışman

Likeekonomisi

sosyal medyada arkadaslarinainanma orani

%80reklamlara

inanma orani%10

.

Page 12: Türkiye'nin İlk Dijital Zirvesi - · PDF fileDIGITAL HEALTH SUMMIT TURKEY 2012 33 Sağlıkta yaratıcı ve işlevsel dijital pazarlama mümkün mü? Dijital, hastan ın (tüketicinin)

DIGITAL HEALTH SUMMIT TURKEY 2012 1212

Gelişen Mobil Teknolojilerin Sağlık Sektörüne Etkileri

Mobilite artışı günümüzde çok yoğun ve sağlık sektörü için teknoloji çok daha ileri bir durumdadır. Makineler arası iletişim ve mobil hızı, ileride sektörün değişmeyen ihtiyaçları olacak. Artık kiralama trendine geçilecek ve sağlık sektörü için çok önemli bir teknoloji olacaktır. Teknoloji firmalarının oluşturdukları ve telefonunuza yüklediğiniz bilgi paketleri hastanelerin hizmetlerinin bir parçası olmaya başlamıştır.

Ethem EldemÜrün ve İş Ortakları Yönetimi Bölüm Yöneticisi, Turkcell

Medical Park Türkiye nüfusunun %8’ine hizmet vermektedir. Türkiye’de her 3 böbrek naklinden 1’i, her iki kemik naklinden de 1’i Medical Park’ta yapılmaktadır. Türk sporunun sağlığının büyük çoğunluğu Medical Park tarafından tedavi edilmektedir.

Doktorlar hasta tahlillerine gerekirse evlerinden ulaşabildiği gibi hemşireler hastaların ilaç uygulama, özel notlar vs. gibi bilgileri girebilmek ve takip edebilmek üzere özel bir yazılım programı kullanabilmekteler.

Bu çözümler ile tedavi kalitesinde artış, operasyonda verim ve kalite beklenmektedir. Doğru hastaya doğru zamanda, doğru tedavi uygulamak sağlık çalışanlarının amacı olmalıdır.

Ahmet UstaBilgi SistemleriDirektör Yardımcılığı,Medical Park

Hastalara yönelik uygulamalarda, hastaya faydasına ve uygulamanın markayla ilişkisine bakılmalıdır. Örneğin, Nike’ın daha fazla yürümeye teşvik eden bir ürünü hastayı motive ettiği gibi markaya olan inancını da güçlendirmektedir.

Sağlık kurumları da hastalık yönetimi konusunda faydalı uygulamalar yapabilirler. Faydalı dijital uygulamalar doktor reçetelerine girmelidir. 2012’yi 2011 ile kıyasladığımızda sağlık yatırımları %73 artmıştır.

Fatih ÇolakoğluGenel Müdür, Corvega

Page 13: Türkiye'nin İlk Dijital Zirvesi - · PDF fileDIGITAL HEALTH SUMMIT TURKEY 2012 33 Sağlıkta yaratıcı ve işlevsel dijital pazarlama mümkün mü? Dijital, hastan ın (tüketicinin)

DIGITAL HEALTH SUMMIT TURKEY 2012 1313

Uzmanlar Sağlık Sektörünün Dijitalleşmesini Nasıl Görüyor?

Google’ın Türkiye’de ki pazar payı %98. Google’da aramaları tetikleyen en önemli etkenlerden birisi TV içeriğidir. Sağlık aramalarında grip olma trendlerine bakıldığında grip aşısı arama Ekim ayında ilk sıradadır. Türkiye, Nisan-Mayıs arasında alerji oluyor ve Google’da alerji testi, kaşıntısı arıyor. Son 3 yılda sağlıkla ilgili aramalarda trendlere bakıldığında her 5 doktordan 4’ü uzmanlık alanı ile ilgili arama yapıyor

ve 2012 Ekim ayında düşüş yaşanacaktır, çünkü bayram aylarında insanlar daha az hastalık düşünüyorlar.

Sağlık aramalarında insanlar hastane, klinik ve randevu almak için Google kullanıyorlar. Üreme sağlığı, ilaç aramaları önem arz etmektedir. Türkiye halkı hangi hastalıkları arıyor? 1. sırada doğum hamilelik, 2. sırada kanser (akciğer, meme) 3. sırada hemoroit ve basur gelmektedir.

Google aramalarında sağlık kuruluşu ilk sıralarda hasta ile buluşmak istiyorsa, web sitesini ve içeriğini doğru optimize ettiğinde başarılı olabilecektir.

Sabah telefon, gün içerisinde laptop, akşam işten sonra mobil telefon ve tablet kullanılmaktadır. Akıllı telefonlardan sağlıkla ilgili arama artışı geçen seneye oranla %214 artmıştır.

Dilek Telkes Sektör Direktörü, Google Türkiye

Türkiye’de Dijital pazarda internet penetrasyonu %45. Dünyada en geniş kullanımda 5. sıradayız. Türkiye’de

internet kullanıcılarının, %57si erkek, %43ü kadın. Yaşa göre dağılımda 18-44 yaş arası %60’ın üzerinde internet kullanmaktadır. İnternetten gazete okuma ora-nı %50, radyo dinleme oranı %76.1, televizyon izle-me oranı %75’dir. Kişi başına izlenen video oranı %62, mobil kullanım oranı %86’dır. Türkiye’de internet kul-lanıcılarının %4’ü sosyal medyadadır. Türkiye’de dijital-de reklam harcamaları 721 milyon civarındadır.

Metin Güleç Reklam Satış Koordinatörü,MedyaNet

İlaç firmaları mobil alana çok fazla yatırım yapmak-ta ve doktorların %75’i kendilerine özel ilgi istemek-

tedir. Doktorların %30’u iPad kullanıyor. Cihazlar ara-sı iletişimle sahadan veri toplayarak erken teşhis koya-bilmek önemli hale geldi. Hasta kontrolleri mobil ci-hazlarla gündelik olarak yapılabilmelidir. Dünyadaki en büyük firmaların %50'si iPad kullanmaktadır. Fortune 500’ün %80’i dijital projeler üzerinde çalışıyor. Çün-kü yapılacak işi basitleştirmek ve sahada kontrol edebil-mek önemli.

Fatih İşbecerKurucu, Pozitron

Hastane, klinik

ve randevu

almak için

Google

kullaniyorlar

Internetkullanimindadünyada

5. siradayiz.

.

Ilaç firmalarimobil cihazlarayatirim yapiyor.

.

Page 14: Türkiye'nin İlk Dijital Zirvesi - · PDF fileDIGITAL HEALTH SUMMIT TURKEY 2012 33 Sağlıkta yaratıcı ve işlevsel dijital pazarlama mümkün mü? Dijital, hastan ın (tüketicinin)

DIGITAL HEALTH SUMMIT TURKEY 2012 1414

Hekimlere kişiselleştirilmiş etkili ziyareti götürebilmek için ge-reken içeriği geliştirmek ve yaklaşımları oluşturmak pazarla-ma açısından çok mesuliyetler getirmektedir. Tıbbi tanıtımda

temel prensipler değişmiyor, ama teknoloji değişiyor dolayı-sıyla entegrasyon önemli. Tablet bilgisayarlar ile tıbbi tanıtım bu entegrasyonun önemli bir parçası olmaktadır.

Hekimlerin ihtiyacı ve bizim ihtiyaçlarımız uyuşuyor mu? He-kimlerin ihtiyaçlarına yönelik sohbetler götürebilmek ve diya-log geliştirebilmek tıbbi tanıtımın en önemli hedefi olmalıdır. Söylemek istediklerimizle hekimin ihtiyaçlarının ne kadar ör-tüştüğü önemli. Hiçbir doktor diğerinin aynısı değil, hiçbir zi-yarette öyle. Etkili tıbbi iletişimde senaryo çok önemli.

Türkiye’de 33 milyon internet kullanıcısı olmasına rağmen sadece 9 milyon internet bankacılığı kullanıcısı var. Mobil tarafta ise 64 milyon mobil telefon kullanıcısı olmasına rağmen mobil bankacılık kullanım oranları

çok düşük. Trendlerin takip edilmesi çok önemli. Takip ettiğimiz ve geliştirdiğimiz trendler ile bugün Garanti İnternet Bankacılığı 2.2 milyon müşteriye sahip. Bu %25’lik bir pazar payına denk geliyor. 2012 yılında mobil aplikasyonlarımızı yayınladık. Uygulamayı indiren kullanıcıların %19’u daha önce Garanti müşterisi değildi. Mobilde olmak müşteri kazanımını çok artıran bir unsur. Yaşayan servisler yeni trendlerin başında geliyor. İşinizi ne kadar iyi yaparsanız yapın, hizmetinizi müşterinizin yaşam dinamiklerine entegre edemediğiniz sürece çok başarılı sayılmazsınız.

Mümessil ve doktor ilişkisi bugün iki yöntemle sağlık ve diji-talin entegrasyonunun kullanıldığı alanlardan birisidir. Birinci-si mümessilin doktoru ziyaretinde konuyu tablet bilgisayar ile yüz yüze anlatması, ikincisi ise mümessilin doktor ile online olarak internet üzerinden görüşme yapmasıdır (webinar). Si-zin oluşturduğunuz dijital bir mecrayı web ortamına getirip vermek istediğiniz mesajı buradan vermektir.

E-detaling bir mesajı farklı mecralardan üzerinden hedef kit-leye sunabilmektir. Temel konu içeriğini aynı tutarak farklı ka-nallardan sunabilmektir. Böyle bir projeye başlarken neden

bunu yapmanız gerektiği konusunda detaylı düşünmek ge-rekir. Moda diye böyle bir işe girişmemelisiniz. Dijital proje-ler iyi uygulanırsa, vermek istediğiniz mesajı daha etkili vere-bilirsiniz. Ziyaret yasakları ve kısıtları, reklam yasakları ilaç fir-malarını fazla hareket ettiremediği için dijital kanallar çok et-kin bir yoldur.

Paradigma değişikliği yaratmak için düşünce yapısının da de-ğişiyor olması gerekmektedir. İçerik stratejisinin olması ge-rekmektedir. Kısacası "Content is the KING". İlaç sektöründe en önemli nokta dijitalde hikayeyi nasıl farklılaştıracağımızdır. Hekim tarafına katma değerli servisler üretilmelidir. Interak-tiviteyi abartmamamız gerekiyor. Bütün bunları yapabilmek için hedef kitleyi tanımak gerekiyor. Geçtiğimiz 10 yılla yeni on yıl arasında normal kavramı değişti ve yeni normal oluştu. Dijital kavramı çok yakın zamanda işimizin standardı olacak-tır. Geçtiğimiz 10 yılda online demek olan dijital, yeni 10 yıl-da online üzerinde akıllı olmak ile ilgili bir gelecek oluşacaktır.

Ufuk Fakioğlu Kurucu, Pyksys

Deniz Güven, Başkan Yardımcısı Dijital Kanallar, Garanti Bankası

Hüseyin Özel Çoklu Kanal Etkinliği Müdürü,Sanofi

Dijital Tanıtım: Paradigma Değişikliğini Başarmak

Bir Başarı Hikayesi

Page 15: Türkiye'nin İlk Dijital Zirvesi - · PDF fileDIGITAL HEALTH SUMMIT TURKEY 2012 33 Sağlıkta yaratıcı ve işlevsel dijital pazarlama mümkün mü? Dijital, hastan ın (tüketicinin)

DIGITAL HEALTH SUMMIT TURKEY 2012 1515

Dijital Dünyada Doktorlar: İletişim Yöntemleri

Doktorların dijital dünyada hastaya ulaşması da multichannel kanallarla kolaylaşmaktadır. Hekimlerin kendi uzmanlık alanlarına göre kurmuş oldukları web sitelerinde videolu anlatımlar hastalar tarafından verimli olmaktadır. Ayrıca konu başlıklarına göre oluşturulmuş portallerden hastalar bilgi alabilmektedir. Yine forum platformları içerisinde

değişik konu başlıkları altında birçok üye birbirleri ile deneyimlerini, fikirlerini, soru ve cevaplarını, önerilerini paylaşabilmektedir.

Sosyal medya tarafında facebook ve twitter kullananlar hekimler hastalarına sosyal bir mecradan da ulaşılabilmekte, fotoğrafla ya da şikayetini paylaşarak teşhis talep edilebilmektedir. Soru-cevaplara geniş bir mecrada katılıma açık olarak bilgi paylaşımı olabilmektedir.

Sosyal medyada bütün mecralara eklenen bilgiler eş zamanlı ve güncel olmalı, hastayı hızlı bir şekilde cevaplandırıyor olması gerekmektedir. Bu da doğru iletişim stratejileri ile ekip çalışmasıyla ortaya konulabilinir.

Hekimler ameliyata girmeden önce internette yer alan vi-deoları izleyip gerekli bilgilere ulaşabiliyorlar. Tıp biliminin özelliği olarak tartışma önemli. Dolayısıyla dijital ortamda tecrübeleri olan diğer cerrahlarla tartışabileceği platform-lar yaratılmalıdır.

Eğitim araştırma ve üniversite hastanelerinde bilgi akışı açı-sından durum çok parlak değil, devlet hastaneleri pratik olarak çok deneyimli ve bilgiye sahip olmalarına rağmen bu bilgilerin toplanması ve paylaşılması şu an için hala oluşama-mıştır. Bilgi kaynağı doktorun yetiştireceği gibi gelecek ne-sillere aktarılmalıdır.

Hekim sadece hasta ile değil, hasta yakını, STK'lar da etkin iletişimde bulunması gereken bir meslektir. Hekimler ayrı-ca iyi bir iletişimci de olmalıdır. Yurtdışında Mayo Clinic gibi prestijli yerlerde sosyal medyacılar, PR'lar hekimler ile or-taklaşa yapılan projeler hekim-hasta ilişkisindeki eksiklikleri tamamlayan başarılı projelerdir.

Dr. Fettah Büyük Metin Sabancı BaltalimanıKemik Hastalıkları Hastanesi

Korhan Taviloğlu Genel Cerrahi

Doktorlar kongreler ve toplantılara katılımlarında sadece kendi meslektaşları ile akademik bilgi paylaşımı içerisinde bulunmaktadır. Ama dijital medya bugün daha çok hekimin hastalarına ulaşabilmesi ve onu bilgilendirmesi ve hasta seviyesine inmesi için kullanılmalıdır. Önleyici hekimlik sosyal medya ile özellikle yaygınlaştırılabilir.

Hekimler sosyal medyada video sitelerini kullanırken basit ve

hastanın anlayacağı bir dil kullanmalıdır. Amaç hasta düzeyine inebilmek olmalıdır. Ya da hasta doktora giderken hangi bilgilerle donanması gerektiğini, hangi tetkikleri ulaştırması gerektiğini sosyal medyadaki hekim videolarından öğrenebilir. Bu bilgiler en son yapılan tetkikler ve son dönem şikayetleri olmalıdır. Hasta- hekim ilişkisi bir takımdır.

Hekimler hastayı muayene etmeden tanı koyamaz. Ama dijital ve yakın tedavi beraber kullanılabilinir. Sosyal medyada olmak hasta için ikinci bir görüştür ve buna hakkı vardır. Kronik hastalıklarla ilgili sosyal medyada hasta ile konuşmak daha kolay ama yeni teşhis konulacak akut hastalıklarda bu risklidir.

Hastasız hastalık olmayacağı gibi hekimsiz bir dijital sağlık olamaz.

Timur TimurkaynakKardiyolojiBölümü Direktörü, Bayındır Hastanesi

Page 16: Türkiye'nin İlk Dijital Zirvesi - · PDF fileDIGITAL HEALTH SUMMIT TURKEY 2012 33 Sağlıkta yaratıcı ve işlevsel dijital pazarlama mümkün mü? Dijital, hastan ın (tüketicinin)

DIGITAL HEALTH SUMMIT TURKEY 2012 1616

Doktorların Dijital Grupları

Dünyada 3 tip sağlık sitesi uygulaması var. Sağlık portalları en popüler internet bilgi alanları, fakat bunlar tek yönlü bir iletişim kurmaktadır. Birinci olarak doktorların kendi aralarında oluşturdukları networkler var. Buralarda vakaları tartışabiliyorlar ve birbirileri ile ilişki kuruyorlar. Son 3 yılda sadece kendi ülkelerinde doktorları kabul eden özel networkler artış gösteriyor. Portallar para kazanabilmek için ilaç firmalarından reklam da aldıkları için Amerika gibi bazı ülkelerde bu portallerde inanılmaz bir içerik bulunmakta ve bu işe inanılmaz bir yatırım yapılmaktadır.

Avrupa'da ilaç reklamları ile ilgili kısıtlamalar olduğundan

portaller buralarda da çok etkin değil. Doktor networklerin de ise yine ilaç firmaları reklamları ile gelir elde edilebilmektedir. Özellikle buralarda fazlaca doktorların bulunduğu alanlar olduğu için e-detailing, display advertising yapmak olasıdır.

İkinci sağlık sitesi networku hasta networkleri’dir. Yine Amerika’da yaygın olan network sistemi Avrupa’da o kadar etkin değil. Yine ilaç reklamı serbest olduğu için bu başarı sağlanıyor diyebilmekteyiz.

Bu tür sitelerde özellikle de doktor reklam yapmamalı, hasta kimliği gizlenmeli ve üye doktorun aktivitesinin devamlılığı olmalıdır. Hastanelerde ve ilaç firmaları web sitelerinde engagement oluşturmamasını ve içerik sağlamamasının en önemli nedeni o firmada geçici olduğuna inanması dolayısıyla emek vermek istememesidir. Bağımsız portallerde doktor kendine daha rahat bir sosyal kimlik oluşturabilmektedir. Ya da bunu kendi web sitesinde yapabilmektedir.

Erden AsenaKurucu, doktorsitesi.com

Hekimler interneti haberleşme, mesleki gelişim ve sosyalleşme için kullanmaktadır. Santa Farma’nın dermatologlara yönelik hazırladığı dijital grupta bu ihtiyaçları

karşılamaya yönelik konumlanmıştır. E-dergi, videolar, klinik tanıtımları, kütüphane, güncel makaleler, toplantı, kongre takvimleri, mizah dergilerine ulaşabilmektedirler. Ayrıca forum kısımları mevcuttur. Yine olgu ve vaka kısmı ile vaka tartışmaları yapabilmekte ve tanı koymaya çalışabilmektedir. Muhabir haberde hekim kendi kliniği ile bilgi de paylaşabilmektedir.

Hedef kitleyi iyi tanımak, ihtiyaçları net belirlemek, kurguyu esnek yapmak, basit ve anlaşılır olmak, satış yapmamaya çalışmak, hedef kitleyi sürekli dinlemek online web ortamlarının başarılı olmasını sağlamaktadır.

Seçil Yüksel Dijital Pazarlama Müdürü,Santa Farma

Saglik portallari...Doktorlarin

kendi aralarindaolusturduklarinetworkler

-

.

Page 17: Türkiye'nin İlk Dijital Zirvesi - · PDF fileDIGITAL HEALTH SUMMIT TURKEY 2012 33 Sağlıkta yaratıcı ve işlevsel dijital pazarlama mümkün mü? Dijital, hastan ın (tüketicinin)

DIGITAL HEALTH SUMMIT TURKEY 2012 1717

E-yayıncılığın 3 ayağı bulunmaktadır. Yazarın kendisi, değerlendiren hakemler ve okuyuculardır. Ama yayıncılar da burada çok önem arz etmektedir. Gelecekte e-yayın tarafında pek fazla değişiklik beklenmeyen alan yazarlardır. Buradaki tek değişiklik yazar sayısı olacaktır. Ama hakem üzerinde baskı artacaktır. Daha fazla hakem artması gerektiği için hakemlerden bedava

hizmet alınamayacak, ödüllendirilecek ya da hakemlerin artık görünür olması gerekecektir. Bu açık yayın sistemi sayesinde hakemlerin gerçek yorumları da görülebilecektir. Yayına ulaşmak artık sorun olmayacak, çünkü ekranı olan her şey bize yayın verebilecek hale gelecektir. Gelecekte çok büyük özellikle açık yayıncılığa geçiş olacaktır. Okuyucular bunu oylayacak ve kritik edebilecekler.Yüz yüze eğitim vazgeçilmezdir ve e-öğrenme ancak bunu desteklemelidir. Ama mentorluk ve yüz yüze eğitim mutlaka yapılması gereken altın standarttır. Nüfus yoğunluğu olarak 18. sırada olan bir ülkede eğitimde dünya standartlarının 100. sıradayız. Oyun bazlı temelli eğitim önem arz edecektir. Tıp öğrencileri oyunlu eğitim ile öğrenecektir.

Tıpta mezuniyet sonrası öğrenme en sorunlu alanlardan biri-dir. Dolayısıyla e-öğrenme ile bu açık kapatılabilmektedir. Pe-dagoji (çocuk eğitimi) ve androgoji (yetişkin eğitimi) her zaman teknolojinin önünde olmalıdır.

BÖTE (Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri) Yıldız Teknik Üni-versitesinde "Bilgisayar öğretim teknolojilerine nasıl entegre olabilir" üzerine eğitim veren bir lisans eğitimidir.

Bahadır Güllüoğlu Genel Cerrahi, Marmara Üniversitesi

Burkay Adalığ Türkiye ve OrtadoğuMedikal Müdürü, Bausch + Lomb

Medikal Yayıncılık, E-Öğrenme Nereye Gidiyor?

Adverse olaylar ulaşabileceğiniz en iyi pazarlama aracıdır. İçe-riğini kullanıcının oluşturduğu bir ortamda kullanıcının ilacınız hakkında ne konuştuğu size iyi bir içerik sağlayacak ve hasta iç görüsünü anlamaya yardımcı olacaktır. Adverse Olay (istenmeyen tıbbi olay) raporlanması için ta-nımlanabilir hasta, tanımlanabilir bir raporlayıcı (durumu kon-firme etme açısından), belirli bir ilaç olması ve belli bir adver-se olayı içermesi gerekmektedir. Boehringer Ingelheim tarafından, 9 uzmanlıktan toplam 604 hekim ile yapılan araştırmada, Türk hekimlerinin %95’i inter-net kullanıcısı olduğu bilgisini vermiştir. Hekimlerin %40’ı ilaç güvenlik profili konusunda internet kay-naklarına başvurmamaktadır. Bu bilgi için internet kaynağından

faydalanan hekimlerin en çok ziyaret ettiği sitelerin PubMed, ilacrehberi.com ve ilacabak.com olarak gözlemlenmiştir.İlaç etkililiği ve yan etkiler konusunda ise hekimlerin %25’i in-ternet aramaları sonucunda ulaştıkları medikal kaynakları kul-lanırken %6’sı ilaç üreticisi firmanın web sayfasından fayda-lanmaktadır.1215 hasta ile yapılan bir araştırmaya göre, sağlık ile ilgili bil-gi kaynağı olarak hastaların %98’i doktorlardan, %92’si ec-zacılardan yararlanırken %41’i internet kaynaklarına başvur-maktadır.Kullanım sırasında bir ilacın yan etkisi ile karşılaşmaları duru-munda ise hastalar sırasıyla prospektüse (%72), doktorları-na (%54), eczacılarına (%45) ve internet kaynaklarına (%15) başvurmaktadır.Hastaların herhangi bir sağlık konusu ile ilgili internet arama-larının %42’sinin hastalıklar ile ilgili bilgi edinme, %40’ının ilaç etkililiği konusunda araştırma, %28’inin ilaç yan etkileri ile ilgili bilgi alma ve %11’inin ise diğer kullanıcıların ilaçlar ile ilgili de-neyimlerini okumak amaçlı olduğu gözlemlenmiştir.

Farmakovijilans konusunun sosyal medya açısından değer-lendirdiğimizde iki kırılma noktası var. Biri sosyal medyanın denetlenemez olması, diğeri ise otoritenin yapıyı kontrol al-tına alma çabasıdır. Konu ile ilgili çok ayrıntı var, sürecin nasıl denetlenebileceğinin kurgusu halen oluşturulamadı. FDA’nın konu ile ilgili çabaları sürmekte. Sosyal medya yazışmalarında geçebilecek ilaç isimleri sonucunda bunun ilaç firmasına so-rumluluk yüklemesi gibi yöntemler konuşulmakta.

Yelda Arıkan İlaç Güvenliği Sorumlusu,Boehringer Ingelheim

Seyfullah Dağıstanlı,FarmakovijilansDerneği Başkanı

Sosyal Medyanın Farmakovijilans Açısından Değerlendirilmesi

Page 18: Türkiye'nin İlk Dijital Zirvesi - · PDF fileDIGITAL HEALTH SUMMIT TURKEY 2012 33 Sağlıkta yaratıcı ve işlevsel dijital pazarlama mümkün mü? Dijital, hastan ın (tüketicinin)

“PTMS organize ettiği toplantıların seviyesini hep biraz daha yükseğe taşıyor. İlginç konular ve konuklar izledik. Teşekkürler.” ELSEVIER

“Son yıllarda kendi konusunda yapılan en tutarlı, en derli toplu ve aynı zamanda en geniş kapsamlı toplantıydı.” Bülent Becan, ATUVA Yönetim Danış. Ve Tic. Ltd. Şti.

“Özenle hazırlanmış ve amacına uygun bir içerik vardı. Özellikle gelecek ile ilgili öngörüler, doktorların kendi paylaşımları, hayata geçirilmiş sektörel örnekler ufuk açıcı oldu.” Eczacıbaşı – Baxter

“Tüm dünyada pazarlama trendlerinin sosyal / mobil pazarlamayla şekillendiği günler yaşıyoruz. Sağlık sektörü de hızla ve uygun bir regülasyonla mobil hayata uyum sağlamalı. Bu toplantıda bu konuda birçok perspektiften bakışları, deneyimleri ve fütürist yorumları edindim. Çok teşekkür ederim.” Sevgi Salman Ünver, Merck İlaç

“Çok başarılı bir sempozyumdu.” Pyksys

“Organizasyon için çok teşekkürler. Son dönemde katıldığım en iyi ve verimli toplantıydı. Yönetim ekibini kutlarım. Saygılarımla.” Serkan Erkovan, Boehringer Ingelheim

Katılımcı Görüşleri;

Eylül 2013'te tekrar sizlerle...

Digital Health Turkey LinkedIn Grubu http://www.linkedin.com/groups?gid=4226683

Digital Health Turkey Twitter Grubuhttp://twitter.com/DHSTurkey

Digital Health Turkey Facebook Grubuwww.facebook.com/DHSTurkey

www.dhsturkey.com