YOU ARE DOWNLOADING DOCUMENT

Please tick the box to continue:

Transcript
Page 1: VISOKA TEHNIČKA ŠKOLA STRUKOVNIH STUDIJA U NIŠU …

MEHANIKA 2KINEMATIKA

Visoka tehnička škola strukovnih studija u Nišu

KINEMATIKA

dr Boban Cvetanović

Predavanje br.1

OSNOVNI POJMOVI U KINEMATICI

Page 2: VISOKA TEHNIČKA ŠKOLA STRUKOVNIH STUDIJA U NIŠU …

ZADATAK I ULOGA KINEMATIKE

Kinema– grč. kretanje, pokret

Deo mehanike u kojem se proučavaju geometrijska svojstva

2

proučavaju geometrijska svojstva kretanja tela pri čemu se ne uzimaju

u obzir njihove mase i sile koje deluju na tela.

Page 3: VISOKA TEHNIČKA ŠKOLA STRUKOVNIH STUDIJA U NIŠU …

Ovaj deo mehanike predstavlja uvod u dinamiku, a osimteorijskog ima i praktični značaj pri proučavanju kretanjamehanizama i mašina.

3

Najbliža nauka kinematici je geometrija jer se ona baviproučavanjem prostora, a kinematika pored prostorauzima u obzir i vreme kao fizičku veličinu.

Page 4: VISOKA TEHNIČKA ŠKOLA STRUKOVNIH STUDIJA U NIŠU …

Sva proučavanja u kinematici zasnivaju se na geometrijskim aksiomama (ne uvode se dodatne aksiome) pa se često

kinematika naziva i geometrija kretanja.

Osnovni zadatak kinematike je određivanje kinematičkih veličina (put, vreme, brzina,

4

kinematičkih veličina (put, vreme, brzina, ubrzanje ...) koje karakterišu kretanje

posmatranog tela.

Page 5: VISOKA TEHNIČKA ŠKOLA STRUKOVNIH STUDIJA U NIŠU …

Sistem referencije

Položaj tačke ili tela uvek se određuje u odnosu na nekodrugo telo.

5

Referentno (uporedno) telo je telo u odnosu na koje se određuje kretanje

(ili mirovanje) posmatranog tela.

Page 6: VISOKA TEHNIČKA ŠKOLA STRUKOVNIH STUDIJA U NIŠU …

Sistem referencije je koordinatni sistem koji se vezuje za referentno telo.

6

Najčešće se primenjuje Dekartov pravougli, a osim njegakoriste se i polarno-cilindrični, sferni, prirodni itd.

Page 7: VISOKA TEHNIČKA ŠKOLA STRUKOVNIH STUDIJA U NIŠU …

Dekartov pravougli koordinatni sistem

Čine ga tri međusobno upravne, orijentisane prave (ose) koje prolaze kroz nepomičnu tačku O i ne leže u istoj ravni.

Položaj neke tačke N u prostoru određen je sa tri koordinate x, y i z pri čemu se

pri kretanju tačke njene koordinate menjaju sa vremenom.

7

menjaju sa vremenom.

Ako se znaju zakonitosti po kojima se menjaju koordinate tačke sa promenom

vremena može se odrediti položaj tačke u svakom trenutku vremena u odnosu na izabrani koordinatni sistem.

Page 8: VISOKA TEHNIČKA ŠKOLA STRUKOVNIH STUDIJA U NIŠU …

Te zakonitosti se nazivaju konačne j-ne

kretanja tačke i uspostavljaju zavisnost

između promene

8

između promene koordinata i vremena:

x=f1(t), y=f2(t), z=f3(t)

Page 9: VISOKA TEHNIČKA ŠKOLA STRUKOVNIH STUDIJA U NIŠU …

Za određivanje položaja tačke koja se kreće u ravni, u svakom trenutku vremena, dovoljne su

dve j-ne kretanja x=f1(t), y=f2(t), a kretanje se posmatra u

Dekartovom sistemu u ravni.

9

Ako se tačka kreće pravolinijskinjeno kretanje se posmatra u

pravcu jedne koordinatne ose, a za opisivanje položaja tačke u svakom trenutku dovoljna je

jedna j-na x=f(t)

Page 10: VISOKA TEHNIČKA ŠKOLA STRUKOVNIH STUDIJA U NIŠU …

Prirodni koordinatni sistem

Čine ga tri međusobno upravne koordinatne ose koje ne leže u istoj

ravni.

To su prirodne koordinatne ose tangenta (T), glavna normala (N) i

binormala (B).

10

binormala (B).

Prirodni koordinatni sistem je pokretan, tj.vezuje se za

posmatranu tačku.

Page 11: VISOKA TEHNIČKA ŠKOLA STRUKOVNIH STUDIJA U NIŠU …

KRETANJE, PROSTOR I VREME

Mehaničko kretanje je promena položaja jednog tela u odnosu na

drugo telo u prostoru, u toku nekog vremena.

11

Kretanje može biti: apsolutno i relativno.

nekog vremena.

Page 12: VISOKA TEHNIČKA ŠKOLA STRUKOVNIH STUDIJA U NIŠU …

Apsolutno kretanje je kretanje posmatranog tela u odnosu na telo za koje se kaže da je u stanju

mirovanja.

Apsolutno kretanje je npr. kretanje automobila (belog

ili plavog) u odnosu na semafor ili ženu za koje se

12

semafor ili ženu za koje se kaže da su u stanju

mirovanja.

Apsolutno kretanje je npr. kretanje ljudi u odnosu na

sliku na zidu za koju se kaže da su u stanju mirovanja.

Page 13: VISOKA TEHNIČKA ŠKOLA STRUKOVNIH STUDIJA U NIŠU …

Relativno kretanje je kretanje posmatranog tela u odnosu na telo koje se takođe kreće.

Relativno kretanje je npr. kretanje jednog automobila

u odnosu na drugi.

13

u odnosu na drugi.

Relativno kretanje je npr. i kretanje ljudi jednih u

odnosu na druge na pokretnim stepenicama.

Page 14: VISOKA TEHNIČKA ŠKOLA STRUKOVNIH STUDIJA U NIŠU …

Prostor u mehanici je trodimenzionalan i za njega se vezuje veličina koju zovemo dužina.

Osnovna jedinica za dužinu je metar.

14

Page 15: VISOKA TEHNIČKA ŠKOLA STRUKOVNIH STUDIJA U NIŠU …

Vreme se u mehanici smatra univerzalnim jer teče (prolazi) na isti način u svim koordinatnim

sistemima.

To je nezavisno promenljiva veličina, a sve ostale veličine u kinematici se posmatraju u zavisnosti od

vremena.

15

Jedinice svih kinematičkih veličina izvode se iz dve osnovne jedinice:

metra i sekunde.

vremena.

Osnovna jedinica za vreme je sekunda.

Page 16: VISOKA TEHNIČKA ŠKOLA STRUKOVNIH STUDIJA U NIŠU …

PODELA KINEMATIKE

Deli se na:

Kinematiku tačke

Kinematiku krutog tela

16

Page 17: VISOKA TEHNIČKA ŠKOLA STRUKOVNIH STUDIJA U NIŠU …

U geometriji su poznata dva načina:

1. Vektorski

2. Analitički

KINEMATIKA TAČKE

ODREĐIVANJE POLOŽAJA TAČKE U PROSTORU

17

2. Analitički

Page 18: VISOKA TEHNIČKA ŠKOLA STRUKOVNIH STUDIJA U NIŠU …

U vektorskoj geometriji položaj tačke u prostoru određuje se u odnosu na jednu stalnu tačku, jednim

vektorom koji se naziva vektor položaja ili radijus vektor.

Promenu položaja tačke M prati i promena vektora položaja.

18

Page 19: VISOKA TEHNIČKA ŠKOLA STRUKOVNIH STUDIJA U NIŠU …

U analitičkoj geometriji položaj tačke u prostoru određuje se primenom metoda koordinata tj. skupa brojeva koji potpuno određuju položaj tačke u prostoru.

Prostor u koji se uvode ovi brojevi naziva se koordinatni sistem.

19

Page 20: VISOKA TEHNIČKA ŠKOLA STRUKOVNIH STUDIJA U NIŠU …

Definicije osnovnih pojmova u kinematici

20

kinematici

Page 21: VISOKA TEHNIČKA ŠKOLA STRUKOVNIH STUDIJA U NIŠU …

PUTANJA (trajektorija)

neprekidna linija koju tačka opisuje pri svom kretanju i prema obliku mogu biti pravolinijska i krivolinijska.

21

Page 22: VISOKA TEHNIČKA ŠKOLA STRUKOVNIH STUDIJA U NIŠU …

22

Page 23: VISOKA TEHNIČKA ŠKOLA STRUKOVNIH STUDIJA U NIŠU …

Npr. ventil na točku koji se kotrlja, može se posmatrati u

odnosu na sistem referencije vezan za

U različitim referentnim sistemima, putanja istog tela ima različite oblike!!!

vezan za

osovinu točka i u odnosu na sistem vezan za podlogu.

U prvom slučaju putanja ventila je kružnica, a u

drugom je putanja cikloida.

23

Page 24: VISOKA TEHNIČKA ŠKOLA STRUKOVNIH STUDIJA U NIŠU …

Putanja veštačkog satelita, posmatranog u odnosu na Zemlju, je kružnica, ali u odnosu na Sunce je zavojnica.

OBLIK PUTANJE MOŽE SE DEFINISATI SAMO U OKVIRU ODREĐENOG SISTEMA REFERENCIJE!!!

24

Page 25: VISOKA TEHNIČKA ŠKOLA STRUKOVNIH STUDIJA U NIŠU …

PUT (s) je deo putanje koji tačka pređe u toku određenog vremena.

25

Zakon puta ne predstavlja j-nu putanje već samo način na koji se tačkakreće po toj putanji (npr.s=5t)

Zakon puta je jednačina kojom se uspostavlja zavisnost između pređenog puta i proteklog vremena s=f(t).

Page 26: VISOKA TEHNIČKA ŠKOLA STRUKOVNIH STUDIJA U NIŠU …

dužina tetive koja spaja tačke u kojima se telo nalazilo u početnom i krajnjem trenutku vremena.

POMERAJ

26

Page 27: VISOKA TEHNIČKA ŠKOLA STRUKOVNIH STUDIJA U NIŠU …

Put i pomeraj se principijelno razlikuju.

Putevi između dve tačke mogu biti različiti, a pomeraj je uvek isti, nepromenjen.

Pomeraj je najkraće rastojanje od početne do krajnje tačke, bez obzira kojom se putanjom telo kretalo, dok put tačke, bez obzira kojom se putanjom telo kretalo, dok put

zavisi od oblika putanje kojom se telo kretalo.

27

Page 28: VISOKA TEHNIČKA ŠKOLA STRUKOVNIH STUDIJA U NIŠU …

Ako se telo kretalo pravolinijski od tačke A do tačke B, a onda od B ka A, onda je pređeni put jednak dvostrukom rastojanju između tačaka A i B,

dok je pomeraj jednak nuli.

Ako se telo (tačka) kretalo po zatvorenoj konturi (vratilo se u početni položaj) onda je njegov pomeraj jednak nuli, a pređeni

put odgovara obimu putanje.

28

Page 29: VISOKA TEHNIČKA ŠKOLA STRUKOVNIH STUDIJA U NIŠU …

29

Page 30: VISOKA TEHNIČKA ŠKOLA STRUKOVNIH STUDIJA U NIŠU …

30


Related Documents