Top Banner

Click here to load reader

Współczesna architektura śląska - debata

Nov 29, 2014

ReportDownload

Documents

 

  • 1. Katowice, budowa Muzeum lskiego, w tle zabudowania dawnej Kopalni KatowiceWspczesnaarchitektura lskaRozmawiaj:Andrzej DudaLeszek Jodliskidorota leniak-rychlakTomasz NawrockiAnna Syska fot. j. myk
  • 2. dorota leniak-rychlak: Pierwsze pyta- iBerlage, isprowadzony do oficjalnej doktryny d. l.-r.: Awspczesne wyznaczniki? Gdyby mianie musi by skierowane do Pana Andrzeja Dudy, nowoczesnej architektury. Oni take signli do tra- Pan wskaza wbudynkach autorstwa Pana uczniwktry, moim zdaniem, jest ojcem terminu izarazem dycji architektury przemysowej istworzyli nowy grup cech, ktre mog stanowi wyznacznik wsp-nauczycielem caej plejady architektw kojarzonych kanon architektury modernistycznej, ktr trzeba czesnej lskoci warchitekturze?zterminem lskiej szkoy architektury. Chciaabym waciwie nazwa architektur funkcjonalistycznPana zapyta owyznaczniki lskoci we wspcze- iktra rozprzestrzenia si na cay wiat. Mwic a. d.: Najpierw trzeba wymieni kilka osb zpoko-snej architekturze. ospecyfice lskiej, musimy mwi oarchitekturze lenia obecnych trzydziesto-, czterdziestolatkw. Na przemysowej jako oprzewodniku ideowym, pier- pierwszym miejscu wymienibym Roberta Koniecz-andrzej duda: lsk jest specyficznym regio- wotnym impulsie wskazujcym nam, wjaki sposb nego.nem wPolsce, najbardziej zurbanizowanym iprze- naley projektowa. Projektowanie nie jest dziaa-mysowym. Po roku 1989, kiedy Polska otworzya niem artysty, to praca pragmatyczna, racjonalna, d. l.-r.: Zaprojektowa nawet dom, ktry nazwasi na wiat, pojawiy si nowe moliwoci, polscy aformy, ktre ostatecznie uzyskujemy, zawsze Domem zziemi lskiej.architekci uzyskali szeroki dostp do informacji wynikaj zfunkcji ikonstrukcji; czsto s to formyinowoczesnych technologii budowlanych, zaczli zaskakujce, awangardowe. Architektura przemy- a. d.: Nastpnie Jana Kubeca, ktry ostatniodogania Europ. Wyrnibym cztery rodowiska sowa przyzwyczaia ludzi do nowej formy. Pojawiy zrealizowa Centrum Nauki Kopernik wWarszawie,architektoniczne, ktre zaznaczyy swoj obecno si rzeczy proste, powstae znowych materiaw, autorakocioa wZabrzu Koczycach, Damiana Ra-wkontekcie tej przemiany: lskie, warszawskie, jak ciany osonowe, konstrukcje stalowe, wietliki dwaskiego, ktry wsplnie zRomanem Rutkowskimwrocawskie ikrakowskie. Znalazy si grupy dachowe. wybudowa okrgy dom jednorodzinny wMikoo-architektw, ktre wrny sposb podeszy do wie, zwycizc wielu konkursw. Naley powiedziewyzwa, jakie stany wwczas przed wspczesn Myl, e wana jest rwnie wielkomiejsko Gr- rwnie oMagorzacie Pilinkiewicz iTomaszu Stud-architektur. Warszawa bya zawsze kosmopolitycz- nego lska. Nie ma drugiego regionu wPolsce, gdzie niarku, ktrzy zrealizowali, midzy innymi, nowyna, otwarta na wiat. Byy tam do przeprowadzenia na tak duym obszarze powstaaby architektura tak sd wKatowicach. Naleaoby rwnie wymienidue inwestycje ibyy due pienidze, dziki czemu dobrej jakoci. Tutaj zaczynali take znani archi- biuro Medusa Group Przemysaw ukasik iukaszwytworzya si specyficzna odmiana nowoczesnoci. tekci: pierwszy budynek zserii domw towarowych Zagaa, moi dyplomanci. lsk specyfik maj wso-Krakw zkolei by bardziej zapatrzony whistori, wybudowa Erich Mendelsohn wGliwicach by to bie. Ich realizacje wyraaj prostot, racjonalizm,wmodernizm krakowski, istara si kontynuowa Dom Tekstylny Weichmanna z1922 roku, archetyp s zredukowane formalnie. Wymienibym taket cenn tradycj. Wrocaw jeszcze po roku 1989 by jego pniejszych synnych budynkw, ktre realizo- Marcina Jojk iBartomieja Nawrockiego (take mjwci postmodernistyczny: wystarczy sobie przypo- wa wwielu miastach niemieckich, midzy innymi dyplomant), autorw wielu wspaniaych projektwmnie szereg kamienic, ktre powstay wcentrum we Wrocawiu. By te Dominikus Bhm wZabrzu, ze konkursowych. Nawrocki pracowa we Francji, bymiasta wtamtym okresie. Natomiast lsk by inny, swoim kocioem w. Jzefa. na praktyce wHolandii.bo nawizywa do tradycji architektury przemyso-wej, ktra stanowi jednoczenie archetyp nowocze- Jest jeszcze jeden taki wyznacznik, ktry jest bardzo d. l.-r.: To wsplna cecha yciorysw tych projek-snej architektury wogle. Budowniczowie, ktrzy wany: materia, jakiego uywano warchitekturze tantw: wszyscy oni maj za sob zreszt podobnie,projektowali budynki przemysowe, czyli fabryki, Grnego lska. To przede wszystkim beton, stal, jak Pan iHenryk Zubel, Pana zawodowy partner,kopalnie, wielkie piece, tamocigi, wiadukty itak nowego rodzaju konstrukcje lekkie ciany osono- take dusze praktyki na Zachodzie.dalej, czsto nie mieli wyksztacenia architekto- we, szko, aprzede wszystkim cega klinkierowa.nicznego, to byli po prostu inynierowie. Dla nich Patrzc na budowle zrealizowane pod koniec XIX a. d.: Nie przeceniabym znaczenia tego faktu.mniej wana bya forma, nie sigali do tradycji wieku iprzed Iwojn wiatow, wida, e waciwie Oczywicie taki pobyt na Zachodzie, wdobrej pra-estetycznej architektury klasycznej; projektowali wszystkie kopalnie s wybudowane zcegy. Ze wzgl- cowni czy wszkole architektury jest wany (my by-tak, aby byo szybko, tanio isprawnie. Ten sposb du na dostp do wgla nonika energii powstawa- limy wBerlage Institute wAmsterdamie). Pozwalamylenia zosta pniej, wlatach 20. XX wieku y tu cegielnie, dziki czemu cegy mona byo tanio zweryfikowa iskonfrontowa dowiadczenia zdo-nobilitowany przez wielkich architektw, takich produkowa. Dlatego cega jest tak charakterystyczna byte wpolskiej szkole zpogldami prezentowanymijak Le Corbusier, van der Rohe, czy wczeniej Loos dla Grnego lska. winnych krajach, jest wanym elementem eduka- autoportret 1 [36] 2012 | 17
  • 3. Gliwice, Dom Tekstylny Weichmanna, proj. Erich Mendelsohn, 19211922 siga do tej tradycji. Wtedy jest szansa na to, e projektant nie zgubi si wswoich poszukiwaniach, ale bdzie si trzyma pewnej linii. Jest jednak jeszcze jedna rzecz. Zpunktu widzenia psychologicznego projektowanie jest skomplikowa- nym procesem architekt ciera si zrnymi siami, ktre na niego oddziauj, poczynajc od inwestora, po rnych dostawcw materiaw; styka si zwieloma ludmi oraz zrozmaitymi nowymi technologiami. To wszystko wywiera na niego pewn presj, ktrej on,fot.: a. syska projektujc, wpewnym stopniu ulega przetwarzajc fot.: p. jaworski cji. Wracajc do nazwisk. Jest ich bardzo wiele. Nie anna syska: Moe uycie innego materiau spo- chciabym nikogo pomin, Antoni Domicz, Oskar wodowaoby powstanie zbyt duego kontrastu mi- Grbczewski, Piotr Kuczia, Pawe Barczyk, Micha dzy nowymi czciami apierwotnym budynkiem? Stangel, Adam iMagorzata Zgrajowie, istarsi, na przykad Ryszard Jurkowski. a. d.: Myl, e rwnie dobrze mona byo uy innego materiau, na przykad oboy cao blach d. l.-r.: ABeata iWitold Goczoowie? miedzian. a. d.: Goczoowie wywodz si ze szkoy krakow- d. l.-r.: Cega jest rwnie materiaem miasta skiej, co wida wich