Top Banner

Click here to load reader

Pravo Privrednih Drustava

Oct 22, 2015

ReportDownload

Documents

prezentacija

  • UNIVERTITET U TRAVNIKU PRAVNI FAKULTET

    PRAVO PRIVREDNIH DRUTAVA

    P R E D A V A NJ A Pojam poslovnog prava, historijski razvoj, predmet i izvori poslovnog prava

    Doc. dr. sc. Arif Nani

    Kiseljak , 03.10. 2013.godine

  • POJAM POSLOVNOG PRAVA

    Zakonodavstva niti pravna nauka razvijenih trinih zemalja nije mogla dati univerzalni i jedinstven pojam poslovnog prava. Poslovno pravo je posebna (samostalna) grana prava kako u uporednom tako i u naem pravnom sistemu. Poslovno pravo kao posebna grana prava obuhvata tri vrste pravni normi/pravila:1. Norme ili pravila kojima je reguliran pravni poloaj privrednih subjekata (privrednih drutava, finan.instit, osiguravajui drutava, javnih kompanija, trgovaca ,samostalnih poduzetnika i dr. pravnih osoba koji se kao privredni subjekti pojavljuju u poslovnom prometu. ( U pravnoj nauci ovo se naziva STATUSNO PRAVO).2. Pravne norme koji su regulirani pravni poslovi koje obavljaju privredni subjekti u svom medjusobnom poslovanju - privredno pravni poslovi ili poslovi prometa robe i usluga- (U pravnoj nauci POSLOVNO PRAVO) 3. Pravne norme kojima se reguliraju meusobni odnosi izmeu privrednih subjekata u oblasti poslovanja na jednoj strani i njihov odnos prema dravi i dravnim organima na drugoj strani.( U pravnoj nauci zovemo: REGLEMENTARNO PRAVO) U naoj ranijoj pravnoj tradiciji za pojam ove grane prava koristili su se razliiti termini ,koji su u sutini sinonimi za poslovno pravo: privredno pravo i trgovako pravo.

  • U naunim krugovima postavlja se pitanje naziva ove grane prava Razlozi protiv upotrebe naziva Privredno pravo su:Da ovaj termin upuuje da su subjekti privrednog poslovanja samo privredne organizacije, ali ne i fizike osobe koji profesionalno vre djelatnost u vidu zanimanja. Da ovaj izraz upuuje na dirigovanje drave- veliki utjecaj drave na pravni status i poslovanje privredni subjekata po osnovu dravnog vlasnitva.Da ovaj izraz upuuje na ograniavanje autonomije volje u privrednom poslovanju planske privrede u odnosu na trino poslovanje, gdje vlada princip autonomije volje svi privrednih subjekata.Razlozi protiv upotrebe naziva Trgovako pravo su:Da je to historijski staleko pravo trgovca;Da upotreba ovog termina znai prihvaanje subjektivne teorije o odreivanju pojma poslovnih ugovora u koje spadaju samo ugovori osoba koji se smatraju trgovcem, a ne i poslovi osoba koji nemaju status trgovca i ako ti poslovi objektivno spadaju u trgovako-poslovne transakcije i imaju karakter trgovakog posla po objektivnom kriteriju.

  • Pojam trgovine i trgovinskog prava Pojam trgovine u ranijem pravnom sistemu .U naem ranijem privrednom pravu upotreba termina Trgovako pravo se izbjegavalo jer se polazilo od uskog shvatanja pojma TRGOVINA u pozitivnom zakonodavstvu , to znai , da je Trgovina podrazumjelava samo razmjenu roba-kupovina i prodaja roba i trgovinske usluga Znai pojam Trgovinsko pravo se odnosilo samo na jednu privrednu granu TRGOVINU. - Pojam trgovine u zemljama trine privrede . U Zemljama trine privrede pojam Trgovina ima mnog iri znaenje u poslovnom pravu nego trgovina u ekonomskom smislu. Trgovinsko ili poslovno pravo po suvremenom shvatanju pod TRGOVINOM podrazumjeva sve privredne odnosno poslovne aktivnosti koje obavljaju poslovni subjekti u oblastima: trgovine, transporta, industrije,poljoprivrede ,bankarstva,osiguranja,trita vrijednosnih papira, poreznog i mjeninog prava i dr.

  • Suvremeno shvatanje poslovnog prava U suvremenom shvatanju poslovno pravo se bavi prvenstveno privrednim transakcijama u poslovnom prometu i pravnim poloajem privrednih subjekata.Smatra se da je upotreba terminaposlovno pravoadekvatnije, to je suglasno i uporednopravnim sistemima i pravnoj teoriji i saobrazno naim privrednopravnim tendecijama i legislativi, te je ovaj termin sve vie zastupljen u pravnoj literaturi i opeprihvaen naziv za ovu granu pravaZbog opirnosti predmeta poslovnog prava,u suvremenom pravnoj teoriji sve je izraenija tedencija specijalizacije poslovnog prava i zbog specifinosti se iz ove grane prava izdvajaju posebne i samostalne naune pravne discipline.

  • Naune pravne discipline

    Iz poslovnog prava se izdvajaju mnoge samostalne pravne discipline koje se kao posebne grane prava u BiH, u zemljama u regiji i ire,izuavaju na pravnim ekonomskim, poslovnim i drugim fakultetima u okviru bolonjskog sistema obrazovanja.- Trgovako pravo odnosno privredno pravo- Pravo industrijskog vlasnitva- Pravo osiguranja - Meunarodno poslovno pravo - Bankarsko pravo - Saobraajno pravo- Berzansko pravo- Mjenino i ekovno pravo- Pravo konkurencije - Kompanijsko pravo - Steajno pravo- Porezno pravo i dr. Ove naune discipline se izuavaju kao obvezni ili fakultativni predmeti ovisno od programa svakog fakulteta ponaosob.

  • HISTORIJKI RAZVOJ POSLOVNOG PRAVA - Poslovno pravo kao posebna grana prava povjesno se moe posmatrati kroz tri stoljea/vijeka: stari , srednji i novi vijek ( doba kodifikacije poslovnog prava)

    I Stari vijek Poslovno pravo kao posebno pravo nije postojalo zbog nerazvijene trgovine. Tragove poslovnog prava tj. posebnih pravila poslovnog prava nailazimo u tzv. HAMURABIJEVIM ZAKONIKOM iz 2000-te godine prije nove ere, kojim su bili regulirani tadanji poslovi trgovine: prodaja robe, prijevoza, posredovanja i zajma sa kamatom. Karakteristika razvoja trgovakog prava u starom vijeku:- Veoma nizak stupanj trgovine i trgovinskih poslova razlog je ne postojanja trgovakog prava kao posebne grane prava.Vaea pravila graanskog prava su zadovoljavale tadanje potrebe trgovakog prometa, RIMSKO PRAVO nije razvilo posebno poslovno pravo u to vrijeme. Javljaju se tragovi prvi pravila poslovnog prava- Hamarubijev Zakonik iz 2000.p.n.e.

  • II Srednji vijek Razvoj trgovakog prava od 12. st. do 16.st.

    Poslovno pravo kao posebna grana prava pojavilo se tek u srednjem vijeku, razvojem trgovakih gradova u sjevernoj Italiji, gdje je bio centar evropske trgovine.U 12. i 13.vijeku poslovno pravo se javlja kao staleko pravo- IUS MERCATORUM ili pravo trgovca.Od strane monih trgovaca stvaraju se jake trgovake organizacije i udruenja , trgovake korporacije ( ESNAFI, CEHOVI i GILDI) koji samostalno reguliraju meusobne trgovake odnose i rjeavaju meusobne poslove sporove pred tadanjim sudovima.IUS MERCATORUM u srednjek vijeku je imao isto staleki karakter jer je bilo pravo trgovca .a trgovakim poslom se smatrali samo oni poslovi koji su obavljali trgovci kao lanovi trgovakih udruenja -asocijacija (korporacija)

    U Srednjem vijeku na razvoj trgovakog prava znaajno su doprinjeli sljedei povjesni fakti: - Krstaki ratovi zbog potrebe osiguranja logistike vojsci- poveena trgovina. - Poznati sajmovi (vaeri) unutar drava i sa meunarodnim karakterom iz svih zemalja. - Otkrie Amerike 1492. godine centar svjetske trgovine iz Italije se proiruje na zemlje : Francuska, panija, Holandija zatim Engleska i itd.

    STATUTI pojedinih gradova i asocijacija /udruenja trgovaca( CEHOVI, ESNAFI GILDI) stvorili su zajednika pravila IUS MERCATORUM, kao ope trgovako pravo i obiajna trgovaka pravila koja su odgovarala interesima trgovaca i trgovakih udruenja koja su se postepeno izuzimali od tada vladjueg civilnog dravnog (Rimskog) prava u Italiji .

  • Razvoj trgovakog prava u novije doba

    Novi vijek period od 17.st. i dalje Karakteriskika razvoja trgovakog prava u novije doba su:Ubrzanim razvojem trgovine i internacionalizacijom trgovakog prava trgovako pravo gubi staleki karakter te iz prava trgovca postaje pravo trgovineSrednjovjekovno staleko pravo pravo trgovca je zamjenjeno naelom slobodnog bavljenja trgovinom. Dolazi do prva nacionalne kodifikacija poslovnog prava od strane drave (Francuske). Izvrena je u drugoj polovini XVII vijeka u Francuskoj kroz 2 ordonanse kralja Luja XIV 1. Ordonansa /Uredba / o suhozemnoj trgovini iz 1673. 2. Ordonansa /Uredba/ o pomorskoj trgovini) iz 1681.

    Doenjem ovi Uredbi nastaje preokret u razvoju trgovakog prava tako da: Trgovako pravo postepeno gubi staleki karakter i postaje pravo trgovine koji iz obiajnog prava se pretvara u civilno ozakonjeno pravo ( dravno uniformirano pravo). Ovi akti su akti drave koji stavljaju van snage Statute gradova i trgovakih udruenja gdje kodifikovano poslovno pravo vai na u cjeloj dravi.

    Daljna kodifikacija nastavljena je u XIX vijeku donoenjem dravnih zakona i to: 1- Prvi moderni trgovaki zakonik Francuske CODE DE COMMERCE iz 1807.-godine Donoenjem ovog Zakona dolo je do odvajanja trgovakog prava od graanskog prava ( 1804. donesen Francuski graanski zakonik).Monistiki sistem jedinstvenog regulisanja poslovnog i graanskog prava prihvaaju novije kodifikacije i to: vicarska: Zakonik o obligacijama iz 1911., Italija: Graanski zakonik iz 1942., SAD: Jednoobrazni trgovaki zakonik iz 1962., kao i biva Jugoslavija Zakon o obligacionim odnosima iz 1978.

  • Faze razvoja poslovnog prava Historijski razvoj poslovnog prava se moe svrstati u 3 faze:

    Dezintegracija- faza u kojem su stvarana obiajna trgovako pravila ius mercatorum opa trgovako pravo izvan tada dravnog civilnog prava, kroz pravila i statute trgovakih udruenja i asocijacija (esnafi i cehovi, gildi) i statute pojedinih trgovakih gradova, koji su odgovarali interesima tadanjih trgovaca i trgovakih udruenja.

    (2) inkorporacija u ius mercatoria u nacionalne kodifikacije 18. i 19. vijek

Welcome message from author
This document is posted to help you gain knowledge. Please leave a comment to let me know what you think about it! Share it to your friends and learn new things together.