Top Banner
EDUKACJA GLOBALNA NA PLASTYCE I ZAJęCIACH ARTYSTYCZNYCH W GIMNAZJUM
70

Pobierz bezpłatnie

Jan 11, 2017

Download

Documents

ngonga
Welcome message from author
This document is posted to help you gain knowledge. Please leave a comment to let me know what you think about it! Share it to your friends and learn new things together.
Transcript
  • edukacja globalna na plastyce i zajciach artystycznych w gimnazjum

  • 1. kadzie nacisk na wspzalenoci pomidzy globaln Pnoc i globalnym Poudniem; nie ogranicza si do prezentacji problemw globalnych.

    2. pokazuje procesy globalne w ich wymiarze lokalnym, prezentujc ich konsekwencje dla zwykych ludzi; nie ogranicza si do abstrakcyjnych poj.

    3. stosuje aktualny iobiektywny opis ludzi izjawisk; nie utrwala istniejcych stereotypw.4. pokazuje przyczyny ikonsekwencje zjawisk globalnych; nie ogranicza si do faktografii.5. tumaczy potrzeb odpowiedzialnego zaangaowania wrozwizywanie problemw globalnych; nie

    suy wycznie zbieraniu funduszy na cele charytatywne.

    6. szanuje godno prezentowanych osb; nie siga do drastycznych obrazw, nie szokuje przemoc iludzkim cierpieniem.

    7. uczy krytycznego mylenia iformuowania wasnych opinii na tematy globalne; nie promuje jednej ideologii, nie oferuje gotowych odpowiedzi.

    8. promuje zrozumienie iempati; nie odwouje si tylko do wspczucia.9. oddaje gos ludziom, ktrych sytuacj prezentuje; nie opiera si na domysach iwyobraeniach.10. wykorzystuje metody interaktywne; nie ogranicza si do pasywnego przekazywania treci.11. stawia sobie za cel rozwijanie wiedzy, umiejtnoci ipostaw; nie ogranicza si do przekazywania wiedzy.12. pokazuje znaczenie dziaa jednostek wreakcji na globalne wyzwania; nie utrwala poczucia bezradnoci.

    koncepcja edukacji globalnejKoncepcja edukacji globalnej opracowana w ramach projektu W wiat z klas stanowi punkt odniesie-nia podczas jego realizacji, w tym tworzenia materiaw edukacyjnych do poszczeglnych przedmiotw. Infografika w postaci ksiki zawiera najwaniejsze informacje dotyczce edukacji globalnej, ktre skadaj si na t koncepcj, tworzc pi komponentw: wartoci, postawy, umiejtnoci, zagadnienia oraz odnie-sienie do dziaania na rzecz zmiany w skali globalnej.

    Zachcamy do korzystania z niniejszej infografiki oraz zapoznania si z broszur Edukacja globalna na za-jciach przedmiotowych w gimnazjum, ktra wyjania koncepcj edukacji globalnej oraz prezentuje przy-kady realizacji edukacji globalnej na wybranych przedmiotach w ramach podstawy programowej. Broszura jest dostpna online pod adresem: www.ceo.org.pl/globalna.

    Definicja edukacji globalnejEdukacja globalna to cz ksztacenia obywatelskiego i wychowania, ktra rozszerza ich zakres przez uwiadamianie istnienia zjawisk i wspzalenoci globalnych. Jej gwnym celem jest przygotowanie od-biorcw i odbiorczy do stawiania czoa wyzwaniom dotyczcym caej ludzkoci. Przez wspzalenoci rozumiemy wzajemne powizania i przenikanie systemw kulturowych, rodowiskowych, ekonomicznych, spoecznych, politycznych i technologicznych.

    jako w edukacji globalnejEdukacja globalna to znacznie wicej ni wiedza o wiecie. Ponisze wskazwki zwracaj na to uwag i podpowiadaj, w jaki sposb pracowa z uczniami i uczennicami.

    Edukacja globalna:

    http://www.ceo.org.pl/globalna

  • 11. Dbaj o wszechstronny rozwj mo-dziey; dawaj uczniom i uczen-nicom moliwo swobodnego wypowiadania si i powierzaj im odpowiedzialne zadania na miar ich moliwoci. Zachcaj do reali-zacji projektw edukacyjnych oraz aktywnoci pozalekcyjnej.

    12. Zachcaj uczennice i uczniw do dziaania, podajc przykady suk-cesw oddolnych akcji i wskazujc moliwoci zaangaowania si na rzecz zmiany lokalnej i globalnej. Sam/Sama dawaj dobry przykad!

    6. Wywietlajc filmy bd pokazu-jc fotografie, zastanw si, czy sam/sama, bdc w takiej sytuacji, chciaby/chciaaby by tak przed-stawiony/przedstawiona. Zapoznaj si zKodeksem wsprawie obrazw i wiadomoci dotyczcych krajw Poudnia; wsplnie z uczniami/uczennicami analizujcie biece przekazy medialne, zastanawiajc si nad ich znaczeniem ifunkcj.

    4. Przybliajc uczennicom i uczniom zjawiska globalne, dociekaj przy-czyn, analizuj ich konsekwencje dla nas i osb, ktrych dany problem dotyczy bezporednio. Rozumienie tych zalenoci wzmacnia poczucie osobistego wpywu i motywacj do zaangaowania si na rzecz zmiany w skali globalnej.

    1. Mwic o wyzwaniach stojcych przed wspczesnym wiatem i jego problemach - np. o kwestii dostpu do zasobw czy o zmianach klima-tu, pokazuj, w jaki sposb wpywaj na nie globalne powizania midzy krajami polityczne, spoeczne czy handlowe a take nasze codzienne wybory.

    3. Mwic o krajach globalnego Pou-dnia, zawsze korzystaj z wiarygod-nych rde oraz przytaczaj aktualne isprawdzone dane. Na osobach pro-wadzcych zajcia spoczywa dua odpowiedzialno, wic przed wyko-rzystaniem kadego materiau zasta-nw si, czy pomoe on pozby si stereotypw, czy raczej je wzmocni.

    10. Zachcaj uczniw i uczennice do aktywnego uczestnictwa w zaj-ciach; najlepiej zapamitujemy to, co sami/same mwimy i robimy zapewnij wic jak najwicej prze-strzeni, by modzie sama miaa okazj zdoby informacje, przeana-lizowa je i zaprezentowa.

    2. Omawiajc zagadnienia dotyczce globalizacji, ilustruj je przykadami z ycia uczniw i uczennic i poka-zuj analogiczne procesy zachodz-ce w krajach globalnego Poudnia i globalnej Pnocy. Stosuj metody, ktre pozwol im zrozumie te po-wizania i wzmocni umiejtno kreatywnego mylenia.

    5. Zachcaj uczniw i uczennice do ak-tywnego wczania si w ycie spo-ecznoci lokalnej. Ksztatuj posta-wy: odpowiedzialnoci, solidarnoci, empatii, zwracajc uwag na to, e naszymi codziennymi wyborami robic zakupy, gosujc czy wybie-rajc rodek transportu moemy wiadomie wpywa na wiat.

    7. Stwarzaj uczennicom i uczniom oka-zje do dyskusji, nie unikaj trudnych tematw i pozwalaj na wyraanie wasnych opinii oraz wiadome po-dejmowanie decyzji. Pokazuj, w jaki sposb krytycznie analizowa docie-rajce do nich informacje kto jest ich autorem/autork, w jakiej sytu-acji i w jakim celu powstay.

    8. Zachcaj modzie do zadawania pyta, dzielenia si wasnymi od-czuciami i emocjami, a take pozna-wania odczu i emocji innych osb zarwno w klasie, jak i odnoszc si do postaci i historii, ktre poznajecie podczas zaj. Stosuj metody, ktre rozwijaj empati i zachcaj do po-dejmowania aktywnoci.

    9. Sigaj po relacje z pierwszej rki, bezporednio od bohaterw/boha-terek i wiadkw/wiadki wyda-rze. Takie przekazy najlepiej zobra-zuj temat oraz pomog go lepiej zrozumie i zapamita.

  • edukacja globalna na plastyce i zajciach artystycznych

    materiay edukacyjne dla nauczycielek i nauczycieli szk gimnazjalnych

    Autorki:

    MirosAwA CiAChArowskA szkoa Podstawowa nr 353 w warszawie

    ElbiEtA krAwCzyk Centrum Edukacji obywatelskiej

    JolAntA Minor zesp szk w Pietrzykowicach

    bEAtA wAsilEwskA Centrum Edukacji obywatelskiej

  • 2

    Wstp

    4

    spis treci

    1. Czym jest sztuka? O uniwersalnoci sztuki i sprawach globalnych

    2. Mj wiat jest jak labirynt!

    4. Co o Afryce mwi nam maski i dzidy?

    3. Rne = rwne. W wiecie barw

    i wartoci

    10 1813 20

    12. Architektura zaprojektuj rwnowag!

    10. Drugie ycie dinsw

    41 50

    9. Antykonsumpcyjna martwa natura

    11. mietnisko siedzisko

    38 47

  • 3

    Jak realizowa edukacj globaln

    na plastyce i zajciach artystycznych?

    Systematyczna realizacja edukacji globalnej

    w ramach podstawy programowej plastyki

    oraz zaj artystycznych w gimnazjum

    Podstawa programowa ksztacenia oglnego

    Sowniczek poj edukacji globalnej

    Kwestionariusz ewaluacji materiaw

    5. O poczuciu wyobcowania.

    Ekspresja

    6. Guernica Pabla Picassa.

    O roli sztuki w budzeniu wiadomoci na temat zagadnie globalnych

    7. Nasz niewidzialny lad wodny. Plakat

    8. Pieprz i wanilia w moim domu.

    Projekt etykiety na papierze czerpanym

    24

    5

    30

    64

    27 33

    14. Pamitka z wakacji odpowiedzialnie

    i twrczo!

    58

    13. Jestem za/przeciw protesty artystyczne

    54

    6 7 8

  • 4

    Szanowne nauczycielki, Szanowni nauczyciele,serdecznie zapraszamy do lektury niniejszej publikacji zawierajcej materiay edukacyjne z zakresu edukacji globalnej przeznaczone do prowadzenia zaj plastycznych oraz artystycznych w gimnazjum.

    Publikacja powstaa w ramach midzynarodowego pro-jektu W wiat z klas, ktrego celem jest systematycz-ne wczanie zagadnie globalnych do zaj przedmio-towych w oparciu o podstawy programowe ksztacenia oglnego. W tym kontekcie systematyczno rozumiemy jako moliwie najczstsze odwoywanie si podczas zaj lekcyjnych do zagadnie edukacji globalnej oraz wartoci stojcych u jej podstaw, a take przyblianie perspektywy globalnej, take w tych punktach podstawy programowej, ktre nie odwouj si do niej bezporednio.

    Publikacja, ktr oddajemy w Pastwa rce, zawiera wi-czenia, scenariusze oraz propozycje projektw eduka-cyjnych dotyczce globalnych wspzalenoci i wsp-czesnych wyzwa stojcych przed krajami globalnego Poudnia i globalnej Pnocy. Pozostae publikacje zawie-raj materiay edukacyjne z zakresu edukacji globalnej do realizacji na zajciach: wiedzy o spoeczestwie, historii, jzyka polskiego, jzyka angielskiego oraz biologii.

    Do opracowania publikacji zaprosilimy nauczycielki i na-uczycieli, a take ekspertki i ekspertw rnych dziedzin (m.in. dziennikarstwa, stosunkw midzynarodowych, filologii, socjologii, kulturoznawstwa), ktrzy, spotykajc si w przedmiotowych grupach roboczych, pracowali nad stworzeniem materiaw edukacyjnych jak najbardziej do-stosowanych do szkolnej rzeczywistoci.

    Dobr tematw zaprezentowanych w publikacji odzwier-ciedla zainteresowania Autorek i Autorw, i staje si jedno-czenie jedn ze wskazwek, jak mona z niej zaczerpn przygod z edukacj globaln warto rozpocz, sigajc po tematy nam najblisze. Rnorodne zagadnienia, jakie obejmuje edukacja globalna, oraz wszechstronne umie-jtnoci i postawy, jakie pomaga ksztatowa, zachcaj do podejmowania dalszych samodzielnych poszukiwa i wypracowywania wasnych pomysw na jej realizacj podczas zaj w szkole.

    Wierzymy, e niniejsza publikacja zachci Pastwa do ta-kich poszukiwa i okae si pomocna podczas prowadze-nia zaj przedmiotowych w gimnazjum. Mamy rwnie nadziej, e uczennice i uczniowie przyjm zaproponowa-ne aktywnoci z zaciekawieniem.

    Autorki oraz zesp projektuW wiat z klas

    Centrum Edukacji Obywatelskiej

    wStp

  • 5

    Zajcia plastyczne i artystyczne zachcaj do kreatyw-noci i twrczego, nieszablonowego mylenia i cho za-gadnienia edukacji globalnej nie maj bezporedniego ujcia w programie nauczania plastyki i zaj artystycz-nych w gimnazjum, mog by doskonaym pretekstem do rozwaa nad wspczesnym wiatem i poszukiwa alter-natywnych rozwiza dla globalnych wyzwa, jakie stoj przed ludzkoci.

    Niniejsza publikacja zawiera przykadowe scenariusze za-j oraz wiczenia i propozycje projektw edukacyjnych, ktre uwzgldniaj cele ksztacenia, wymagania oglne oraz treci proponowane przez MEN w nowej podstawie programowej, wnoszc do nich now globaln per-spektyw. Aby uatwi poruszanie z modzie rozma-itych zagadnie globalnych, w publikacji zamieszczono take sowniczek poj edukacji globalnej.

    Zachcamy do czerpania inspiracji zarwno z dzie sztuki, jak i otaczajcej nas rzeczywistoci sztuka bowiem to-warzyszy nam w rnych obszarach ycia. Warto rozwija u modych ludzi postawy otwartoci, szacunku czy odpo-wiedzialnoci, a take ksztatowa wartoci lece u pod-staw edukacji globalnej, zachcajc ich do wyraania sie-bie i swoich emocji poprzez sztuk, dajc przestrze do dyskusji, tworzenia wasnych interpretacji i analiz. Wra-liwo wyniesiona z takich zaj z pewnoci przeoy si na pniejsz aktywno w yciu spoecznym, w tym na dziaania na rzecz zmiany w skali zarwno lokalnej, jak i globalnej.

    Zachcamy Pastwa do skorzystania z zaproponowanych materiaw, ktre poruszaj szereg zagadnie edukacji globalnej, m.in.: konsumpcj i produkcj, globalny rynek i handel midzynarodowy, zasoby naturalne, a take po-kj i konflikty na wiecie. Wymienione tematy towarzysz realizacji zagadnie plastycznych, wybranych dziedzin sztuki, a take elementw historii sztuki, tradycyjnie oma-wianych w szkole gimnazjalnej.

    Nauczycielki oraz ekspertki zaangaowane w projekt W wiat z klas i tworzce w jego ramach materiay edu-kacyjne dooyy wszelkich stara, aby byy one ciekawe, a zarazem praktyczne. Kolejnych inspiracji warto szuka take w publikacjach do innych przedmiotw (wiedzy o spoeczestwie, jzyka angielskiego czy historii), ktre mona znale na stronie internetowej Centrum Eduka-cji Obywatelskiej: www.ceo.org.pl/globalna. By moe wsppraca z nauczycielami i nauczycielkami innych przedmiotw zaowocuje wsplnymi dziaaniami i zreali-zuj Pastwo czony cykl zaj? Zachcamy do ekspery-mentowania i szukania wasnych pomysw na powiza-nie plastyki oraz zaj artystycznych z edukacj globaln.

    yczymy Pastwu przyjemnej lektury i satysfakcji z pro-wadzenia zaj poruszajcych zagadnienia edukacji glo-balnej.

    Autorki oraz zesp projektuW wiat z klas

    Centrum Edukacji Obywatelskiej

    jak realizowa edukacj globaln na plaStyce i zajciach artyStycznych?

    http://www.ceo.org.pl/globalna

  • 6

    LEGENDA:

    Rodzaj materiau:

    Punkt podstawy programowej:

    s scenariusz wiczenie P propozycja projektu

    p: plastyka art: zajcia artystyczne

    SySteMatyczna realizacja edukacji globalnej w raMach podStawy prograMowej plaStyki oraz zaj artyStycznych w giMnazjuM

    nazwa materiau

    rodzaj materiau

    punkt podstawy programowej

    gdzie znajd materia?

    1. Czym jest sztuka? O uniwersalnoci sztuki i sprawach globalnych p: i: 1.1art: i: 1.1, iii: 3.2 str. 10

    2. Mj wiat jest jak labirynt! s art: i: 1.2, ii: 2.1, 2.2, iii: 3.2 str. 13

    3. Rne = rwne. W wiecie barw i wartoci p: ii: 2.1 str. 18

    4. Co o Afryce mwi nam maski i dzidy? p: i: 1.1, ii: 2.1 art: i: 1.1, ii: 2.1 str. 20

    5. O poczuciu wyobcowania. Ekspresja sp: i: 1.1, ii: 2.1, iii: 3.2art: i: 1.2, ii: 2.1, iii: 3.1, 3.2

    str. 24

    6. Guernica Pabla Picassa. O roli sztuki w budzeniu wiadomoci na temat zagadnie globalnych sp: i: 1.1, ii: 2.1, iii: 3.2 str. 27

    7. Nasz niewidzialny lad wodny. Plakat s art: i: 1.1, 1.2, ii: 2.1, 2.2, iii: 3.2 str. 30

    8. Pieprz i wanilia w moim domu. Projekt etykiety na papierze czerpanym sp: i: 1.2, ii: 2.1art: i: 1.2, ii: 2.1, iii: 3.2

    str. 33

    9. Antykonsumpcyjna martwa natura s art: i: 1.1, 1.2, ii: 2.1, 2.2, iii: 3.2 str. 38

    10. Drugie ycie dinsw s art: i: 1.2, ii: 2.1, 2.2 str. 41

    11. mietnisko siedzisko sp: i: 1.2, ii: 2.1art: i: 1.1, 1.2, ii: 2.1, 2.2, iii: 3.2

    str. 47

    12. Architektura zaprojektuj rwnowag! P art: i: 1.2, ii: 2.1, 2.2, iii: 3.1, 3.2 str. 50

    13. Jestem za/przeciw protesty artystyczne s art: i: 1.1, 1.2, ii: 2.1, 2.2, iii: 3.2 str. 54

    14. Pamitka z wakacji odpowiedzialnie i twrczo! sp: i: 1.1, ii: 2.1, iii: 3.1art: i: 1.1, ii: 2.1, iii: 3.1

    str. 58

  • 7

    plaStykaiii etap edukacyjny, giMnazjuM

    zajcia artyStyczneiii i iV etap edukacyjny (przedmiot uzupeniajcy)

    cele ksztacenia wymagania oglne: I. Odbir wypowiedzi i wykorzystanie zawartych w nich informacji percepcja sztuki.

    II. Tworzenie wypowiedzi ekspresja przez sztuk.III. Analiza i interpretacja tekstw kultury recepcja sztuki.

    treci nauczania wymagania szczegowe:

    1. Odbir wypowiedzi i wykorzystanie zawartych w nich informacji percepcja sztuki. Ucze:

    Plastyka Zajcia artystyczne

    1) uczestniczy w kulturze poprzez kontakt z zabytkami i dzie-ami sztuki wspczesnej, majc poczucie zwizku ze rd-ziemnomorskim dziedzictwem kultury i tradycj narodow, szanujc jednoczenie odrbno innych krgw kulturo-wych (zna wybrane krajowe i zagraniczne placwki kultury i instytucje artystyczne);

    2) korzysta z przekazw medialnych oraz stosuje ich wytwory w swojej dziaalnoci (przestrzegajc podstawowych zasad prawa autorskiego dotyczcych ochrony wasnoci intelek-tualnej).

    1) uczestniczy w kulturze poprzez kontakt z zabytkami i dzie-ami sztuki wspczesnej, majc poczucie zwizku z tradycj narodow i europejskim dziedzictwem kultury oraz docenia-jc dorobek innych krgw kulturowych (zna zasoby wybra-nych placwek kultury);

    2) korzysta z przekazw medialnych dotyczcych wiedzy o sztuce i zjawiskach artystycznych, stosuje ich wytwory w swojej dziaalnoci twrczej (przestrzegajc podstawo-wych zasad prawa autorskiego dotyczcych ochrony wa-snoci intelektualnej).

    2. Tworzenie wypowiedzi ekspresja przez sztuk. Ucze:

    Plastyka Zajcia artystyczne

    1) podejmuje dziaalno twrcz, posugujc si rodkami wy-razu sztuk plastycznych, innych dziedzin sztuki (fotografika, film) i elementami formy przekazw medialnych, w kompo-zycji na paszczynie oraz w przestrzeni rzeczywistej i wir-tualnej (stosujc okrelone materiay, narzdzia i techniki waciwe dla tych dziedzin sztuki i przekazw medialnych);

    2) realizuje projekty w zakresie sztuk wizualnych, w tym su-ce przekazywaniu informacji dostosowanej do sytuacji komunikacyjnej oraz uczestnictwu w kulturze spoecznoci szkolnej i lokalnej (stosujc take narzdzia i wytwory me-diw rodowiska cyfrowego).

    1) podejmuje dziaalno twrcz, posugujc si rodkami wy-razu plastycznego, innych dziedzin sztuki i elementami for-my przekazw medialnych, projektujc publikacje prasowe albo programy telewizyjne (w zakresie ich redakcji, edycji, przygotowania do druku i wizualizacji wypowiedzi, reklamy i ksztatowania wizerunku w kontakcie z otoczeniem);

    2) realizuje projekty w sferze sztuk wizualnych, suce kszta-towaniu poczucia estetyki (stylizacji ubioru, aranacji miejsca zamieszkania i pracy) oraz na rzecz popularyzacji wiedzy (o sztuce i zjawiskach artystycznych) w spoeczno-ciach szkolnej i lokalnej.

    3. Analiza i interpretacja tekstw kultury recepcja sztuki. Ucze:

    Plastyka Zajcia artystyczne

    1) rozrnia style i kierunki architektury i sztuk plastycznych oraz umieszcza je w odpowiednim porzdku chronologicz-nym i w centrach kulturotwrczych, ktre miay zasadnicze znaczenie dla ich powstania;

    2) rozpoznaje wybrane dziea architektury i sztuk plastycz-nych nalece do polskiego i europejskiego dziedzictwa kultury, postrzegajc je w kontekcie miejsca tradycji we wspczesnej kulturze, a take opisuje zwizki zachodzce midzy nimi (posugujc si terminologi z zakresu danej dziedziny sztuki).

    1) rozrnia wybrane style i kierunki architektury i sztuk pla-stycznych oraz osadza je w odpowiednim porzdku chrono-logicznym i miejscu, z ktrym byo zwizane ich powstanie, na podstawie okrelonych przykadw (posugujc si ter-minologi z danej dziedziny sztuki);

    2) rozpoznaje dziea w wybranych dyscyplinach architektury i sztuk plastycznych, przyporzdkowujc je waciwym au-torom oraz opisuje ich funkcje i cechy stylistyczne, na pod-stawie okrelonych przykadw (posugujc si terminolo-gi z zakresu historii sztuki).

    podStawa prograMowa kSztacenia oglnego

  • 8

    Edukacja globalna to cz ksztacenia obywatelskiego i wychowania, ktra rozszerza ich za-kres przez uwiadamianie istnienia zjawisk i wspzalenoci globalnych. Jej gwnym celem jest przygotowanie odbiorcw i odbiorczy do stawiania czoa wyzwaniom dotyczcym caej ludzkoci.

    Globalizacja to proces, w ktrym wydarzenia, dziaania i decyzje w jednej czci wiata mog mie powane konsekwencje dla spoeczestw w odlegych czciach globu. Peter Haggett

    Globalne Poudnie i globalna Pnoc to pojcia, ktre coraz czciej stosuje si na okrelenie krajw i rejonw geograficznych, ktre do niedawna okrelano mianem Trzeciego i Pierwsze-go wiata czy potocznie krajami rozwijajcymi si i rozwinitymi. Terminy Trzeci i Pierwszy wiat odnosiy si do zimnowojennego podziau wiata na strefy wpyww na osi Wschd-Za-chd i straciy obecnie na aktualnoci, zwaszcza, e mog by postrzegane jako wartociujce (w rozumieniu pierwszy = lepszy, trzeci = gorszy). W podobny sposb wartociujce moe by stosowanie terminw kraje rozwijajce si i rozwinite, a take fakt, e w ich wy-dwiku na pierwszy plan wysuwa si rozumienie rozwoju w kontekcie materialnym, co nie musi stanowi punktu odniesienia dla wszystkich kultur i cywilizacji. Obecnie stosowany podzia na globaln Pnoc i globalne Poudnie rwnie jest do umowny globalna Pnoc to kraje tzw. Zachodu gwnie Europy i Ameryki Pnocnej, ale take Australia i Nowa Zelandia, ktre cho znajduj si na poudniowej pkuli, to plasuj si wrd najbardziej uprzemysowionych i roz-winitych gospodarczo pastw wiata. Globalne Poudnie kraje Afryki, Azji czy Ameryki Pou-dniowej, zamieszkuje z kolei wikszo ludnoci wiata ponad 2/3 wszystkich mieszkacw. Map Globalna pnoc, globalne Poudnie znajdziesz na str. 62.

    Globalne wspzalenoci wzajemne powizania i przenikanie globalnych systemw kulturo-wych, rodowiskowych, ekonomicznych, spoecznych, politycznych i technologicznych.

    Kodeks w sprawie obrazw i wiadomoci dotyczcych krajw Poudnia zosta stworzony przez organizacje pozarzdowe zajmujce si edukacj globaln, wspprac rozwojow i pomoc hu-manitarn. Dokument ten pomaga organizacjom w planowaniu i wdraaniu swoich strategii ko-munikacyjnych poprzez sformuowanie praktycznych zasad dotyczcych informowania o krajach globalnego Poudnia. Sygnatariusze Kodeksu s wiadomi trudnoci zwizanych z informowa-niem o niesprawiedliwoci i wyzwaniach wspczesnego wiata, lecz s przekonani, e naley mwi o nich w sposb rzetelny.

    Kraje rozwijajce si zgodnie z klasyfikacj Organizacji Wsppracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) krajami rozwijajcymi si nazywane s pastwa, ktre kwalifikuj si do otrzymywania Oficjalnej Pomocy Rozwojowej (ODA). S to pastwa najsabiej rozwinite, pastwa o niskich dochodach (PKB na mieszkaca poniej 1 006 USD), rednio-niskich dochodach (PKB na miesz-kaca midzy 1 006 a 3 975 USD) i rednio-wysokich dochodach (PKB na mieszkaca midzy 3 976 a 12 275 USD). rdo: http://www.un.org.pl/rozwoj/pr_slownik.php#09.

    Kraje wysoko rozwinite kraje wysoko rozwinite wedug klasyfikacji Banku wiatowego to pastwa o dochodach powyej 12 275 USD na mieszkaca. rdo: http://www.un.org.pl/rozwoj/pr_slownik.php#09.

    Migracje to przemieszczenia rnych grup spoecznych pomidzy rnymi skupiskami ludnoci, np. pomidzy krajami lub miastami, pomidzy rnymi rejonami geograficznymi i pastwowymi. Dzielimy je na przymusowe (gdy kto musi ucieka, np. z powodu przeladowa na tle politycz-nym lub religijnym) lub dobrowolne (gdy kto chce, ale nie musi wyjecha, np. w celach zarobko-wych), legalne (gdy kto przemieszcza si legalnie i posiada dokumenty na legalny pobyt) i niele-galne (bez odpowiednich dokumentw) oraz na stae (czyli bezpowrotne) i czasowe (powrotne).rdo: http://bit.ly/ceo_migracje.

    Emigracja to opuszczenie swojego kraju w celu osiedlenia si lub dugotrwaego pobytu w innym kraju. Imigracja to przybycie do kraju w celu osiedlenia si lub dugotrwaego pobytu. Imigrantkami i imigrantami s osoby, ktre przyjedaj do Polski.

    Sowniczek poj edukacji globalnej

  • 9

    Odpowiedzialna turystyka to m.in. sposb podrowania minimalizujcy negatywny wpyw na lokalne rodowisko, spoeczno i gospodark, darzcy szacunkiem inne kultury oraz ich przed-stawicieli i przedstawicielki. Odpowiedzialna turystyka powinna przynosi korzyci lokalnej spo-ecznoci nie tylko w postaci zyskw, ale take lepszych warunkw pracy, dostpu do wie-dzy i technologii. Powinna take pozytywnie wpywa na zachowanie dziedzictwa kulturowego i przyrodniczego odwiedzanych miejsc.rdo: http://www.ekonsument.pl/a66606_co_to_jest_odpowiedzialna_turystyka.html.

    Rozwj to proces, ktry prowadzi do poprawy standardu ycia ludnoci danego kraju i poprawy sytuacji gospodarczej pastwa. O rozwoju spoecznym mog wiadczy: poprawa dostpu do usug medycznych, dostp do wysokiej jakoci edukacji, moliwo korzystania z dbr kultury. O rozwoju gospodarczym wiadcz za wskaniki ekonomiczne, midzy innymi produkt krajowy brutto na mieszkaca czy redni dochd. Zrnicowanie rozwoju pastw wiata to podstawowe kryterium podziau na globaln Pnoc i globalne Poudnie. Edukacja globalna tumaczy zwizki tych dwch regionw wiata i objania, jak mog wzajemnie wpywa na swj rozwj.

    Stereotypy to niekompletne, a czsto te bdne obrazy ludzi i zjawisk funkcjonujcych w r-nych kulturach. Stosujemy je, poniewa uatwiaj nam radzenie sobie ze zoonymi kwestiami codziennego ycia, ale brak wiadomoci ich istnienia i uznawanie ich za obiektywne fakty moe by grone. Konsekwencj stereotypw mog by uprzedzenia (dokonywanie negatywnych ocen na podstawie stereotypw) i dyskryminacja (ju nie ocena, ale podejmowanie dziaa wynikaj-cych z uprzedze).

    Sprawiedliwy handel (ang. fair trade) to partnerstwo handlowe oparte na dialogu, przejrzysto-ci i szacunku, ktre dy do wikszej rwnoci w handlu midzynarodowym. Przyczynia si do zrwnowaonego rozwoju przez oferowanie lepszych warunkw handlowych i ochron praw marginalizowanych producentw i pracownikw najemnych szczeglnie na globalnym Poudniu. Organizacje Sprawiedliwego Handlu (wspomagane przez konsumentw) s aktywnie zaangao-wane we wspieranie producentw, podnoszenie wiadomoci i kampanie na rzecz zmian zasad i praktyk konwencjonalnego handlu midzynarodowego. rdo: www.fairtrade.org.pl.

    lad wglowy to rodzaj ladu ekologicznego, bdcego cakowit sum emisji gazw cieplarnia-nych wywoanych bezporednio lub porednio przez osob, produkt lub organizacj. Kady z nas ma swj udzia w emisji dwutlenku wgla gazu, ktrego nadmierna emisja powodujezmiany klimatu, ale moe stara si go redukowa, np. poprzez dokonywanie wiadomych wyborw kon-sumpcyjnych.

    lad wodny to rodzaj ladu ekologicznego bdcy cakowit objtoci wody sodkiej zuytej do wyprodukowania dbr i usug, ktre konsumujemy. Warto pamita, e wikszo produktw, z ktrych korzystamy na co dzie, wymaga wody w procesie ich produkcji np. do wyprodukowa-nia kilograma misa potrzeba ok. 16 tys. litrw wody, a bawenianej koszulki ok. 2,5 tys. litrw. To od nas zaley wic, jaki lad wodny pozostawiamy za sob!rdo: http://europa.eu/youth/eu/article/jaki-jest-tw%C3%B3j-%C5%9Blad-wodny_pl.

    wiadoma konsumpcja to podejmowanie wyborw konsumenckich w oparciu o wiedz na temat ich spoecznych, ekologicznych i politycznych konsekwencji.

    Uchodstwo to specyficzna forma migracji; proces przemieszczania si i zmiany staego miejsca zamieszkania osb, ktre s przeladowane lub zagroone przeladowaniem z powodu rasy, re-ligii, narodowoci, pogldw politycznych, przynalenoci do okrelonej grupy spoecznej (we-dug konwencji genewskiej z 1951 roku, stanowicej midzynarodowy dokument ONZ).

    Zrwnowaony rozwj to rozwj, w ktrym potrzeby obecnego pokolenia mog by zaspoko-jone bez umniejszania szans przyszych pokole na ich zaspokojenie. Innymi sowy pozwala on zagwarantowa, e dzisiejszy wzrost nie bdzie zagraa moliwociom wzrostu przyszych po-kole. Zrwnowaony rozwj obejmuje trzy elementy: gospodarczy, spoeczny i rodowiskowy, ktre na poziomie politycznym naley rozwaa jednakowo. rdo: http://europa.eu/legislation_summaries/environment/sustainable_development/index_pl.htm.

    http://www.ekonsument.pl/a66606_co_to_jest_odpowiedzialna_turystyka.htmlhttp://www.fairtrade.org.plhttp://europa.eu/youth/eu/article/jaki-jest-tw%C3%B3j-%C5%9Blad-wodny_pl

  • wiczenie wprowadza do tematyki

    globalnej i zachca uczniw i uczennice

    do krytycznego spojrzenia na to,

    czym jest sztuka i w jaki sposb moe

    wyraa rnorodno i zoono

    wspczesnego wiata. Modzie

    zapozna si z wybranymi pracami

    artystek i artystw z brazylii,

    indii, republiki poudniowej

    afryki i chin oraz przeanalizuje je,

    zastanawiajc si nad pojciem

    globalizacji oraz uniwersalnoci

    sztuki. to jednoczenie zachta do

    samodzielnych poszukiwa artystw

    i artystek z globalnego poudnia, ktrzy

    przeamuj stereotyp sztuki poudnia,

    postrzeganej czsto przez pryzmat jej

    tradycyjnego, anachronicznego ju,

    wydania.

    1. czyM jeSt Sztuka? o uniwerSalnoci Sztuki i Sprawach globalnych

    10

  • 11

    Zagadnienia: Rnorodno i stosunki midzykulturowe Wadza polityczna, demokracja i prawa czowieka Pokj i konflikty na wiecie Zrwnowaony rozwj

    Czas trwania: 30 minut

    Cele wiczenia: Zapoznasz si z sylwetkami artystek i artystw

    z Brazylii, Indii, RPA i Chin oraz przeanalizujesz i zinterpretujesz wybrane ich prace. Zastanowisz si, czym jest sztuka i w jaki sposb moe wyraa rnorodno i zoono wspczesnego wiata.

    Zwizek z podstaw programow:

    Plastyka: I: 1.1 Zajcia artystyczne: I: 1.1, III: 3.2

    Zagadnienia plastyczne: Czym jest sztuka? Czym jest uniwersalizm w sztuce? Analiza dziea plastycznego

    rodki dydaktyczne i materiay:

    Zacznik Rzutnik, dostp do Internetu Opcjonalnie: dostp do komputerw dla modziey Duy arkusz papieru, markery

    przebieg wiczenia:

    1. Popro, eby uczniowie i uczennice dobrali si w czteroosobowe grupy i kadej rozdaj rozci-te elementy materiau pomocniczego pt. Artyci i artystki z globalnego Poudnia (zacznik nr 1). Popro, aby kada osoba przeczytaa jedn notatk i po kilku minutach zreferowaa pozostaym krtko, czego dotyczy omwiona praca lub prace danego artysty lub artystki.

    2. Zaprezentuj na forum prace, o ktrych mowa w materiale pomocniczym (znajdziesz je na stronach internetowych, do ktrych podano linki w zaczniku) lub popro modzie o ich wyszukanie, jeli dysponujesz w sali lekcyjnej dostpem do komputerw i Internetu. Zapytaj:

    Czy modzie w taki sposb wyobraaa sobie prace, o ktrych wczeniej czytaa? Jakie emocje budz u uczniw i uczennic poszczeglne prace?

    3. Zwr uwag modziey na to, e autorami i autorkami zaprezentowanych prac, poruszaj-cych rne globalne zagadnienia, s artyci i artystki pochodzcy z globalnego Poudnia i wy-janij ten termin (moesz go sprawdzi w sowniczku na str. 8-9 niniejszej publikacji). Zapisz na tablicy pytanie: Czym jest sztuka i w jaki sposb moe wyraa rnorodno i zoono wspczesnego wiata?. Wsplnie zastanwcie si nad odpowiedzi na to pytanie, odwou-jc si do obejrzanych prac oraz wasnych obserwacji i dowiadcze artystycznych.

    4. Na zakoczenie wiczenia przeprowad krtk burz pomysw, zachcajc modzie do wygenerowania jak najwikszej liczby pyta dotyczcych roli sztuki oraz artystw i artystek we wspczesnym wiecie. Ma to na celu wzbudzenie w modziey zaciekawienia zarwno sztuk, jak i sprawami globalnymi, ktrych sztuka dotyka. Wszystkie pytania zapisuj na du-ym arkuszu papieru (moesz te poprosi o to chtne osoby) i wyjanij, e bdziecie do nich wraca w cigu roku szkolnego i szuka na nie odpowiedzi.

    Przykadowe pytania: Skd artyci/artystki czerpi pomysy, tworzc swoje prace? Jak prac mona nazwa sztuk? Jak ocenia sztuk? Co jest dobr, a co z sztuk? Jakie zagadnienia moe porusza artysta/artystka? W jaki sposb sztuka moe pobudza do dziaania na rzecz lepszego wiata? Komu potrzebna jest sztuka? Dla kogo tworz artyci/artystki? Jakie emocje moe wywoywa sztuka? Jak czowiek staje si artyst/artystk? W jaki sposb rozumiana jest sztuka w rnych czciach wiata?

    8

    0

    8

    min

    18

    25

    30

    10

    7

    5

    Zacznik:Zacznik nr 1 Materia pomocniczy: Artyci i artystki z globalnego Poudnia

  • 12

    zacznik nr 1 Materia poMocniczy

    artyci i artyStki z globalnego poudnia

    Siron Franco, brazyliaMalarz, projektant i rzebiarz tworzcy pod tym pseudonimem jest autorem pomnika zatytuowanego Pokj, ktry w 1992 roku stan w Rio de Janeiro. Praca wykonana z betonu i ceramiki skada si z dwch piramid postawionych jedna na drugiej w taki sposb, e ksztatem przypomina klepsydr. Porodku w przeszklonej gablocie umieszczono ziemi pochodzc z kilkudziesiciu krajw wiata. W zamyle autora symbolizuje to czas, ktry biegnie w kierunku zjednoczenia si ludzkoci w duchu globalnej wsppracy i wyraa marzenie o ludzkoci, ktra czerpie z rnorodnoci kulturowej, etnicz-nej i religijnej narodw, yjc w pokoju oraz harmonii. Przesanie pomnika podkrela rwnie wyryty na nim napis, ktry brzmi: Ziemia jest jednym krajem, a wszyscy ludzie s jej mieszkacami.rdo: http://news.bahai.org/story/85; http://www.sironfranco.com/.

    reena Saini kallat, indieGlobalne migracje byy inspiracj dla Reeny Saini Kallat do stworzenia pracy wykonanej z przewodw elektrycznych. Sama artystka mwi o swojej pracy tak: Przepywy i ruchy imigrantw za prac na caym wiecie zaowocoway kulturaln wymian, nie wspominajc o spoecznych i ekonomicznych im-plikacjach. To pozwolio nam nie tylko uwolni tosamo kulturow od miejsca, ale take zobaczy nas jako splecionych w symboliczn sie. (...) Jestem zainteresowana pojciem mapy jako dynamicznej, zawsze zmieniajcej si, przepywajcej i przenoszcej dane na temat globalnego przepywu energii i ludzi z punktami przeci ich podry.rdo: http://www.reenakallat.com/map-drawing

    Mary Sibande, republika poudniowej aFrykiArtystka nawizuje w swoich pracach do historii kolonializmu i apartheidu, poruszajc jednoczenie kwe-sti pci oraz nierwnoci spoecznych, a take relacji wadzy. Zasyna m.in. z serii rzeb naturalnych rozmiarw przedstawiajcych esk posta, Sophi swoje alter ego, ktra w strojach pomocy domowej (to nawizanie do rodzinnych dowiadcze, poniewa zarwno babcia, jak i matka artystki byy pomo-cami domowymi) ucieka od swojej codziennoci w marzenia o lepszym yciu. Nie chce by pomoc do-mow, z zamknitymi oczami wyobraa sobie, jakby to byo nalee do wiata jej pani (pracodawczyni) przybiera wic jej pozy i atrybuty. Prace Mary Sibande ukazuj w ten sposb relacje pan-podwadny oraz prb odnalezienia nowej tosamoci w post-apartheidowej rzeczywistoci RPA. rdo: http://www.theguardian.com/world/2014/jan/07/mary-sibande-south-africa-art; http://www.gallerymomo.com/artists/mary-sibande/images/index/.

    ai weiwei, chinyTen chiski artysta, ktry chce tworzy dziea zrozumiae dla odbiorcw i odbiorczy, ktrzy przyznaj si do tego, e nie rozumiej sztuki, jest autorem m.in. pracy Coca-cola. Na autentycznej, zabytkowej wazie rcznie namalowa jeden z najbardziej popularnych logotypw wspczesnej popkultury nazw popularnego napoju, co spotkao si z kontrowersyjnymi reakcjami odbiorcw i odbiorczy. Co chcia przez to wyrazi, biorc pod uwag jeszcze fakt, e ten typ naczy czsto jest wykorzystywany w Chi-nach jako element zastawy grobowej? Interpretacji moe by wiele: od globalizacji przez konsumpcjo-nizm po recykling staroytnej kultury. W jaki sposb Ty odczytujesz t prac?rdo: http://www.metmuseum.org/learn/for-teens/teen-blog/2014/old-and-the-new; www.aiweiwei.com.

    1. Czym jest sztuka? O uniwersalnoci sztuki i sprawach globalnych

    http://news.bahai.org/story/85http://www.sironfranco.com/http://www.reenakallat.com/map-drawinghttp://www.theguardian.com/world/2014/jan/07/mary-sibande-south-africa-arthttp://www.aiweiwei.com

  • zajcia zachcaj modzie do

    krytycznej refleksji nad wspczesnym

    wiatem i wyzwaniami, jakie stoj

    przed ludzkoci, a take sposobem,

    w jaki sztuka moe o nich mwi.

    zadaniem modziey jest stworzenie

    kompozycji plastycznej narysowanie

    labiryntu globalnych wspzalenoci.

    kada osoba tworzy autorsk prac,

    wpisujc swj pomys w kontur

    szecioboku zaczony do scenariusza,

    a na zakoczenie zaj wszyscy cz

    ze sob powstae labirynty, tworzc

    swoist mozaik map zoonoci

    wspczesnego wiata i globalnych

    powiza. zajcia daj take

    przestrze do zastanowienia si nad

    tym, co to znaczy myle jak artysta/

    artystka.

    2. Mj wiat jeSt jak labirynt!

    s

    13

  • 14

    Zagadnienia: Zajcia wprowadzaj do wszystkich zagadnie edukacji globalnej omawianych w publikacji. S to: migracje, pokj i konflikty na wiecie, wadza polityczna, demokracja i prawa czowieka, konsumpcja i produkcja, ywno i rolnictwo, globalny rynek i handel midzynarodowy, zasoby naturalne, rnorodno i stosunki midzykulturowe, ubstwo, zdrowie.

    Czas trwania: 45 minut

    Pytanie kluczowe: Jaki jest wspczesny wiat?

    Cele zaj: Wymienisz funkcje rysunku i poznasz narzdzia rysunkowe; adekwatnie

    i twrczo zastosujesz je we wasnej pracy plastycznej. Poznasz zasady komponowania na paszczynie w ukadzie pasowym (ornament) i moduowym (mozaika). Dowiesz si, co to s globalne wspzalenoci i jakimi zagadnieniami zajmuje si edukacja globalna. Zastanowisz si, jaki jest wspczesny wiat oraz co to znaczy myle jak artysta/artystka.

    Zwizek z podstaw programow:

    Zajcia artystyczne: I: 1.2, II: 2.1, 2.2, III: 3.2

    Zagadnienia plastyczne: Linia jako wyznacznik ksztatu Kompozycja na paszczynie ornament, mozaika

    Odbir sztuki. Przeycia estetyczne: Co to znaczy myle jak artysta/artystka?

    Metody: Miniwykad Rozmowa ukierunkowana wiczenie praktyczne

    Formy pracy: Praca indywidualna Praca w grupie

    Technika wykonania pracy plastycznej:

    Rysunek

    rodki dydaktyczne i materiay:

    Zaczniki Narzdzia do rysowania: owki, flamastry, kredki Magnesy lub tama klejca

    przebieg zaj:

    1. Wyjanij modziey, e dzisiejsza lekcja bdzie powicona wyzwaniom wspczesnego wiata oraz krytycznemu myleniu w sztuce. Na pocztku podziel klas na czteroosobowe grupy i kadej z nich rozdaj pocity zestaw przykadowych odpowiedzi na pytanie Co to znaczy myle jak artysta/artystka? (zacznik nr 1). Popro, aby grupa zapoznaa si z nimi i aby kada osoba wybraa t odpowied, ktra jest jej najblisza. Podsumuj wiczenie na forum, proszc chtne osoby do uzasadnienia swojego wyboru.

    2. Przeprowad burz pomysw, zadajc modziey pytanie kluczowe: Jaki jest wspczesny wiat? Zapisuj odpowiedzi na tablicy. Wyjanij, e ta krtka aktywno ma na celu gbsz refleksj nad zoonoci i rnorodnoci wiata oraz globalnymi wspzalenociami, czy-li wzajemnymi powizaniami spoecznymi, rodowiskowymi, gospodarczymi, politycznymi i kulturowymi na wiecie. Zwr uwag modziey na to, e we wspczesnym wiecie wiele kwestii jest od siebie zalenych, a kady i kada z nas moe mie wpyw na otaczajc nas rzeczywisto.

    3. Wprowad modzie do czci praktycznej zaj. Przypomnij, czym jest rysunek i jakie s jego funkcje. Wprowad pojcie ornamentu, nawizujc do dalszej pracy nad autorskimi la-biryntami, ktre bd tworzyli uczniowie i uczennice.

    4. Zapro modzie do pracy plastycznej. Kadej osobie rozdaj przygotowany szablon szecio-boku (zacznik nr 2). Wyjanij, e zadanie polega na stworzeniu kompozycji w formie la-biryntu, ktra zilustruje zoono wspczesnego wiata. Moesz zasugerowa, aby kady zastanowi si, jakie wyzwania stoj obecnie przed ludzkoci i w jaki sposb mona stawia im czoo. Kada osoba pracuje nad wasn wizj labiryntu moe on by powicony jed-nemu zagadnieniu edukacji globalnej lub kilku na raz, a w razie potrzeby, jeli pozwoli na to czas, moe stworzy wicej ni jeden rysunek-labirynt.

    8

    0

    8

    min

    13

    18

    38

    5

    5

    20

    Wpr

    owad

    zeni

    ePr

    aca

    wa

    ciw

    a

  • 15

    Moesz odczyta na gos, jakimi zagadnieniami zajmuje si edukacja globalna i w jakich obszarach modzie moe poszukiwa inspiracji do stworzenia swoich prac: migracje, po-kj i konflikty na wiecie, wadza polityczna, demokracja i prawa czowieka, konsumpcja i produkcja, ywno i rolnictwo, globalny rynek i handel midzynarodowy, zasoby natu-ralne, rnorodno i stosunki midzykulturowe, ubstwo, zdrowie.

    5. Zapro uczennice i uczniw do stworzenia wsplnej pracy, mozaiki zoonej z poszczegl-nych labiryntw wpisanych w szecioboki. Moecie umieci je na tablicy przy uyciu ma-gnesw lub tamy klejcej. Zach modzie do takiego poczenia prac, aby zagadnienia czyy si ze sob tematycznie, pokazujc zoono i rnorodno wspczesnego wia-ta. Wsplnie zastanwcie si, w jaki sposb poprzez sztuk mona mwi o wyzwaniach wspczesnego wiata.

    Przykad ukadu mozaiki stworzonej z poszczeglnych labiryntw:

    praca doMowa:

    1. Popro modzie, aby zastanowia si, w jaki sposb artyci i artystki mog wpywa na ksztat wspczesnego wiata? Zach do poszukania w Internecie przykadw prac i dzia-a podjtych na jego rzecz przez artystw i artystki rnych dziedzin sztuki.

    Inspiracj do stworzenia tego scenariusza lekcji byo wiczenie Creating a maze (Tworzenie labiryntu) opracowane przez Christopha Schwarza, nauczyciela sztuki z Austrii, uczestniczcego w austriackiej cz-ci projektu W wiat z klas.

    45 7

    Pods

    umow

    anie

    Zaczniki:Zacznik nr 1 Materia pomocniczy: Co to znaczy myle jak artysta/artystka?Zacznik nr 2 Materia pomocniczy: Szablon szecioboku

  • 16

    zacznik nr 1 Materia poMocniczy:

    co to znaczy Myle jak artySta/artyStka?

    Myle jak artysta/artystka to przyglda si rnym rzeczom z wiksz uwag ni zazwyczaj

    czyni to ludzie.

    Myle jak artysta/artystka to uparcie dy do celu, gdy inni

    dawno ju si poddali.

    Myle jak artysta/artystka to znajdowa pikno w zwykych

    przedmiotach i codziennych sytuacjach.

    Myle jak artysta/artystka to marzy i fantazjowa na temat

    rnych spraw.

    Myle jak artysta/artystka to znajdowa powizania midzy rnymi rzeczami i pomysami.

    Myle jak artysta/artystka to wykorzystywa istniejce pomysy

    do tworzenia nowych oraz postrzegania ich w nowy sposb.

    Myle jak artysta/artystka to wykracza poza utarte schematy

    mylenia i dziaania.

    Myle jak artysta/artystka to robi co po prostu dlatego,

    e jest to ciekawe i stanowi osobiste wyzwanie.

    Myle jak artysta/artystka to patrze na rzeczywisto

    z rnych stron, aby tworzy nowe perspektywy.

    Myle jak artysta/artystka to zadawa niewygodne pytania

    za porednictwem sztuki.

    Myle jak artysta/artystka to podejmowa ryzyko i wystawia si

    na ewentualne niepowodzenia.

    Myle jak artysta/artystka to ciko pracowa na krawdzi

    wasnych moliwoci.

    rdo: Materia opracowano na podstawie publikacji Its the Thought That Counts! Fostering student thinking in the art classroom, Craig Roland, University of Florida, Copyright 2001.

    2. Mj wiat jest jak labirynt!

  • 17

    zacznik nr 2 Materia poMocniczy

    Szablon Szecioboku2. Mj wiat jest jak labirynt!

  • 18

    wiczenie wprowadza do wartoci

    bliskich edukacji globalnej:

    godnoci, sprawiedliwoci, rwnoci,

    wolnoci, rnorodnoci, pokoju

    i rwnowagi rodowiskowej. Mona

    je przeprowadzi w czasie zaj

    powiconych pojciu barwy,

    zachcajc modzie do rozwijania

    wyobrani i czenia poszczeglnych

    barw z omawianymi wartociami.

    tak jak barwy mog si przenika,

    uzupenia lub ze sob kontrastowa,

    tak mona znale podobn analogi

    w relacjach midzyludzkich oraz

    i nastawieniu czowieka do otaczajcej

    go rzeczywistoci.

    3. rne = rwne. w wiecie barw i wartoci

    18

  • 19

    Zagadnienia: Pokj i konflikty na wiecie Wadza polityczna, demokracja i prawa czowieka Zrwnowaony rozwj Rnorodno i stosunki midzykulturowe Ubstwo

    Czas trwania: 35 minut

    Cele wiczenia: Przypomnisz sobie, jakie s barwy, zrozumiesz, jak

    powstaj barwy pochodne i zamane. Dowiesz si, jakie wartoci s bliskie edukacji globalnej i zastanowisz si, jakie wartoci s wane dla Ciebie.

    Zwizek z podstaw programow:

    Plastyka: II: 2.1

    Zagadnienia plastyczne: Barwy: podstawowe, pochodne, ciepe, zimne, czyste i zamane Symbolika barw

    Technika wykonania pracy plastycznej:

    Malowanie farbami (plakatowe, tempery)

    rodki dydaktyczne i materiay:

    Koo barw Plansza lub inna dowolnie wybrana forma prezentacji symboliki barw Farby, pdzle Due arkusze papieru

    przebieg wiczenia:

    1. Zapytaj uczniw i uczennice, jakimi wartociami kieruj si w yciu i ktre s dla nich naj-waniejsze. Wymie wartoci bliskie edukacji globalnej: godno, sprawiedliwo, rwno, wolno, rnorodno, pokj i rwnowaga rodowiskowa. Wyjanij, e w rozumieniu eduka-cji globalnej wartoci s spjne z zapisami Powszechnej Deklaracji Praw Czowieka. Wspl-nie z modzie porwnajcie, czy wymienione przez ni wartoci znajduj odzwierciedlenie w wartociach edukacji globalnej.

    2. Zapro modzie do dobrania si w pary. Kada z nich bdzie pracowaa na wsplnym arku-szu papieru. Popro, aby uczniowie i uczennice nakadali na arkusz plamy barwne i mieszali je ze sob. Zach ich do obserwowania tego, co powstaje oraz znajdowania i nazywania odpowiednio barw: podstawowych, pochodnych, ciepych, zimnych, czystych, zamanych. Odwoaj si do symboliki barw i zaproponuj skojarzeniowe zestawienia barw i odpowiadaj-cych im wartoci.

    3. Zach modzie do zastanowienia si, ktre z barw, jakie otrzymali na swoich arkuszach papieru, najbardziej kojarz im si z poszczeglnymi wartociami edukacji globalnej. Popro, by nazw kadej z wartoci napisali na swoich arkuszach papieru w miejscu, gdzie pojawia si odpowiadajca jej plama barwna. Zach modzie do zastanowienia si nad nastpuj-cymi pytaniami:

    Czym kierowalicie/kierowaycie si przy doborze barw do wartoci? W jaki sposb wartoci edukacji globalnej s ze sob powizane? Jak nazwalibycie/nazwaybycie sowa okrelajce przeciwiestwa tych wartoci (np. niesprawiedliwo, zniewolenie, konflikt, itp.)? Jakie barwy zastosowalibycie/zastosowaybycie, aby zilustrowa te przeciwne pojcia?

    4. Popro modzie o podsumowanie wiczenia poprzez szukanie analogii midzy tym, w jaki sposb barwy mog si przenika, uzupenia kontrastowa ze sob oraz w jaki sposb r-ne wartoci mog si przenika, uzupenia lub ze sob kontrastowa. Popro o wskazanie skojarze i uzasadnienie w odniesieniu do symboliki barw.

    8

    0

    8

    min

    20

    27

    35

    12

    7

    8

  • 20

    wiczenie wprowadza modzie do

    tematyki antydyskryminacyjnej i ma

    na celu uwraliwienie jej na kwesti

    stereotypw i uprzedze wobec ludzi

    wywodzcych si z innych kultur.

    aktywno odnosi si do przykadu

    afryki, ktra wci bywa postrzegana

    w stereotypowy sposb, i zachca

    modzie do przeamywania utartych

    schematw i poszukiwania informacji

    na temat wspczesnego wiata

    w rzetelnych rdach. Modzie

    zastanowi si, w jaki sposb na

    plastyce i zajciach artystycznych

    mona unika stereotypowego

    prezentowania innych kultur.

    4. co o aFryce Mwi naM MaSki i dzidy?

    20

  • 21

    Zagadnienia: Rnorodno i stosunki midzykulturowe Wadza polityczna, demokracja i prawa czowieka Ubstwo

    Czas trwania: 35 minut

    Cele wiczenia: Wyjanisz, czym jest stereotyp i uprzedzenie. Wymienisz sposoby unikania stereotypowego prezentowania innych kultur.

    Zwizek z podstaw programow:

    Plastyka: I: 1.1, II: 2.1 Zajcia artystyczne: I: 1.1, II: 2.1

    Zagadnienia plastyczne: Analiza dziea sztuki Plakat jako forma wypowiedzi plastycznej Komponowanie na paszczynie

    rodki dydaktyczne i materiay: Zacznik Duy arkusz papieru, markery Opcjonalnie: rzutnik i dostp do Internetu

    przebieg wiczenia:

    1. Przeprowad krtk burz pomysw, proszc uczniw i uczennice o zapisanie na kartkach lub w zeszytach trzech pierwszych skojarze, jakie nasuwaj im si na myl, gdy sysz sowo Afryka. Nastpnie wysuchaj odpowiedzi i zadaj kolejne pytania:

    Czy byy takie skojarzenia, ktre powtarzay si najczciej? Jaki wizerunek Afryki oraz jej mieszkacw i mieszkanek wyania si z tych skojarze? Skd najczciej czerpiemy wiedz na temat Afryki i innych czci wiata?

    Przed zajciami moesz take zapozna si z nastpujcymi materiaami CEO dotyczcy-mi postrzegania Afryki (a take zaproponowa wspprac w tym zakresie nauczycielowi/nauczycielce innego przedmiotu ze swojej szkoy by moe zachcisz kogo do poprowa-dzenia zaj lub projektu edukacyjnego na ich podstawie?): Edukacja globalna na zajciach jzyka polskiego, CEO 2014: Jak mwi o Afryce? O wraliwoci kulturowej i jzykowej (str. 17) oraz Bliska czy dzika? Projekt: Afryka (str. 23).

    2. Rozdaj uczniom i uczennicom kserokopi plakatu autorstwa Magdaleny Nosek (zacznik nr 1) dotyczcego prezentowania Afryki w szkolnych podrcznikach (dodatkowo zwr uwa-g modziey, e w oryginale grna ilustracja jest czarno-biaa, a dolna kolorowa. Moesz wywietli plakat ze strony: http://bit.ly/jaka_afryka). Popro, aby w parach modzie prze-analizowaa tre i form plakatu, a nastpnie wsplnie na forum omwcie jego przekaz:

    W jaki sposb przedstawiono Afryk na grnej ilustracji, a w jaki sposb na dolnej? Jakie zabiegi graficzne zastosowano, by osign taki efekt? Ktra ilustracja prezentuje bardziej wywaony wizerunek Afryki?

    3. Wsplnie zastanwcie si, co to jest stereotyp i stwrzcie jego definicj. Nawi do pytania, ktre zostao postawione w tytule wiczenia: Co o Afryce mwi nam maski i dzidy? Wy-janij modziey, e cho Afryka podobnie jak kady inny kontynent jest pena bogactw kulturowych i ciekawych tradycji, to postrzeganie jej jedynie w taki sposb spyca rozumienie jej wspczesnego oblicza i nie wyjania, jak wyglda codzienne ycie mieszkacw i miesz-kanek poszczeglnych jej krajw oraz z jakimi wyzwaniami si mierz.

    W kontekcie edukacji globalnej, koncentrujcej si na wyjanianiu globalnych wspzale-noci, maski i dzidy powiedz nam wic o Afryce niewiele; mog natomiast by ciekawym rdem inspiracji przy prowadzeniu zaj z edukacji midzykulturowej, pod warunkiem, e bd poprzedzone rzetelnym wyszukaniem informacji na ich temat (np. odnonie pochodze-nia, funkcji, znaczenia w danej kulturze, sposobu ich wytwarzania, itp.) i zestawione z przy-kadami innych artefaktw wspczesnego ycia codziennego.

    Stereotypy s niekompletnymi, a czsto te bdnymi obrazami ludzi i zjawisk funkcjonuj-cych w rnych kulturach. Stosujemy je, poniewa uatwiaj nam radzenie sobie ze zoo-nymi kwestiami codziennego ycia, ale brak wiadomoci ich istnienia i uznawanie ich za obiektywne fakty moe by grone. Konsekwencj stereotypw mog by uprzedzenia (do-

    8

    0

    8

    min

    18

    20

    10

    2

  • 22

    konywanie negatywnych ocen na podstawie stereotypw) i dyskryminacja (ju nie ocena, ale podejmowanie dziaa wynikajcych z uprzedze). Postrzeganie innych kultur poprzez stereotypy czsto wynika z braku wiedzy lub czerpania jej z przypadkowych rde, dlatego warto konfrontowa swoj wiedz i korzysta z wartociowych materiaw.

    4. Zadaj klasie pytanie: w jaki sposb na plastyce i zajciach artystycznych mona unika ste-reotypowego prezentowania innych kultur? Wszystkie propozycje wsplnie zapiszcie na du-ym arkuszu papieru, tworzc plakat pt. NIE dla stereotypw, ktry bdzie suy Wam pomoc podczas kolejnych zaj w roku szkolnym. Postulaty starajcie si formuowa po-przez pozytywny przekaz, np. Bdziemy korzysta ze sprawdzonych i rzetelnych rde in-formacji", itp.

    Zachcamy do zapoznania si z dwoma poradnikami, ktre mog pomc w zrealizowaniu tej aktywnoci: Jak mwi i pisa o Afryce (http://afryka.org/batory/poradnik.pdf) oraz Jak mwi o wikszoci wiata? (http://bit.ly/PAH_IGO_kodeks).

    rda:Jak mwi o Afryce? O wraliwoci kulturowej i jzykowej oraz Bliska czy dzika? Projekt: Afryka w: Edukacja globalna na zajciach jzyka polskiego, CEO 2014.Jak mwi i pisa o Afryce?, Fundacja Afryka Inaczej, Warszawa 2011: http://afryka.org/afryka/jak-mowic-i-pisac-o-afryce-,news/.Jak mwi o wikszoci wiata?, PAH, IGO 2009: http://bit.ly/PAH_IGO_kodeks.Prawdziwy dzikus - czyli zgubna wiara w utopi autentycznoci", Natalia Bloch: http://bit.ly/post_turysta_prawdziwy_dzikus.Towarzystwo Edukacji Antydyskryminacyjnej: http://tea.org.pl/pl/SiteContent?subitem=dyskryminacja_a_edukacja.

    Zacznik:Zacznik nr 1 Materia pomocniczy: Jaka jest wspczesna Afryka?

    1535

    http://afryka.org/batory/poradnik.pdfhttp://bit.ly/PAH_IGO_kodekshttp://afryka.org/afryka/jak-mowic-i-pisac-o-afryce-,news/http://bit.ly/PAH_IGO_kodekshttp://bit.ly/PAH_IGO_kodekshttp://tea.org.pl/pl/SiteContent?subitem=dyskryminacja_a_edukacjahttp://tea.org.pl/pl/SiteContent?subitem=dyskryminacja_a_edukacja

  • 23

    zacznik nr 1 Materia poMocniczy

    jaka jeSt wSpczeSna aFryka?

    4. Co o Afryce mwi nam maski i dzidy?

    rdo: Praca Magdaleny Nosek, PJWSTK, Towarzystwo Edukacji Antydyskryminacyjnej: http://tea.org.pl/pl/SiteContent?subitem=dyskryminacja_a_edukacja.

    http://tea.org.pl/pl/SiteContent?subitem=dyskryminacja_a_edukacjahttp://tea.org.pl/pl/SiteContent?subitem=dyskryminacja_a_edukacja

  • 24

    Modzie odwouje si do wasnych

    dowiadcze i zastanawia si, co to

    znaczy by obcym, innym, nowym,

    co wprowadzi j w zagadnienie

    migracji oraz rnorodnoci

    i stosunkw midzykulturowych.

    zajcia maj na celu ksztatowanie

    empatii i poczucia solidarnoci

    u modych ludzi oraz uwraliwienie

    ich na kwestie spoeczne m.in. na

    sytuacj uchodcw i uchodczy oraz

    rnych mniejszoci w szerokim tego

    sowa znaczeniu, a take refleksj nad

    sposobami radzenia sobie z poczuciem

    wyobcowania. poprzez prac

    plastyczn modzie bdzie moga

    wyrazi swoje emocje i dowie si, czym

    charakteryzuje si ekspresja w sztuce.

    5. o poczuciu wyobcowania. ekSpreSja

    s

    24

  • 25

    Zagadnienia: Migracje Rnorodno i stosunki midzykulturowe

    Czas trwania: 45 minut

    Pytanie kluczowe: Co to znaczy czu si wyobcowanym/wyobcowan we wspczesnym wiecie?

    Cele zaj: Poznasz pojcie ekspresji w sztuce i dowiesz si, czym charakteryzuje si obraz ekspresyjny.

    Zastanowisz si, co to znaczy czu si wyobcowanym/wyobcowan i w jaki sposb mona sobie radzi w takiej sytuacji.

    Zwizek z podstaw programow:

    Plastyka: I: 1.1, II: 2.1, III: 3.2 Zajcia artystyczne: I: 1.2, II: 2.1, III: 3.1, 3.2

    Zagadnienie plastyczne: Ekspresjonizm w malarstwie Rola rodkw wyrazu artystycznego w tworzeniu ekspresji dziea (barwa, linia, faktura)

    Metody: Rozmowa ukierunkowana poparta pokazem Dyskusja Praktyczne dziaanie

    Formy pracy: Praca w parach lub maych grupach

    Technika wykonania pracy plastycznej:

    Malowanie farbami (plakatowe, tempera)

    rodki dydaktyczne i materiay:

    Przykady dzie ekspresjonizmu Szary papier Farby, przybory malarskie

    przebieg zaj:

    1. Zapro uczennice i uczniw do dyskusji na forum, zadajc pytanie kluczowe: co to znaczy czu si wyobcowanym/wyobcowan we wspczesnym wiecie? Zach do zastanowienia si nad nastpujcymi pytaniami pomocniczymi:

    Jakie osoby lub grupy spoeczne mog czu si wyobcowane? Czy kto czu si lub czuje si czasem wyobcowany? Co to znaczy? W jakich sytuacjach? W jaki sposb mona sobie radzi z poczuciem wyobcowania? Kto moe pomc w przezwycianiu poczucia wyobcowania?

    2. W kontekcie rozmowy o poczuciu wyobcowania zwr uwag modziey na kwesti wsp-czesnych migracji; popro o wyjanienie poj: migrant/migrantka, emigrant/emigrantka, imigrant/imigrantka, uchodca/uchodczyni. (Definicje znajdziesz w sowniczku poj edu-kacji globalnej na str. 8-9 niniejszej publikacji).

    Przed zajciami moesz si take zapozna z nastpujcymi materiaami CEO dotycz-cymi migracji i uchodstwa (a take zaproponowa wspprac w tym zakresie nauczy-cielowi/nauczycielce innego przedmiotu ze swojej szkoy by moe zachcisz kogo do poprowadzenia zaj na ich podstawie?): Edukacja globalna na zajciach wiedzy o spoeczestwie, CEO 2014: Dlaczego

    Bassem mieszka teraz w Libanie? (str. 68) oraz O sytuacji uchodcw i uchodczy na wiecie (str. 74).

    Edukacja globalna na zajciach jzyka polskiego, CEO 2014: Mehmet znalaz w Pol-sce nowy dom (str. 95).

    Edukacja globalna na zajciach historii, CEO 2014: Wielka Emigracja po powstaniu listopadowym a migracje we wspczesnym wiecie (str. 67) oraz Rugi pruskie. Poli-tyka germanizacyjna (str. 75).

    Edukacja globalna na zajciach jzyka angielskiego, CEO 2014: Ucieka czy nie ucieka, oto jest pytanie (str. 89).

    3. Porusz z modzie kwesti wyraania emocji w sztuce. Popro, aby uczniowie i uczennice wymienili, jakie rodki artystycznego wyrazu mona zastosowa, aby wyrazi uczucia i emo-cje (np.: kolor, koloryt, kontrast, deformacja, kontur w razie potrzeby wyjanij poszczeglne pojcia). Przedstaw wybrane przykady obrazw ekspresjonistycznych, ktre zilustruj oma-wiane pojcia.

    10

    0

    10

    min

    15

    20

    5

    5

    Wpr

    owad

    zeni

    ePr

    aca

    wa

    ciw

    a

  • 26

    Przykady obrazw ilustrujcych rodki artystycznego wyrazu stosowane przez ekspre-sjonistw: Gwiadzista noc Vincent van Gogh (wyrazisty sposb pooenia farby, mocne lady

    pdzla, widoczna faktura obrazu, ciemny koloryt) Krzyk, Rozpacz Edward Munch (deformacja [znieksztacenie], czarny kontur) Niebieski ko Franc Marc (abstrakcyjny koloryt) Maska III Emil Nolde (ywe plamy kolorystyczne, mocne kontrasty kolorystyczne)

    4. Podziel klas na pary lub mae grupy (w zalenoci od iloci osb w klasie). Wyjanij, na czym bdzie polegaa praca plastyczna, ktr ma wykona modzie: na arkuszu szarego papieru kada para lub grupa obrysowuje ksztat jednej z osb, ktra w wybranej przez sie-bie pozie kadzie si na szarym papierze rozoonym na pododze pracowni. W ten sposb uczniowie i uczennice otrzymaj kontur czowieka, ktry stanowi trzon pracy. W dalszej ko-lejnoci modzie ma za zadanie na zewntrznej czci konturu namalowa te czynniki, ktre, jej zdaniem, sprawiaj, e w danym otoczeniu czowiek moe czu si obcy, inny lub nowy (to mog by konkretne, realne przedmioty, symbole, sytuacje, ktrym towarzysz omwione uczucia), natomiast wewntrz sylwetki umieci pomysy na to, co mona zrobi, aby taki czowiek nie czu si wyobcowany, osamotniony, inny. Zach, aby modzie odwoywaa si do wasnych dowiadcze oraz do sytuacji, ktre zna z najbliszego otoczenia.

    5. Wsplnie powiecie prace na tablicy lub cianie i obejrzyjcie je, a nastpnie popro, aby ka-da para lub grupa krtko skomentowaa swoj prac do jakiego dowiadczenia si odwo-aa, czy byo ono bardziej osobiste czy dotyczyo jakiego konkretnego zagadnienia w szer-szej perspektywie? Sprawd, czy kto poruszy kwesti poczucia wyobcowania przez grupy mniejszociowe w Polsce np. uchodcw/uchodczynie, czy w ogle obcjokrajowcw/ob-cokrajowczy.

    praca doMowa:

    1. W ramach pracy domowej moesz zachci modzie do dalszej refleksji nad poczuciem empatii i solidarnoci w odniesieniu do migrantw/migrantek. Podkrel jednak, e w tym kontekcie nie chodzi o lito i ubolewanie nad ich pooeniem (czsto faktycznie trudnym), a raczej o szukanie rozwiza i pomysw, co mona robi, eby ich wspiera. Popro, aby kady odrysowa na arkuszu papieru swoj do i w kady z palcw wpisa po jednym pomy-le na dziaanie wspierajce migrantw/migrantki w nowym miejscu. Wyjanij, e technika wykonania tej pracy jest dowolna, moe to by: zdjcie, napis, kola.

    Zwr te szczegln uwag na to, e aby udzieli ludziom w rnych sytuacjach yciowych najskuteczniejszego wsparcia, naley skonsultowa z nimi swj pomys, i upewni si, czy dana forma pomocy/wsparcia jest im potrzebna i zostanie rzeczywicie wykorzystana.

    rda, czyli skd zaczerpn inspiracj do poprowadzenia zaj dotyczcych migracji?:Projekt artystyczny dotyczcy uchodstwa w Australii: http://therefugeeartproject.com/home/faqs/.

    Lista uchodcw i uchodczy-artystw/artystek: http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_refugees#Art.

    Artyku Ewy Cichockiej pt. Czy uchodcom potrzebna jest sztuka?, 2014: http://refugee.pl/index.php?mod=knowbase&path=6499&PHPSESSID=b0df806977f67e2042806ed3193cd3f1.

    Filmy Fundacji na rzecz Rnorodnoci Spoecznej powstae w ramach serii filmowej Narracje migrantw (wikszo jest dostpna na kanale YouTube: http://ffrs.org.pl/aktualne-dzialania/nm/o-filmach/).

    Wrd filmw znajduje si np. Historia Fatimy - czeczeskiej 16-latki, uczcej si w jednym z warszawskich gimnazjw. Opowiada ona o tym, jak postrzega siebie w rodowisku szkolnym w Polsce, jakich dowiadcza trudnoci w nauce, o swoich obawach i niepewnoci przed pjciem do szkoy w Polsce. Mwi te o przyjaniach, ktre nawizaa, i o dziaaniach jakie podejmuje, by zbliy si do polskich i czeczeskich rwienikw i rwienic. Film moe stanowi punkt wyjcia do dyskusji na temat rwnego dostpu do edukacji dzieci z dowiadczeniem migracyjnym w Polsce, rozumianego znacznie szerzej ni proces przyswajania wiedzy szkolnej: https://www.youtube.com/watch?v=-IXe8XkVf_I.

    45

    40

    5

    20

    Pods

    umow

    anie

    http://therefugeeartproject.com/home/faqs/http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_refugees#Arthttp://refugee.pl/index.php?mod=knowbase&path=6499&PHPSESSID=b0df806977f67e2042806ed3193cd3f1http://refugee.pl/index.php?mod=knowbase&path=6499&PHPSESSID=b0df806977f67e2042806ed3193cd3f1http://ffrs.org.pl/aktualne-dzialania/nm/o-filmach/https://www.youtube.com/watch?v=-IXe8XkVf_Ihttps://www.youtube.com/watch?v=-IXe8XkVf_I

  • 27

    uczniowie i uczennice dowiaduj

    si, kim by pablo picasso i jakie

    tworzy obrazy, ze szczeglnym

    uwzgldnieniem obrazu guernica.

    poznaj genez powstania obrazu

    i jego kontekst w odniesieniu do

    zagadnie globalnych: pokoju

    i konfliktw na wiecie. czerpic

    inspiracj z guerniki modzie

    tworzy kola bdcy komentarzem do

    wspczesnych wydarze.

    6. guernica pabla picaSSa. o roli Sztuki w budzeniu wiadoMoci na teMat zagadnie globalnych

    s

    27

  • 28

    Zagadnienia: Pokj i konflikty na wiecie

    Czas trwania: 45 minut

    Pytanie kluczowe:

    W jakim stopniu Guernica moe by komentarzem do wspczesnych wydarze na arenie midzynarodowej?

    Cele zaj:

    Wyjanisz pojcia: kubizm (dodatkowo: walor, kontur, symbol, uproszczenie, deformacja, kola). Dowiesz si, na czym polega kontrast walorowy jako element ekspresji w dziele plastycznym. Skomponujesz kola inspirowany dzieem Guernica Pabla Picassa.

    Poznasz zalenoci globalne zwizane z kwesti pokoju i konfliktw na wiecie.

    Zwizek z podstaw programow:

    Plastyka: I: 1.1, II: 2.1, III: 3.2

    Zagadnienia plastyczne: Wprowadzenie do kubizmu Walor odcienie szaroci, cieniowanie, Linia jako kontur Symbolika w malarstwie

    Metody:

    Miniwykad z pokazem obrazw Pabla Picassa Rozmowa ukierunkowana Prezentacja prac tworzenie wsplnego kolau

    Formy pracy: Praca w grupach

    Technika wykonania pracy plastycznej:

    Rysunek, kola rodki dydaktyczne i materiay:

    Rzutnik, slajdy z obrazami Pabla Picassa Obraz Guernica (wywietlony na cianie lub w formie odbitki xero) Gazety czarno-biae, owki, szkicowniki, klej, noyczki, czarny flamaster Mapa wiata

    przebieg zaj:

    1. Przedstaw modziey sylwetk Pabla Picassa, poka jego obrazy, a nastpnie wsplnie odpo-wiedzcie na ponisze pytania:

    Jak tworzy malarz? Jakie s charakterystyczne cechy jego malarstwa? Jakie podejmowa tematy?

    2. Zaprezentuj modziey obraz Guernica i zach do rozmowy, zadajc pytania: Co przedstawia obraz? Dlaczego powsta? W jaki sposb Pablo Picasso wyrazi swoje emocje?

    Obraz Guernica zosta namalowany przez Picassa jako hod zoony baskijskiemu mia-stu Guernica (Gernika w jzyku baskijskim), ktre w 1937 roku zostao zbombardowane przez niemiecki korpus wchodzcy w skad Luftwaffe. To okrutne wydarzenie, ktre odbio si szerokim echem w Europie, stao si inspiracj dla artysty. Picasso zastosowa oszczd-n kolorystyk czer, biel i odcienie szaroci, ktre jeszcze bardziej podkrelaj wymiar tragicznych wydarze. Dzieo ma rwnie wymiar symboliczny cierpienie mieszkacw i mieszkanek Gerniki to jednoczenie cierpienie narodu baskijskiego walczcego o wol-no. Kopia obrazu znajduje si w siedzibie Organizacji Narodw Zjednoczonych w No-wym Jorku, aby przypomina o okruciestwach wojny i by przestrog na przyszo.

    3. Ukierunkuj rozmow tak, aby wyjani sowa: kubizm, symbolizm, kola, walor, deformacja, uproszczenie. Odwouj si do wczeniej zaprezentowanych przykadw.

    4. Powiedz, e na dzisiejszej lekcji wsplnie stworzycie kola zainspirowany Guernik Pabla Picassa. Zadbaj o to, by modzie w trakcie lekcji moga widzie obraz - np. wywietlony na cianie lub w formie odbitki xero. Zapytaj uczniw i uczennice, czy uwaaj, e dzisiaj taki obraz rwnie mgby powsta? Jeli tak, to w jakich okolicznociach? Wsplnie pokacie na mapie, gdzie na wiecie tocz si obecnie konflikty zbrojne.

    5

    0

    5

    min

    8

    13

    17

    3

    5

    4

    Wpr

    owad

    zeni

    ePr

    aca

    wa

    ciw

    a

  • 29

    5. Popro uczniw i uczennice o dobranie si w czteroosobowe grupy. Wyjanij, e kada grupa bdzie tworzya wasny kola, a na zakoczenie lekcji wszystkie kolae zostan poczone w jeden. Popro, aby z przyniesionych gazet modzie wycia nagwki i fragmenty arty-kuw, ktre odnosz si do biecych wydarze na wiecie. Zach uczniw i uczennice, aby w trakcie wycinania przedyskutowali w swoich grupach, dlaczego wybrali poszczeglne elementy, z ktrych stworz kola, i jaki ma by przekaz ich wsplnej pracy.

    6. Wyjanij, e przy wykorzystaniu uoonych wycinkw z gazet uczniowie i uczennice maj stworzy kola w formie kompozycji na paszczynie wedug wasnego projektu. Wytumacz pojcie kontrastu walorowego, ktry powinien w tych pracach uwypukla emocje zwizane ze wspczesnymi wydarzeniami na wiecie.

    7. Zapro wszystkie pary na rodek sali. Caa klasa ma zczy ze sob swoje czci kolay, aby utworzy wspczesn wersj obrazu Guernica w ich autorskiej interpretacji. Popro modzie o udzielenie odpowiedzi na pytanie kluczowe: W jakim stopniu Guernica moe by komentarzem wspczesnych wydarze na arenie midzynarodowej? Lekcja moe by rwnie przyczynkiem do dyskusji o roli sztuki w budzeniu wiadomoci na temat global-nych zagadnie i stworzenia pracy plastycznej na kolejnych zajciach.

    PrACA doMowA:

    1. Popro uczniw i uczennice, aby w zeszycie dokoczyli jedno z wybranych przez siebie zda:Dziki dzisiejszym zajciom dowiedziaem/ am siNa dzisiejszej lekcji najbardziej zaskoczyo mnieDzisiejsze zajcia uwiadomiy mi

    2. Zach modzie do wykonania kolejnego kolau przy wykorzystaniu wycinkw ze starych gazet kady dowolnie moe wybra temat swojej pracy, odwoujc si do globalnych wy-zwa wspczesnego wiata. W doborze zagadnienia pomocna moe okaza si infografika z ksik prezentujca koncepcj edukacji globalnej (znajdujca si na pocztku publikacji).

    Inspiracj do stworzenia tego scenariusza lekcji byo wiczenie opracowane przez brytyjsk organizacj Leeds DEC uczestniczc w projekcie W wiat z klas.

    5

    15

    8

    Pods

    umow

    anie

    25

    40

    45

  • 30

    uczniowie i uczennice dowiedz si,

    czym jest lad wodny, a nastpnie

    stworz plakaty prezentujce

    dekalog oszczdzania wody.

    z zakresu zagadnie sztuk

    plastycznych modzie zapozna si

    z form artystyczn,

    jak jest plakat.

    7. naSz niewidzialny lad wodny. plakat

    s

    30

  • 31

    Zagadnienia: Zasoby naturalne Zdrowie

    Czas trwania: 45 minut (zalenie od moliwoci i zaangaowania grupy w dziaania plastyczne zajcia mona przeprowadzi w ramach dwch jednostek lekcyjnych)

    Pytanie kluczowe: W jaki sposb rne formy artystyczne mog wpywa na codzienne zachowania i przyzwyczajenia?

    Cele zaj: Dowiesz si, czym jest plakat i jakie funkcje moe peni. Poznasz cechy i elementy plakatu.

    Zrozumiesz pojcie ladu wodnego i poznasz pomysy na codzienne oszczdzanie wody. Opracujesz plakat, samodzielnie go komponujc, aby przekaza zamierzone treci.

    Zwizek z podstaw programow:

    Zajcia artystyczne: I: 1.1, 1.2, II: 2.1, 2.2, III: 3.2

    Zagadnienia plastyczne: Plakat jako artystyczna forma przekazu informacji Znak plastyczny, symbol, skrt mylowy Komponowanie na paszczynie

    Metody: Miniwykad poczony z pokazem glogstera wiczenie praktyczne

    Formy pracy: Praca indywidualna Praca w parach Praca w grupach

    Technika wykonania pracy plastycznej:

    Wyklejanka, szkic

    rodki dydaktyczne i materiay:

    Rzutnik, prezentacja glogstera CEO Plakaty z zasobw Internetu Materiay wasne papiery kolorowe, klej, noyczki

    przebieg zaj:

    1. Zapro uczniw i uczennice do obejrzenia plakatu multimedialnego: http://www.ceo.org.pl/pl/energia/news/slad-wodny-plansza-multimedialna (lad wodny plansza multi-medialna [glogster]) i na jego podstawie zaaranuj rozmow na temat wody, jej zuycia i oszczdzania. Wsplnie z modzie zdefiniujcie, czym jest lad wodny i jakie ma znacze-nie w codziennym yciu.

    Aby lepiej przygotowa si do lekcji, moesz take zapozna si z artykuem Piotra Biel-skiego pt. wito wody, czyli zostawmy w spokoju krany, CEO: http://bit.ly/ceo_swi-eto_wody oraz materiaem PAH-u dotyczcym wody: http://fed.home.pl/teg/image-s/1pah_woda_wstep.pdf.

    2. Zaprezentuj modziey wybrane plakaty, ktrych tematem przewodnim jest woda. Mog to by na przykad plakaty reklam spoecznych.

    Przykadowe plakaty: 1,2 miliarda ludzi pije codziennie brudn wod http://adsoftheworld.com/media/print/wsscc_cockroach Miliony kobiet musz to robi przy udziale widowni http://adsoftheworld.com/media/print/wsscc_audience Mwmy gono o sanitariatach http://adsoftheworld.com/media/print/world_sanitation_loud Ocalmy natur. Ocalmy nas samych http://adsoftheworld.com/media/print/wwf_water_0 Zanieczyszczona woda. Musimy uczyni to reliktem przeszoci http://adsoftheworld.com/media/print/save_the_children_contaminated_drinking_water Woda zabija kadego dnia http://adsoftheworld.com/media/print/wsscc_wall Pomyl o tym, co mgby ocali, kiedy oszczdzasz wod http://adsoftheworld.com/media/outdoor/al_ain_zoo_world_water_day_child 1,8 miliona dzieci umiera co roku z powodu picia zanieczyszczonej wody http://adsoftheworld.com/media/print/wateraid_ekg

    5

    0

    5

    min

    10 5

    Wpr

    owad

    zeni

    ePr

    aca

    wa

    ciw

    a

    http://www.ceo.org.pl/pl/energia/news/slad-wodny-plansza-multimedialnahttp://www.ceo.org.pl/pl/energia/news/slad-wodny-plansza-multimedialnahttp://www.ceo.org.pl/pl/energia/news/slad-wodny-plansza-multimedialnahttp://www.ceo.org.pl/sites/default/files/SPE/davBinary/inne materialy edukacyjne/swieto_wody_piotr_bielski.pdfhttp://bit.ly/ceo_swieto_wodyhttp://bit.ly/ceo_swieto_wodyhttp://fed.home.pl/teg/images/1pah_woda_wstep.pdfhttp://fed.home.pl/teg/images/1pah_woda_wstep.pdfhttp://adsoftheworld.com/media/print/wsscc_cockroachhttp://adsoftheworld.com/media/print/wsscc_audiencehttp://adsoftheworld.com/media/print/world_sanitation_loudhttp://adsoftheworld.com/media/print/wwf_water_0http://adsoftheworld.com/media/print/save_the_children_contaminated_drinking_waterhttp://adsoftheworld.com/media/print/wsscc_wallhttp://adsoftheworld.com/media/outdoor/al_ain_zoo_world_water_day_childhttp://adsoftheworld.com/media/print/wateraid_ekg

  • 32

    3. Zwr uwag modziey na sposoby tworzenia plakatu, znaki plastyczne, uycie kolorw i napisw.

    4. Popro, aby uczniowie i uczennice powiedzieli, ktre plakaty zrobiy na nich najwiksze wra-enie i jakie czynniki na to wpyny (forma graficzna, podpis, inne?). Zach do udzielenia odpowiedzi na pytanie kluczowe: W jaki sposb rne formy artystyczne mog wpywa na codzienne zachowania i przyzwyczajenia?

    5. Wyjanij, e plakaty, z ktrymi zapoznaa si wczeniej modzie, s pewn diagnoz proble-mu, natomiast zadaniem uczniw i uczennic bdzie stworzenie takich plakatw, ktre zach-c do oszczdzania i ochrony wody. W tym celu zapiszcie na tablicy pomysy, ktre zo si na dekalog oszczdzania i ochrony wody.

    6. Nastpnie podziel klas na trzyosobowe zespoy (np. metod puzzli). Kady zesp wybiera jedn z zasad zapisanych na tablicy (lub ewentualnie realizuje swj pomys, ktry nie pojawi si wczeniej na tablicy) i opracowuje plakat bdcy jej ilustracj.

    7. Zapro uczennice i uczniw do zaprezentowania plakatw i wybranych przez grupy zasad oszczdzania i ochrony wody.

    praca doMowa:

    1. Popro, aby kada grupa na podstawie swojego plakatu przygotowaa glogster multime-dialny plakat, na ktrym znajd si dodatkowe informacje na temat wody oraz pomysw na jej oszczdzanie. Grupy mog take przygotowa wsplny glogster, ktry bdzie stanowi podsumowanie pracy.

    Wicej informacji na temat tego, czym jest glogster, znajdziesz na stronie CEO: http://www.ceo.org.pl/pl/projekt/news/glogster-edu.

    Zachcamy take do przeczytania tekstu Michaa Szczepanika pt. Glogster przepis na plakat: http://www.ceo.org.pl/pl/au/news/glogster-przepis-na-plakat.

    45

    16

    20

    40

    5

    3

    4

    20

    Pods

    umow

    anie

    rda:Piotr Bielski, wito wody, czyli zostawmy w spokoju krany, CEO: http://bit.ly/ceo_swieto_wody. wiczenie: Wirtualna woda, realne problemy, w publikacji: Cay wiat w klasie, CEO 2011:http://www.ceo.org.pl/pl/js/news/wirtualna-woda-realne-problemy.Lekcja z klimatem, CEO: http://bit.ly/lekcjazklimatem.

    13 3

    http://www.ceo.org.pl/pl/projekt/news/glogster-eduhttp://www.ceo.org.pl/pl/projekt/news/glogster-eduhttp://www.ceo.org.pl/pl/au/news/glogster-przepis-na-plakathttp://www.ceo.org.pl/pl/au/news/glogster-przepis-na-plakathttp://www.ceo.org.pl/sites/default/files/SPE/davBinary/inne materialy edukacyjne/swieto_wody_piotr_bielski.pdfhttp://bit.ly/ceo_swieto_wodyhttp://www.ceo.org.pl/pl/js/news/wirtualna-woda-realne-problemyhttp://www.ceo.org.pl/pl/szkol-pelna-energii/news/lekcja-z-klimatem-scenariusze-lekcji-dla-nauczycieli-gimnazjow-w-twojejhttp://www.ceo.org.pl/pl/szkol-pelna-energii/news/lekcja-z-klimatem-scenariusze-lekcji-dla-nauczycieli-gimnazjow-w-twojejhttp://www.ceo.org.pl/pl/szkol-pelna-energii/news/lekcja-z-klimatem-scenariusze-lekcji-dla-nauczycieli-gimnazjow-w-twojej

  • 33

    uczniowie i uczennice dowiedz si,

    czym jest liternictwo, a ich zadaniem

    bdzie zaprojektowanie i wykonanie

    na papierze czerpanym etykiety

    opakowania produktu pochodzcego

    z kraju globalnego poudnia (np. kawa,

    herbata, kakao, przyprawy). zajcia

    wprowadzaj pojcie sprawiedliwego

    handlu (ang. fair trade) oraz

    wyjaniaj modziey, skd pochodz

    rne produkty, ktrych uywamy na

    co dzie, a take jak drog pokonuj,

    zanim znajd si w naszych domach.

    8. pieprz i wanilia w MoiM doMu. projekt etykiety na papierze czerpanyM

    s

    33

  • 34

    Zagadnienia: Konsumpcja i produkcja ywno i rolnictwo Globalny rynek i handel midzynarodowy

    Czas trwania: 45 minut

    Pytanie kluczowe: Co to znaczy, e produkty pochodz ze sprawiedliwego handlu?

    Cele zaj: Dowiesz si, czym jest wzornictwo przemysowe oraz grafika komputerowa. Zaprojektujesz i wykonasz na papierze czerpanym etykiet wybranego produktu pochodzcego z globalnego Poudnia.

    Wyjanisz pojcie sprawiedliwego handlu. Wzbogacisz swj warsztat pracy o nowe dowiadczenia twrcze.

    Zwizek z podstaw programow:

    Plastyka: I: 1.2, II: 2.1 Zajcia artystyczne: I: 1.2, II: 2.1, III: 3.2

    Zagadnienia plastyczne: Wzornictwo przemysowe Komponowanie na paszczynie z elementami liternictwa Grafika komputerowa

    Metody: Rozmowa dydaktyczna poparta pokazem Dyskusja Praktyczne dziaanie w obrbie zagadnienia

    Formy pracy: Praca w parach Praca indywidualna

    Technika wykonania pracy plastycznej:

    Rysunkowy projekt graficzny na podou papieru czerpanego Opcjonalnie: grafika komputerowa (jeli pozwalaj na to warunki w szkole)

    rodki dydaktyczne i materiay:

    Zaczniki Mapa wiata (cienna) Karteczki samoprzylepne Opcjonalnie: dostp do Internetu, program graficzny lub tekstowy Pisaki, kredki, owki, pastele Papier czerpany (wykonany przez modzie w domu wedug instrukcji)

    0

    min

    8 8

    Wpr

    owad

    zeni

    e

    przebieg zaj:

    Przed lekcj popro uczniw i uczennice, aby w domu wykonali papier czerpany, korzysta-jc z podanej instrukcji (zacznik nr 1).

    1. Zapytaj uczniw i uczennice, co najczciej pij na niadanie w domu oni i ich rodzice? Wyjanij, e wiele produktw, ktre spoywamy na co dzie (np. kawa, herbata, kakao, rne przyprawy lub owoce) nie pochodzi z Polski, tylko z krajw globalnego Poudnia. Pokonuj one czsto due odlegoci (co niesie za sob tzw. lad wglowy zwizany z emisj gazw cieplarnianych w wyniku transportu i magazynowania towarw), a pro-ces ich wytwarzania bywa poddawany krytyce rolnicy i rolniczki, a take producenci i producentki tych produktw nie zawsze otrzymuj godziwe wynagrodzenie za swoj prac i zdarza si, e pracuj w szkodliwych warunkach (np. z powodu wykorzystywanych rodkw ochrony rolin i pestycydw), przypacajc za to swoim zdrowiem.

    Zapytaj, czy modzie spotkaa si wczeniej z pojciem sprawiedliwego handlu. Wysuchaj odpowiedzi i uzupenij informacje na ten temat. Wyjanij, e podczas lekcji zadaniem mo-dziey bdzie zaprojektowanie i wykonanie na papierze czerpanym (wykonanym wczeniej w domu) etykiety opakowania wybranego produktu pochodzcego z kraju globalnego Pou-dnia (np. kawa, herbata, kakao, przyprawy).

    Sprawiedliwy Handel to midzynarodowy ruch zapocztkowany w latach 60. XX wieku, ktry dziaa na rzecz poprawy sytuacji mieszkacw i mieszkanek krajw globalnego Pou-dnia, gwnie poprzez popraw warunkw pracy oraz ochron praw pracowniczych. Firmy wsppracujce z krajami globalnego Poudnia przestrzegajce zasad Sprawiedliwego Han-dlu zobowizuj si m.in. do pacenie uczciwej ceny za usugi lub towary, a take do dziaania na rzecz zrwnowaonego rozwoju; dbaj o rodowisko naturalne i bezpieczestwo ludzi. Certyfikat Fairtrade jest przyznawany przez organizacj Fairtrade International tym pro-duktom spoywczym, ktre s wytwarzane w krajach globalnego Poudnia (m.in. kawa, herbata, kakao, owoce wiee i suszone, przyprawy, ry) i speniaj ustalone standardy Sprawiedliwego Handlu.

  • 35

    Przed zajciami moesz si take zapozna z nastpujcymi materiaami CEO dotycz-cymi wiadomej konsumpcji i sprawiedliwego handlu (a take zaproponowa wsppra-c w tym zakresie nauczycielowi/nauczycielce innego przedmiotu ze swojej szkoy by moe zachcisz kogo do poprowadzenia zaj na ich podstawie?): Edukacja globalna na zajciach wiedzy o spoeczestwie, CEO 2014: Zanim sko-

    czysz niadanie, ju zaleysz od wikszoci wiata (str. 63). Edukacja globalna na zajciach jzyka polskiego, CEO 2014: Chcemy by fair! Spra-

    wiedliwy handel i wiadoma konsumpcja. Tworzenie uytkowych form wypowiedzi (str. 69).

    Edukacja globalna na zajciach historii, CEO 2014: Co ma wsplnego ruch spdziel-czy z ekonomi spoeczn i sprawiedliwym handlem? (str. 83).

    Edukacja globalna na zajciach jzyka angielskiego, CEO 2014: Fairtrade o co chodzi? (str. 34).

    2. Popro, aby uczniowie i uczennice zastanowili si, czy wiedz, skd pochodz rne produkty, ktre znajduj si w naszych domach i czy czytaj w sklepach ich etykiety. Moesz rozda modziey materia pomocniczy (zacznik nr 2), w ktrym podane s przykadowe produkty (m.in. rne przyprawy) oraz informacje o ich kraju pochodzenia. Jeli przygotowaa/przy-gotowae wczeniej cienn map wiata, moecie wsplnie pozaznacza na niej karteczka-mi samoprzylepnymi kraje, z ktrych pochodz poszczeglne produkty. Warto rwnie zwr-ci uwag, z ktrych krajw pochodz produkty sprawiedliwego handlu (patrz link poniej).

    Artyku Borysa Bikowskiego pt. Skd pochodz produkty Fair Trade?: http://fairtrade.info.pl/baza-wiedzy-o-fair-trade/39-skad-pochodza-produkty-fair-trade-faq.

    3. Zapowiedz prac plastyczno-graficzn. Wyjanij, czym jest wzornictwo przemysowe i jak peni funkcj.

    4. Popro, aby kada osoba zdecydowaa, do jakiego produktu wykona projekt graficzny etykie-ty. Zaznacz, e na etykiecie powinny znale si nastpujce informacje: Co to za produkt? Gdzie zosta wyprodukowany? Czy jest to produkt certyfikowany znakiem sprawiedliwego handlu? Modzie moe poszuka potrzebnych informacji w Internecie podczas zaj lub wczeniej w domu; moe take skorzysta z danych z tabeli (zacznik nr 2).

    5. Zapro do tworzenia autorskich prac (w formie szkicu, rysunku lub przy wykorzystaniu pro-gramw graficznych lub tekstowych, jeli jest taka moliwo). Zwr szczegln uwag, aby etykiety nie zawieray stereotypizujcych treci.

    6. Zbierz prace od uczniw i uczennic (jeli cz prac bya tworzona w programach graficz-nych, wydrukuj je) i wsplnie stwrzcie wystaw, ktr bd mogy obejrze inne klasy oraz nauczyciele i nauczycielki z Waszej szkoy.

    praca doMowa:

    1. Popro modzie, aby sprawdzia, co oznacza pojcie ladu wglowego i w jaki sposb mo-na go mierzy. Zach, aby w kilkuosobowych grupach narysowaa komiks, w ktrym wyja-ni, skd pochodz pieprz i wanilia w naszych domach oraz czym jest sprawiedliwy handel.

    18

    20

    40

    45

    13

    5

    2

    20

    5

    5

    Prac

    a w

    ac

    iwa

    Pods

    umow

    anie

    Zaczniki:Zacznik nr 1 Materia pomocniczy: Jak wykona papier czerpany?Zacznik nr 2 Materia pomocniczy: Pieprz i wanilia w moim domu

    http://fairtrade.info.pl/baza-wiedzy-o-fair-trade/39-skad-pochodza-produkty-fair-trade-faqhttp://fairtrade.info.pl/baza-wiedzy-o-fair-trade/39-skad-pochodza-produkty-fair-trade-faq

  • 36

    zacznik nr 1 Materia poMocniczy

    jak wykona papier czerpany?

    instrukcja: Prosty sposb na zrobienie papieru czerpanego w domu

    8. Pieprz i wanilia w moim domu. Projekt etykiety na papierze czerpanym

    Tworzenie papieru czerpanego w domu jest wietn zabaw

    i daje oryginalny efekt kocowy nasz wasny skrawek papieru.

    Oto poszczeglne etapy:

    1. Do produkcji wykorzystujemy porwane kawaki starych gazet

    (ciekawy efekt powstanie z kolorowych strzpkw).

    2. Strzpki wrzucamy do wysokiego naczynia z wod (powinno

    by wiksze od ramki; lepiej nala mniej wody i w miar

    potrzeby uzupenia).

    3. Strzpki w wodzie naley zmiksowa (mona uy blender lub

    mikser), a do uzyskania jednolitej masy (jak bardzo gsty

    budy).

    4. Potrzebujemy 4 drewniane listewki do zrobienia ramki i mae

    gwodziki do zbicia listewek (ramka nada ksztat naszemu

    produktowi).

    5. Grubszy kawaek materiau o wymiarach ramki plus 2 cm na

    zaoenie (moe to by ptno lub gsta gaza), nacigamy na

    ramk (mocujemy j rubkami; mona j take przymocowa

    klejem wodoodpornym).

    6. Ramk z ptnem zanurzamy w naczyniu ze zmiksowan

    mas, tak aby masa jednolicie j pokrya.

    7. Ramk delikatnie wycigamy i pozostawiamy na 2 doby do

    wyschnicia.

    8. Podsuszony papier ostronie cigamy z ramki.

    W taki sposb otrzymujemy wasny papier, ktry moemy

    wykorzysta do rnych celw. Warto pamita, e z makulatury

    uzyskamy szary papier, a znacznie ciekawszy efekt uzyskamy,

    dodajc do masy patki ususzonych kwiatw.

  • 37

    zacznik nr 2 Materia poMocniczy

    pieprz i wanilia w MoiM doMu

    Skd ten produkt?nazwa produktu

    Zachodnia i poudniowo-zachodnia Eurazja oraz rejon Morza rdziemnegoOregano

    Etiopia; najwiksi wiatowi producenci kawy to: Brazylia (2,44 mln ton rocznie), Wietnam (1,17 mln ton), Kolumbia (0,88 mln ton) i Indonezja (0,70 mln ton). Polska importuje kaw z Niemiec, Woch, Holandii.

    Kawa

    Roliny uprawiane s w wielu krajach strefy zwrotnikowej, take poza Azj. Eksporterzy: Indie, Sri Lanka, Kenia, Indonezja. Importerzy: poow produkcji importuje Wielka Brytania.

    Herbata

    Pochodzi z Ameryki rodkowej i Karaibw oraz jest uprawiane w Trynidadzie. Najwiksi producenci s take eksporterami: Wybrzee Koci Soniowej, Ghana, Indonezja. Brazylia, Kamerun.

    Kakao

    Lasy Indii. Dzi ronie rwnie na Sri Lance, w Gwatemali, na obszarze Indochin i Tanzanii. Kardamon

    Szafran, pochodzcy z basenu Morza rdziemnego, jest importowany gwnie z Hiszpanii. Szafran

    Sri Lanka (okolice Kolombo), Chiny i IndonezjaCynamon

    Egipt. W dzisiejszych czasach ronie w wikszoci ciepych krajw, zwaszcza w Indiach, pastwach Afryki Pnocnej, Chinach i Ameryce.

    Kmin rzymski (Kumin)

    Kolendra pochodzi prawdopodobnie z Bliskiego Wschodu i poudniowej Europy, ale od tysicleci znana jest take w Azji. Mona j napotka dziko rosnc w Egipcie i Sudanie oraz na angielskich polach.

    Kolendra

    Indie i ChinyImbir

    PeruChili

    Azja Poudniowo-Wschodnia. Kurkuma jest uprawiana gwnie w Chinach, Tajwanie, na Sri Lance, Jawie, w Peru, Australii i zachodnich Indiach.Kurkuma

    Moluki (Wyspy Korzenne) i Grenada.Obecnie uprawiana w zachodnich Indiach.

    Gaka muszkatoowa

    MeksykWanilia

    IndiePieprz

    rdo: Opracowanie na podstawie: http://www.geografia24.eu/geo_prezentacje/320/PR_3_04a.swforaz: http://www.przyprawowy.pl/wanilia.html.

    8. Pieprz i wanilia w moim domu. Projekt etykiety na papierze czerpanym

    https://pl.wikipedia.org/wiki/Wietnamhttps://pl.wikipedia.org/wiki/Kolumbiahttps://pl.wikipedia.org/wiki/Indonezjahttps://pl.wikipedia.org/wiki/Ameryka_%C5%9Arodkowahttps://pl.wikipedia.org/wiki/Karaibyhttps://pl.wikipedia.org/wiki/Trynidadhttp://www.geografia24.eu/geo_prezentacje/320/PR_3_04a.swfhttp://www.google.com/url?q=http%3A%2F%2Fwww.przyprawowy.pl%2Fwanilia.html&sa=D&sntz=1&usg=AFQjCNFFZ980vVSKMmbGYAJfzj3fhPqjKw

  • 38

    Martwa natura w nowej odsonie.

    Modzie tworzy kompozycj martwej

    natury, wykorzystujc jako obiekt

    przedmioty codziennego uytku,

    z ktrych nie korzysta i ktre nie s jej

    potrzebne. to okazja, aby modzi ludzie

    zastanowili si nad wspczesnym

    konsumpcjonizmem i swoim stylem

    ycia, a w szerszym kontekcie

    przyjrzeli si take nierwnociom

    spoecznym tak na wiecie, jak

    i w swoim otoczeniu. technika

    wykonania pracy to rysowanie,

    malowanie lub stworzenie kolau,

    np. z wycinkw gazet lub strzpkw

    materiaw.

    9. anty- konSuMpcyjna Martwa natura

    s

    38

  • 39

    Zagadnienia: Konsumpcja i produkcja ywno i rolnictwo Zasoby naturalne

    Czas trwania: 45 minut

    Pytanie kluczowe: W jaki sposb mona wpywa na zachowania konsumenckie poprzez sztuk?

    Cele zaj: Dowiesz si, czym jest martwa natura i poznasz przykadowe techniki jej wykonania. Stworzysz ukad przestrzenny, ktry stanie si obiektem dalszej pracy plastycznej.

    Wykonasz autorsk wersj martwej natury, ktra stanie si komentarzem do wspczesnej konsumpcji.

    Zwizek z podstaw programow:

    Zajcia artystyczne: I: 1.1, 1.2, II: 2.1, 2.2, III: 3.2

    Zagadnienia plastyczne: Komponowanie w przestrzeni i na paszczynie Minimalizm Reklama Kola

    Metody: Rozmowa ukierunkowana Pokaz slajdw (reprodukcje martwej natury) Praca plastyczna

    Formy pracy: Praca w grupach Praca indywidualna

    Technika wykonania pracy plastycznej:

    Rysowanie, malowanie Kola

    rodki dydaktyczne i materiay:

    Reprodukcje obrazw przedstawiajcych martw natur. Materiay, tworzywa, tkaniny, zdjcia, gazety, papiery kolorowe potrzebne do wykonania kolau, klej, noyczki, kartka z bloku rysunkowego A3. Rzutnik, dostp do Internetu.

    przebieg zaj:

    Przed lekcj popro modzie, aby na kolejne zajcia przyniosa dwa, maksymalnie trzy przedmioty, ktre wczeniej bardzo chciaa mie, a z ktrych ju nie korzysta mog to by np. ubrania, dodatki, rne gadety lub takie produkty, ktre konsumuje w nadmiarze.

    1. Zapytaj uczniw i uczennice, jakie przedmioty przynieli na zajcia, i popro o krtkie uza-sadnienie wyboru. Nastpnie przeprowad z modzie krtk rozmow na temat wspcze-snej konsumpcji oraz stylu ycia, jaki jest jej bliski. Poniej znajdziesz przykadowe pytania, ktre moesz zada:

    Na czym polega wspczesna konsumpcja? Jakie znaczenie dla wspczesnej konsumpcji ma reklama? W jakim stopniu reklama wpywa na zachowania konsumenckie? Na czym polega minimalizm i jaki moe mie zwizek z konsumpcj? Czy konsumujemy tyle, ile kupujemy? Czy w naszych domach zdarzaj si produkty, ktre si marnuj?

    2. Wyjanij, e podczas zaj zajmiecie si rysowaniem martwej natury, wykorzystujc do stworzenia kompozycji niepotrzebne lub nadmiernie konsumowane przedmioty, ktre uczen-nice i uczniowie przynieli ze sob. Przypomnij, czym jest martwa natura, odwoujc si do przykadw klasycznych reprodukcji.

    3. Zaprezentuj przykadowe prace artystw i artystek poruszajcych w swojej twrczoci kwesti wspczesnej konsumpcji. Omw funkcj poszczeglnych technik wykonania prac (np. dokumentaln funkcj fotografii). Moesz skorzysta z poniszych przykadw:

    Cykl fotografii Petera Menzela pt. Godna planeta. Rodzinne portrety jedzenia (ang. Hungry Planet. Family Food Portraits: http://bit.ly/rodzinne_portrety_jedzenia. Na fotografiach zaprezentowano rodziny z 24 krajw wiata, zarwno globalnej Pnocy, jak i globalnego Poudnia, wraz z iloci jedzenia, jakie konsumuj w cigu jednego tygo-dnia. Pozwalaj one na zastanowienie si zarwno nad kulturowymi, jak i ekonomicznymi rnicami wystpujcymi na wiecie, a take wspczesn kultur konsumpcji i marnowa-nia ywnoci oraz jej jakoci (pochodzenie lokalne czy importowane; przetworzone czy naturalne, itp.).

    10

    0

    10

    min

    13

    20

    3

    7

    Wpr

    owad

    zeni

    e

    http://bit.ly/rodzinne_portrety_jedzenia

  • 40

    Seria obrazw Victora Ponomarenko pt. Martwa natura jednorazowego uytku (ang. Disposable still-life) oraz Mcniadanie (ang. McBreakfast): https://www.behance.net/ponomarenko-victor.

    Seria fotografii Stephanie Dean pt. Wspczesne artykuy spoywcze (ang. Modern groceries): http://www.stephaniedean.com/modern-groceries/.

    4. Podziel klas na czteroosobowe grupy i popro, by kada z nich stworzya z przyniesionych przedmiotw kompozycj martwej natury, ktra stanie si jej komentarzem do wspczesnej konsumpcji.

    5. Zwr uwag modziey na kolorystyk kompozycji, gam barwn i wiato, a