Top Banner

Click here to load reader

Literatura współczesna

Jan 11, 2016

ReportDownload

Documents

wyanet

Literatura współczesna. Literackie generacje. Pokolenie pryszczatych. - PowerPoint PPT Presentation

  • Literatura wspczesnaLiterackie generacje

  • Pokolenie pryszczatychPokolenie pryszczatych (inaczej socrealici) to nazwa grupy pisarzy urodzonych midzy 1925 a 1930 rokiem, ktra na przeomie lat 40. i 50. popara z zapaem program realizmu socjalistycznego i tworzya wedug jego zasad, nawizujc jednoczenie do twrczoci Tadeusza Borowskiego.

    Formacja ta odznaczaa si goszeniem agitacyjno-propagandowej pochway socjalizmu i wadzy ludowej, afirmacj przemian spoeczno-gospodarczych wczesnego PRL-u oraz negacj wrogw klasowych. Ideaem twrcy by pisarz zajmujcy si tematyk robotnicz, na przykad Majakowski.

    W obrbie tego pokolenia zadebiutowali midzy innymi: Tadeusz Konwicki, Andrzej Braun, Wiktor Woroszylski, Witold Wirpsza, Wisawa Szymborska. Na szczcie cz z nich po jakim czasie (mniej wicej w poowie lat 50.) zrozumiaa wyznawane dotd pogldy i zacza tworzy dziea o cakowicie antysocjalistycznym wydwiku, koczc z penymi patosu i schematu produkcyjniakami.

  • Pryszczaci za gwne zadanie literatury uznawali aktywne popieranie wadzy ludowej. Tematyka ich twrczoci koncentrowaa si wok zwalczania tzw. wroga klasowego i entuzjastycznego opisywania przemian spoeczno-gospodarczych wczesnego PRL-u wedug zaoe programowych stalinizmu np. w tzw. produkcyjniakach.

    Poetyk pryszczatych charakteryzowao nastawienie antyindywidualistyczne, podporzdkowanie ekspresji literackiej celom agitacyjno-propagandowym, celowy schematyzm i patos. Komunizm traktowali jak now religi, podobnie teoria marksizmu wydawaa si pryszczatym jednoczenie dekalogiem i wspczesn powieci.

    Literatura radziecka zdawaa si by odtrutk na rodzimy dekadentyzm i formalizm.

    Poetyka Pryszczatych ulega erozji, a po przemianach politycznych w 1956 r. cakowicie przestaa funkcjonowa, poniewa jej czonkowie rozczarowali si socjalizmem.

  • Poetyka socrealistyczna:zrozumiay styl i jzyk; waniejsza tre ni sposb wypowiedzi;celowy patos;schematyzm, brak indywidualnoci; poruszanie takich samych tematw, eklektyzm;skonno do utrzymywania podziaw gatunkowych oraz wskrzeszania form gatunkowych od dawna nieczynnych;konceptyzm (atrakcyjne sposoby wyrazu treci propagandowej);idea wspuczestniczenia w wiecie obywatelskim;jzyk propagandy przeoony na powszechnie rozumiane symbole;dwie poetyki 1) prowadzca w stron poezji refleksyjnej, uwzniolajcej; 2) ku agitacji i reportaowej konkretnoci;ujarzmianie przyrody i podporzdkowywanie jej czowiekowi, nard jako wsplnota rwnych sobie pracownikw, jzyk potoczny.

  • Pierwszy wiersz skrajnie socjalistyczny to deklaracja Gruszczyskiego z Pomienia czerwonych krawatw z r. 1948:

    Oto przyrzekam, towarzyszeO ptaszku,Gazce,GwiedzieDopty nie napisz,Dopki wiersz mj z wami nie wstpiNa socjalizmu choby przedmiecie.

  • Dopiero w par lat pniej przysza Wiosna Szeciolatki (autorstwa Mandaliana, Brauna i Woroszylskiego), przyszy poematy Brauna (tomik Szramy), Woroszylskiego (Niezgoda na ukon) i Mandaliana (Dzisiaj, Sowa na co dzie, Pomienie).

    Kilka innych reprezentacyjnych dla tego kierunku tytuw:

    Wisawa Szymborska: tomik Dlatego yjemy

    Witold Wirpsza: Stocznia

    Witold Zalewski Traktory zdobd wiosn

  • Wisawa Szymborska

    Zadebiutowaa do pno - w marcu 1945 roku, w pisemku redagowanym przez Jerzego Putramenta agenta NKWD. Oto fragmenty jej wierszy gloryfikujcych komunizm, PZPR i stalinizm:

    Pod sztandarami rewolucji wzmocni warty Wzmocni warty u wszystkich bram Oto Partia ludzkoci wzrok Oto Partia sia ludw i sumienie Nic nie pjdzie z jego ycia w zapomnienie.

  • Wstpujcemu do Partii Pytania brzmi ostro Ale tak wanie trzeba Bo wybrae ycie komunisty I przyszo czekaTwoich zwycistw Jeli jak kamie w wodzie Bdzie twe czuwanie Gdy oczy zamiast widzie Bd tylko patrze Gdy wrzca mio W chodne zmieni si sprzyjanie Jeli stopa przywyknie do drogi najgadszej

    Partia. Nalee do niej Z ni dziaa z ni marzy Z ni w planach nieulkych Z ni w trosce bezsennej Wiesz mi to najpikniejsze Co si moe zdarzy W czasie naszej modoci Gwiazdy dwuramiennej

  • "TEN DZIE" (na cze J. Stalina)

    Jeszcze dzwonek, ostry dzwonek w uszach brzmi. Kto u progu? Z jak wieci, i tak wczenie? Nie chc wiedzie. Moe cigle jestem we nie. Nie podejd, nie otworz drzwi.

    Czy to ranek na oknami, mrona skra tak olepia, e dokoa patrz zami? Czy to zegar tak zadudni sekundami. Czy to moje wasne serce werbel gra?

    Pki nikt z was nie wypowie pierwszych sw, brak pewnoci jest nadziej, towarzysze. Milcz. Wiedz, e to czego nie chc sysze - musz czyta z pochylonych gw.

    Jaki rozkaz przekazuje nam na sztandarach rewolucji profil czwarty? - Pod sztandarem rewolucji wzmacnia warty! Wzmocni warty u wszystkich bram!

    Oto Partia - ludzkoci wzrok. Oto Partia: sia ludw i sumienie. Nic nie pjdzie z jego ycia w zapomnienie. Jego Partia rozgarnia mrok.

    Niewzruszony drukarski znak drenia rki mej piszcej nie przekae, nie wykrzywi go bl, za nie zmae. A to susznie. A to nawet lepiej tak.

  • Pokolenie Wspczesnoci (`56)Terminem pokolenie Wspczesnoci okrela si generacj polskich lub tworzcych w Polsce artystw, ktrych debiut, rozpoczynajcy okoo dziesicioletni dominacj w yciu literackim, przypad w okolicy 1956 roku (std inna nazwa pokolenie56 lub pokolenie przeomu padziernikowego).

  • Termin Pokolenie Wspczesnoci w 1961 roku sformuowa krytyk literacki Jan Boski. Badacz uy go w swojej ksice Zmiana warty w kontekcie negatywnym, zarzucajc twrcom pokolenia brak wsplnego programu, bezideowo i mitologizowanie rzeczywistoci. W miar upywu czasu to okrelenie szybko utrwalio si w wczesnej publicystyce literackiej, rozszerzajc swoje oddziaywanie na ca polsk krytyk literack, tracc pejoratywny wydwik. Zosta take przyjty przez historykw literatury.

  • Do powstania pokolenia Wspczesnoci przyczyniy si wydarzenia polityczne. Debiut twrcw byby niemoliwy bez okrelonych przemian w pastwach bloku komunistycznego. Wan rol w procesie tworzenia grupy odegray take wydarzenia kulturalno-obyczajowe, widoczne po mierci nastpcy Lenina.

  • Poznaski Czerwiec (Czerwiec 56) Pierwszy w PRL strajk generalny i demonstracje uliczne miay miejsce w kocu czerwca 1956 w Poznaniu, zostay krwawo stumione przez wojsko i milicj. Przez propagand PRL bagatelizowany jako "wypadki czerwcowe" lub przemilczany, obecnie przez cz historykw i kombatantw okrelany take jako poznaski bunt, rewolta oraz powstanie poznaskie.

    Strajk wybuch rankiem 28 czerwca (w tzw. czarny czwartek) w Zakadach Przemysu Metalowego H. Cegielski Pozna (w latach 1949-1956 noszcych nazw Zakady im. Jzefa Stalina Pozna w skrcie ZISPO) i przerodzi si w spontaniczny protest Wielkopolan przeciw totalitarnej wadzy.

    Stumiony przez liczce ponad 10 tys. onierzy oddziay LWP i Korpusu Bezpieczestwa Wewntrznego pod dowdztwem wywodzcego si z Armii Czerwonej generaa Stanisawa Popawskiego. W 2006 r. dr ukasz Jastrzb ogosi zweryfikowan list 57 zabitych i zmarych w wyniku odniesionych ran

  • Pozna 1956

  • Pozna56

  • Pozna56

  • Pokolenie Wspczesnoci postrzegane jest dzisiaj przez badaczy za bardzo istotne w rozwoju literatury polskiej XX wieku. Dziki postaciom Andrzeja Bursy, Stanisawa Grochowiaka, Mirona Biaoszewskiego, Marka Haski, Haliny Powiatowskiej czy Edwarda Stachury jest wci obecne w wiadomoci czytelnikw.

  • Pokolenie byo spjne najsilniej na pocztku istnienia. czyy dowiadczenia historyczne, wsplny wrg, takie samo uczucie osaczenia i braku wolnoci, bunt przeciwko socrealizmowi, sprzeciw wobec literatury zaangaowanej, a take odrzucenie polskich mitw narodowych. czy ich take debiut przed i po 1956 oraz wsplne czasopismo. Zbigniew Irzyk, zapytany w jednym z wywiadw, co byo najfajniejsze w czasie wsppracy w Grupie Literackiej Wspczesno oraz podczas tworzenia periodyku, bez wahania odpowiedzia:

  • Najfajniejszy z pewnoci by niepowtarzalny klimat zbiorowej przygody i niezwykle silnie wtedy przeywanej fascynacji literatur. czya nas wsplna pasja i poczucie bezpieczestwa, jakie daje przynaleno do rodowiska ludzi z sob zaprzyjanionych, dokonana z wasnego wyboru. Cieszylimy si swoj modoci. Tym, e robimy to, co sprawia nam najwiksz satysfakcj. Literatura bya dla nas, dorastajcych w sztywnych okowach obyczajowych i politycznych swoistym duchowym i psychologicznym azylem. Razem czulimy si wolni i szczliwi. Redakcja, knajpa, kawiarnia w wikszoci zastpowaa nam dom rodzinny. Nawet nie zdawalimy sobie sprawy z tego, e bylimy ostatni cyganeri XX wieku. Po roku 1965 ywotno generacji osaba, a cae pokolenie ulego znacznej dezintegracji.

  • Andrzej Bursa (ur. 21 marca 1932 w Krakowie, zm. 15 listopada 1957 tame)y niezwykle krtko, bo zaledwie dwadziecia pi lat, lecz wystarczyo mu to, aby na stae zapisa si do historii polskiej poezji.Nazywano go kaskaderem, poniewa pisa wiersze niezwykle nowatorskie i odwane, przez co sam skazywa siebie na komercyjny niebyt. Przez cae krtkie ycie zwizany by z Krakowem, gdzie si urodzi, uczy, pracowa i zmar. Zalicza si go do wielu ugrupowa, poczynajc od pokolenia roku 1930, poprzez pokolenie Wspczesnoci, a na poetach wykltych koczc. Prawda o Bursie jest taka, e by twrc tak oryginalnym, e niemoliwe jest zaszufladkowanie go w jakiejkolwiek zbiorowej kategorii.

  • Mio

    Tylko rb tak eby nie byo dziecka tylko rb tak eby nie byo dziecka

    To nieistnijce niemowl jest oczkiem w gowie naszej mioci kupujemy mu wyprawki w aptekach i w sklepikach z tytoniem tudzie pocztwki z perspektyw na gry i jeziora w ogle dbamy o niego bardziej ni jakby istniao ale mimo to ...aaa pacze nam cigle i histeryzuje wtedy trzeba mu opowiedzie historyjk o precyzyjnych szczypcach ktrych dotknicie nic nie boli i nie zostawia ladu wtedy si uspokaja nie na dugo

    Pantofelek

    Dzieci s milsze od dorosych zwierzta s milsze od dzieci mwisz e rozumujc w ten sposb musz doj do twierdzeni