Top Banner
Mengenal Kraf Mengenal Kraf Tradisional Tradisional Anyaman,Ukiran & Wau Anyaman,Ukiran & Wau Mazlan Bin Abu Bakar Mazlan Bin Abu Bakar Unit Pendidikan Seni Unit Pendidikan Seni IPG Kampus Raja Melewar IPG Kampus Raja Melewar
42

Kraf Tradisional

Feb 09, 2016

Download

Documents

Annie Hii
Welcome message from author
This document is posted to help you gain knowledge. Please leave a comment to let me know what you think about it! Share it to your friends and learn new things together.
Transcript
Page 1: Kraf Tradisional

Mengenal Kraf Mengenal Kraf TradisionalTradisional

Anyaman,Ukiran & WauAnyaman,Ukiran & WauMazlan Bin Abu BakarMazlan Bin Abu BakarUnit Pendidikan Seni Unit Pendidikan Seni

IPG Kampus Raja MelewarIPG Kampus Raja Melewar

Page 2: Kraf Tradisional

Kraftangan (handicraft)Kraftangan (handicraft)dikenali sebagai seni dikenali sebagai seni

rakyat/industri rakyat/industri desa/cottage industrydesa/cottage industry

Page 3: Kraf Tradisional

Pembuatan sesuatu kraftangan Pembuatan sesuatu kraftangan menggunakan satu sistem atau menggunakan satu sistem atau pertukangan atau teknologi tradisional.pertukangan atau teknologi tradisional.Teknologi menggunakan sumber tenaga Teknologi menggunakan sumber tenaga manusia, bahan pembuatannya dari manusia, bahan pembuatannya dari sumber alam sekitar tempatan, kemahiran sumber alam sekitar tempatan, kemahiran teknologi secara warisan, kerja bertukang teknologi secara warisan, kerja bertukang dibuat secara sambilan dan penghasilan dibuat secara sambilan dan penghasilan alat-alatnya utk kegunaan masyarakat alat-alatnya utk kegunaan masyarakat setempatsetempat

Kebolehan dan kemahiran tukang-tukang Melayu Kebolehan dan kemahiran tukang-tukang Melayu tradisional menghasilkan kraftangan telah berjaya tradisional menghasilkan kraftangan telah berjaya

menonjolkan falsafah estetik yang menarikmenonjolkan falsafah estetik yang menarik

Page 4: Kraf Tradisional

Prof. Mohd. Taib Osman dlm penulisan Prof. Mohd. Taib Osman dlm penulisan mengambilmengambil

pandangan Prof. Koentjaranigrat berpendapat:pandangan Prof. Koentjaranigrat berpendapat:

Seni kraftangan ialah budaya Seni kraftangan ialah budaya kebendaan yg menghasilkan barangan kebendaan yg menghasilkan barangan keperluan asas manusia spt:keperluan asas manusia spt:alat pekerjaan, senjata, bekas mengisi alat pekerjaan, senjata, bekas mengisi bahan, makanan & minuman, pakaian bahan, makanan & minuman, pakaian dan perhiasan, tempat perlindungan dan perhiasan, tempat perlindungan dan perumahan dan alat-alat dan perumahan dan alat-alat pengangkutanpengangkutan

‘‘Mohd. Taib Osman, Masyarakat Melayu, Struktur, Organisasi dan Mohd. Taib Osman, Masyarakat Melayu, Struktur, Organisasi dan Manifestasi Kuala Lumpur: DBP 1989 hlm. 204,’Manifestasi Kuala Lumpur: DBP 1989 hlm. 204,’

Page 5: Kraf Tradisional

Sejarah Kewujudan Kraftangan Melayu Sejarah Kewujudan Kraftangan Melayu tradisionaltradisional

Sejarah perkembangan kraftangan MelayuSejarah perkembangan kraftangan Melayubermula kira-kira 2000 hingga 1500 s.m. bermula kira-kira 2000 hingga 1500 s.m. dengan terjumpanya artifak-artifak di Gua Cha dengan terjumpanya artifak-artifak di Gua Cha di Kelantan dan di Bukit Tengku, Perlis. di Kelantan dan di Bukit Tengku, Perlis. Pembuatan alat-alat keperluan dan Pembuatan alat-alat keperluan dan perlindungan seperti rumah, pakaian dan alat-perlindungan seperti rumah, pakaian dan alat-alat memasak (periuk belanga). Waktu itu alat memasak (periuk belanga). Waktu itu sangat mungkin sekali mereka dapat sangat mungkin sekali mereka dapat bertenun dan membakar periuk.bertenun dan membakar periuk.Bukti menunjukkan telah ada kepandaian Bukti menunjukkan telah ada kepandaian bertukang dgn menggunakan bahan dari bertukang dgn menggunakan bahan dari tanah. tanah.

Page 6: Kraf Tradisional

Perubahan cara hidup masyarakat Melayu Perubahan cara hidup masyarakat Melayu dari keadaan berpindah-pindah kepada dari keadaan berpindah-pindah kepada hidup yang lebih mantap dan teratur di hidup yang lebih mantap dan teratur di zaman Neolitik telah memberikan zaman Neolitik telah memberikan kesempatan kepada tukang-tukang kesempatan kepada tukang-tukang memikirkan ttg keindahan alat yang diciptamemikirkan ttg keindahan alat yang dicipta

‘‘di zaman ini keperluan estetik melalui pembentukan motif di zaman ini keperluan estetik melalui pembentukan motif awal berbentuk organik yang diilhamkan dari tumbuh-awal berbentuk organik yang diilhamkan dari tumbuh-tumbuhan dan haiwan mula didapati pada permukaan kraf tumbuhan dan haiwan mula didapati pada permukaan kraf yang dihasilkan’yang dihasilkan’

Paul Wheatley, ‘Impressions of The Malay Peninsula in Ancient Times’, Singapore: Paul Wheatley, ‘Impressions of The Malay Peninsula in Ancient Times’, Singapore:

Eastern University Press, hlm. 21.Eastern University Press, hlm. 21.

Page 7: Kraf Tradisional

Kepercayaan masyarakat Melayu tradisional Kepercayaan masyarakat Melayu tradisional mengenai kuasa-kuasa luar biasa yg mengawal mengenai kuasa-kuasa luar biasa yg mengawal kehidupan mereka menyebabkan acara pemujaan kehidupan mereka menyebabkan acara pemujaan dilakukan dgn mengadakan acara tertentu. Ini dilakukan dgn mengadakan acara tertentu. Ini termasuk memberikan persembahan yg diletakkan termasuk memberikan persembahan yg diletakkan didalam bekas-bekas yang cantik yg dipenuhi didalam bekas-bekas yang cantik yg dipenuhi dengan hiasan.dengan hiasan.

Asas-asas kepercayaan sedemikian adalah antara Asas-asas kepercayaan sedemikian adalah antara sebab menjadikan barangan kraftangan Melayu sebab menjadikan barangan kraftangan Melayu dipenuhi dengan ragamhias yg merupakan dipenuhi dengan ragamhias yg merupakan pancaran imej yang telah lama bertapak dalam pancaran imej yang telah lama bertapak dalam kehidupan masyarakat Melayu tradisionalkehidupan masyarakat Melayu tradisional

Page 8: Kraf Tradisional

Sejarah Perkembangan ragamhias Sejarah Perkembangan ragamhias kraftangan Melayu tradisionalkraftangan Melayu tradisional

Melalui berbagai pengaruh (gaya & bentuk)Melalui berbagai pengaruh (gaya & bentuk)

Rekabentuk neolitikRekabentuk neolitik Rekabentuk dongsonRekabentuk dongson Rekabentuk Chou AkhirRekabentuk Chou Akhir Rekabentuk Hindu/BuddhaRekabentuk Hindu/Buddha Rekabentuk IslamRekabentuk Islam Rekabentuk MelayuRekabentuk Melayu

Siti Zainon Ismail, rekabentuk Kraftangan Melayu Tradisi (Kuala Lumpur: Dewan Siti Zainon Ismail, rekabentuk Kraftangan Melayu Tradisi (Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka,1986)Bahasa dan Pustaka,1986)

Page 9: Kraf Tradisional

RagamhiasRagamhias Adalah hiasan luar sesuatu kraf yg Adalah hiasan luar sesuatu kraf yg di persembahkan melalui motif dan corak. di persembahkan melalui motif dan corak. Bahan asas, teknik penciptaan dan proses Bahan asas, teknik penciptaan dan proses

byk mempengaruhi gaya ragamhias byk mempengaruhi gaya ragamhias Gaya geometri & Gaya organikGaya geometri & Gaya organikAda motif yang dipersembahkan dlm Ada motif yang dipersembahkan dlm kedua-dua gaya contoh motif pucuk kedua-dua gaya contoh motif pucuk rebung yg terdapat seni anyaman, rebung yg terdapat seni anyaman, tenunan dlm gaya geometri manakala seni tenunan dlm gaya geometri manakala seni tekat, batik dibentuk dlm gaya organik tekat, batik dibentuk dlm gaya organik

Page 10: Kraf Tradisional

Ciri-Ciri Gaya Ciri-Ciri Gaya RagamhiasRagamhias

Ragamhias Gaya OrganikRagamhias Gaya Organik‘‘Bentuk yang lengkung, liuk-meliuk Bentuk yang lengkung, liuk-meliuk diwarnakan dgn kesegaran, diwarnakan dgn kesegaran, keghairahan hidup dan penuh keghairahan hidup dan penuh keyakinan’keyakinan’

Herbert Read, The Meaning of Art (terjemahan Soedarsono Herbert Read, The Meaning of Art (terjemahan Soedarsono S.P, “Pengertian Seni Bahagian Dua” Stri Asri, Yogyakarta S.P, “Pengertian Seni Bahagian Dua” Stri Asri, Yogyakarta 1973.1973.

Page 11: Kraf Tradisional

Ragamhias gaya geometriRagamhias gaya geometri

Gaya geometri ujud lebih awal pra Gaya geometri ujud lebih awal pra sejarah/primitifsejarah/primitifPerwujudannya masih berterusanPerwujudannya masih berterusan

Dibagi kpd 3 kumpulan:Dibagi kpd 3 kumpulan:

- Gaya geometri asli- Gaya geometri asli- Gaya geometri alam(tumbuhan, - Gaya geometri alam(tumbuhan,

binatang binatang dan unsur alam lain dan unsur alam lain- Gaya geometri gubahan - Gaya geometri gubahan

Page 12: Kraf Tradisional

Motif Alam Gaya Geometrik Yg Terdapat di Permukaan Motif Alam Gaya Geometrik Yg Terdapat di Permukaan Tembikar(Gambar A)Tembikar(Gambar A)

Motif gaya Geometrik pada permukaan Gendang Loceng (Dong-Song) Motif gaya Geometrik pada permukaan Gendang Loceng (Dong-Song) yang dijumpai di Klang 1964 (gambar 2)yang dijumpai di Klang 1964 (gambar 2)

Page 13: Kraf Tradisional

Motif dan Corak Ragamhias MelayuMotif dan Corak Ragamhias Melayu Pembentukan ragamhias (aesthetic design) penting Pembentukan ragamhias (aesthetic design) penting

sebagai bahan hiasan luar sesuatu kraf.sebagai bahan hiasan luar sesuatu kraf.Motif & corak ragamhias Melayu berasaskan unsur Motif & corak ragamhias Melayu berasaskan unsur alam. alam.

Unsur alam dipilih, disaring dan dihalusi agar sesuai Unsur alam dipilih, disaring dan dihalusi agar sesuai dgn konsep dan falsafah masa itu.dgn konsep dan falsafah masa itu.

Penggayaan unsur alam oleh seniman Melayu Penggayaan unsur alam oleh seniman Melayu

dilakukan dgn menyederhanakan bentuk-bentuk yg dilakukan dgn menyederhanakan bentuk-bentuk yg diambil tanpa mengenepikan intipatinya.diambil tanpa mengenepikan intipatinya.

Penggayaan telah mengenepikan sifat naturalistik Penggayaan telah mengenepikan sifat naturalistik objek yg diambil. objek yg diambil.

Page 14: Kraf Tradisional

Unsur Awan telah menjadi awan laratUnsur Awan telah menjadi awan laratBukit dan gunung disatukan simbolnya Bukit dan gunung disatukan simbolnya menjadi motif pucuk rebung.menjadi motif pucuk rebung.Kehidupan seharian masyarakat Kehidupan seharian masyarakat Melayu terdedah dengan alam seperti Melayu terdedah dengan alam seperti hutan, lembah, paya, sungai dan laut. hutan, lembah, paya, sungai dan laut. Ini menyebabkan mereka terbuka Ini menyebabkan mereka terbuka dengan unsur alam spt tumbuhan, dengan unsur alam spt tumbuhan, binatang, unggas dan serangga.binatang, unggas dan serangga.

Page 15: Kraf Tradisional

Motif-Motif Utama Kraf tradisional Motif-Motif Utama Kraf tradisional MelayuMelayu

Awan LaratAwan Larat Hasil ciptaan menarik lagi komplek. Menggambarkan ttg Hasil ciptaan menarik lagi komplek. Menggambarkan ttg

perasaan & fikiran org Melayuperasaan & fikiran org Melayumaksud awan larat berdasarkan susunan motifmaksud awan larat berdasarkan susunan motif(bunga) yg diambil dari unsur alam tumbuhan, lengkap dgn (bunga) yg diambil dari unsur alam tumbuhan, lengkap dgn umbi, sulur, ranting, putik dan bunga. Motif ini disusun dlm umbi, sulur, ranting, putik dan bunga. Motif ini disusun dlm ruang tertentu.ruang tertentu.‘‘peranan gerak sulur menentukan pengertian awan larat. peranan gerak sulur menentukan pengertian awan larat. Sulur tersebut dipenuhi oleh daun, pucuk, putik atau Sulur tersebut dipenuhi oleh daun, pucuk, putik atau diakhiri dgn bentuk bunga dan seharusnya berkeadaan diakhiri dgn bentuk bunga dan seharusnya berkeadaan melingkar, menjalar, menghulur dan berkeluk’melingkar, menjalar, menghulur dan berkeluk’

Siti Zainon Ismail, Awan Larat, Getaran Jalur & Warna Siti Zainon Ismail, Awan Larat, Getaran Jalur & Warna

(Petaling Jaya: Fajar Bakti, 1985) hlm. 39. (Petaling Jaya: Fajar Bakti, 1985) hlm. 39.

Page 16: Kraf Tradisional

Motif yang menjulur juga memperlihatkan Motif yang menjulur juga memperlihatkan kelembutan gerak yg dinamis. Dlm ukiran kelembutan gerak yg dinamis. Dlm ukiran kayu motifnya saling melingkar, menyilang kayu motifnya saling melingkar, menyilang dan berkeluk disusun dgn penuh imbangan. dan berkeluk disusun dgn penuh imbangan.

Mengikut Latif Long ‘memang terdpt Mengikut Latif Long ‘memang terdpt penggunaan motif awan dlm ukiran awan penggunaan motif awan dlm ukiran awan larat. Motif ini sering menghiasi dinding larat. Motif ini sering menghiasi dinding rumah dan perahu’.rumah dan perahu’.

Page 17: Kraf Tradisional

Falsafah Keindahan Orang Melayu tentang UkiranFalsafah Keindahan Orang Melayu tentang Ukiran

Tumbuh BerpuncaTumbuh Berpunca - puncanya dari Allah – zat Allah tidak dpt digambar dan difikirkan oleh - puncanya dari Allah – zat Allah tidak dpt digambar dan difikirkan oleh

akal akal manusiamanusia..

Punca Penuh RahsiaPunca Penuh Rahsia- Rahsia bermaksud Zat Allah. Benih Alam. Alam yang indah dilihat - Rahsia bermaksud Zat Allah. Benih Alam. Alam yang indah dilihat

dengan ilmu, iman maka barulah timbul rasa taqwa terhadap Allahdengan ilmu, iman maka barulah timbul rasa taqwa terhadap AllahTajam Tidak Menujam Lawan, Lilit Tidak Tajam Tidak Menujam Lawan, Lilit Tidak

Memaut KawanMemaut Kawan- Menggambarkan sifat-sifat keindahan dan kehebatan.Menggambarkan sifat-sifat keindahan dan kehebatan. Alam mewarisi kedua-dua sifat. Tetapi sifat indah lebih nyata Alam mewarisi kedua-dua sifat. Tetapi sifat indah lebih nyata

dan sifat kehebatan itu tersembunyi.dan sifat kehebatan itu tersembunyi. Bagi insan yang pengasih, tenang dan mencintai keindahan, Bagi insan yang pengasih, tenang dan mencintai keindahan,

sifat kehebatan akan terus terpendam dalam jiwanya. sifat kehebatan akan terus terpendam dalam jiwanya.

Page 18: Kraf Tradisional

Ukiran pada tiang dan kekuda Istana Seri Menanti, Negeri Sembilan (Gambar 1)Ukiran pada tiang dan kekuda Istana Seri Menanti, Negeri Sembilan (Gambar 1)

Panel Tebukan Tembus berasal dari Terengganu. Panel bermotif sulur dan daun Panel Tebukan Tembus berasal dari Terengganu. Panel bermotif sulur dan daun (Gambar 2)(Gambar 2)

Page 19: Kraf Tradisional
Page 20: Kraf Tradisional

Pucuk RebungPucuk Rebung

Bersumberkan pokok buluh. Yangmana falsafahnya Bersumberkan pokok buluh. Yangmana falsafahnya bermula dari titik umbi menuju kpd sesuatu titik yg bermula dari titik umbi menuju kpd sesuatu titik yg tajam tidak terbatas (melambangkan pohon buluh tajam tidak terbatas (melambangkan pohon buluh muda (rebung) yg dihubungkan dgn pepatah muda (rebung) yg dihubungkan dgn pepatah Melayu, ‘belajar dari alif dan melentur dari rebung’ Melayu, ‘belajar dari alif dan melentur dari rebung’ utk menyampaikan didikan dan amanat. utk menyampaikan didikan dan amanat.

Mengikut Wagner, ‘di zaman Dong-son motif pucuk Mengikut Wagner, ‘di zaman Dong-son motif pucuk rebung dikenali sebagai simbol padi dan rebung dikenali sebagai simbol padi dan kesuburan’ Garis pucuk rebungnya membentuk kesuburan’ Garis pucuk rebungnya membentuk pancaran suria yang berpaksi dari tengah.pancaran suria yang berpaksi dari tengah.

Syed Ahmad Jamal, ‘Rupa dan Jiwa (Kuala Lumpur: Dewan Bahasa Syed Ahmad Jamal, ‘Rupa dan Jiwa (Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka, hlm. 131.dan Pustaka, hlm. 131.

Page 21: Kraf Tradisional

Tongkat khutbah. Motif pucuk rebung. Berasal dari Besut Tongkat khutbah. Motif pucuk rebung. Berasal dari Besut TerengganuTerengganuMeriam Tembaga, motif pucuk rebung. Kuala Kangsar, PerakMeriam Tembaga, motif pucuk rebung. Kuala Kangsar, Perak

Page 22: Kraf Tradisional

Pucuk RebungPucuk Rebung

Mengikut Abdul Rahman Al-Ahmadi, Mengikut Abdul Rahman Al-Ahmadi, ‘ ‘motif pucuk rebung ada kaitannya dgn motif pucuk rebung ada kaitannya dgn

lanjutan manifestasi agama Hindu iaitu lanjutan manifestasi agama Hindu iaitu bentuk candi yg di abstraksikan’ bentuk candi yg di abstraksikan’

Mungkin juga ada hubungan dengan Mungkin juga ada hubungan dengan bangunan candi Borobudur yg merupakan bangunan candi Borobudur yg merupakan lambang suci agama Hindu. lambang suci agama Hindu.

Semasa agama Hindu berkembang di alam Semasa agama Hindu berkembang di alam Melayu, seniman Melayu telah mengambil Melayu, seniman Melayu telah mengambil ciri-ciri bentuk kepercayaan agama Hindu ciri-ciri bentuk kepercayaan agama Hindu dan kemudian disesuaikan dengan faktor dan kemudian disesuaikan dengan faktor cuaca serta kehendak masyarakat setempat.cuaca serta kehendak masyarakat setempat.

Page 23: Kraf Tradisional

Motif pucuk rebung gaya geometrik menghiasi kepala songket Motif pucuk rebung gaya geometrik menghiasi kepala songket (Gambar A) (Gambar A)

Motif Binatang, Ayam Jantan dan Merak gaya geometri (Gambar B)Motif Binatang, Ayam Jantan dan Merak gaya geometri (Gambar B)

Page 24: Kraf Tradisional

Sulur BayungSulur Bayung

Digambarkan sebagai ‘lentik’ yg ada kesamaan Digambarkan sebagai ‘lentik’ yg ada kesamaan dengan hasil kesenian Melayu yg lain spt senibina, dengan hasil kesenian Melayu yg lain spt senibina, seni silat & seni tari. seni silat & seni tari.

Bentuk sulur bayung boleh didpti pd penjuru Bentuk sulur bayung boleh didpti pd penjuru bumbung masjid dan hujung atap rumah Melayu bumbung masjid dan hujung atap rumah Melayu tradisional, pd perahu nelayan di Kelantan serta tradisional, pd perahu nelayan di Kelantan serta peralatan dapur seperti senduk. peralatan dapur seperti senduk.

Ia dikaitkan juga dgn istiadat diraja bentuk susun Ia dikaitkan juga dgn istiadat diraja bentuk susun jari menjunjung duli seakan susun sirih. Bentuk jari menjunjung duli seakan susun sirih. Bentuk kuncupnya digambarkan sebagai sulur bayung/sulur kuncupnya digambarkan sebagai sulur bayung/sulur bakung.bakung.

Page 25: Kraf Tradisional

Ukiran Sulur Bayung pada perahu Diraja Alor Setar, Kedah (Gambar Ukiran Sulur Bayung pada perahu Diraja Alor Setar, Kedah (Gambar 1)1)Reka bentuk Awan Larat yg dilukis menyerupai ukiran kayu yg Reka bentuk Awan Larat yg dilukis menyerupai ukiran kayu yg mempunyai sifat gerak alunan ombak laut , Himpunan Muzium mempunyai sifat gerak alunan ombak laut , Himpunan Muzium Negeri Kelantan (Gambar 2)Negeri Kelantan (Gambar 2)Ukiran kayu cengal tebukan tembus sulur bayung bunga dala Ukiran kayu cengal tebukan tembus sulur bayung bunga dala (gambar 3) (gambar 3)

Page 26: Kraf Tradisional

Sulur bayung menyerupai bentuk Sulur bayung menyerupai bentuk sulur/pucuk tumbuh-tumbuhan yg terdpt sulur/pucuk tumbuh-tumbuhan yg terdpt pada objek kesenian Melayu tradisional pada objek kesenian Melayu tradisional sesolah-olah tumbuh dari objek berkenaan.sesolah-olah tumbuh dari objek berkenaan.Gerak garisnya berpunca dari pangkal Gerak garisnya berpunca dari pangkal melalui dua bentuk yg berbalas gerak, melalui dua bentuk yg berbalas gerak, berbalik ke dlm dan melentik keluar berbalik ke dlm dan melentik keluar menggambarkan satu alunan yg hidupmenggambarkan satu alunan yg hidup

Ruang-ruang daun kelopak sulur bayung Ruang-ruang daun kelopak sulur bayung menyatakan manifestasi jiwa kreatif menyatakan manifestasi jiwa kreatif seniman Melayu yg mana jiwanya sentiasa seniman Melayu yg mana jiwanya sentiasa merendah diri menggambarkan mereka merendah diri menggambarkan mereka tetap tunduk kepada kuasa yg ‘Satu’. tetap tunduk kepada kuasa yg ‘Satu’.

Page 27: Kraf Tradisional

AnyamanAnyaman

Daun pandan & mengkuang yg telah diproses Daun pandan & mengkuang yg telah diproses dibubuh pencelup, dianyam utk dibuat dibubuh pencelup, dianyam utk dibuat barang pipih spt tikar biasa, tikar barang pipih spt tikar biasa, tikar sembahyang, tikar pandak, kipas dan barang-sembahyang, tikar pandak, kipas dan barang-barang bentuk 3 dimensi spt bakul, rombong, barang bentuk 3 dimensi spt bakul, rombong, kembal, kampit & tudung saji (sangai)kembal, kampit & tudung saji (sangai)Kelarai pula tersusun mengikut kiraan hiasan Kelarai pula tersusun mengikut kiraan hiasan menggunakan gandingan/saingan warna, menggunakan gandingan/saingan warna, terutama pd tikar & tudung saji, warna-warna terutama pd tikar & tudung saji, warna-warna yg garang. yg garang.

Page 28: Kraf Tradisional

Anyaman GilaAnyaman Gila

Digunakan untuk tudung saji, rombong, Digunakan untuk tudung saji, rombong, ketumbu & kembal. Anyaman ini ketumbu & kembal. Anyaman ini menghasilkan kesan 3 Dimensi.menghasilkan kesan 3 Dimensi.Satu lipatan anyaman gila diberi nama Satu lipatan anyaman gila diberi nama ‘beras goreng’ (berbentuk beras/padi), ‘beras goreng’ (berbentuk beras/padi), apabila disusun enam dinamakan ‘bunga apabila disusun enam dinamakan ‘bunga tanjung’ atau ‘bunga melor’. Terdapat juga tanjung’ atau ‘bunga melor’. Terdapat juga tikar dan kampit pandan yg berhias tikar dan kampit pandan yg berhias kerawang dan dilapik dgn kain berwarna kerawang dan dilapik dgn kain berwarna

Page 29: Kraf Tradisional

Perusahaan Anyaman Pandan/MengkuangPerusahaan Anyaman Pandan/Mengkuang

Terdpt di Kelantan, Terengganu, Terdpt di Kelantan, Terengganu, Pahang, Melaka & Selangor dll negeri Pahang, Melaka & Selangor dll negeri di serata Semenanjung.di serata Semenanjung.

Anyaman tikar yg halus terdpt di Anyaman tikar yg halus terdpt di Terengganu iaitu di Paka dan Rusila Terengganu iaitu di Paka dan Rusila juga di Melaka.juga di Melaka.

Page 30: Kraf Tradisional

Tudung Saji Pandan, Asal Rusila, Terengganu (Gambar 1)Tudung Saji Pandan, Asal Rusila, Terengganu (Gambar 1)Corak-corak Tikar Pandan, pucuk rebung, bunga gedung, sisik kelah, Asal Corak-corak Tikar Pandan, pucuk rebung, bunga gedung, sisik kelah, Asal Rusila, Terengganu, Himpunan Muzium Seni Asia (Gambar 2)Rusila, Terengganu, Himpunan Muzium Seni Asia (Gambar 2)Tudung Saji Pandan, Rusila (Gambar 3) Tudung Saji Pandan, Rusila (Gambar 3)

Page 31: Kraf Tradisional

Nama-Nama KelaraiNama-Nama Kelarai

Berasaskan tumbuhan iaitu bunga Berasaskan tumbuhan iaitu bunga berembang, bunga cempaka, bunga berembang, bunga cempaka, bunga cengkih, bunga cina, bunga durian, cengkih, bunga cina, bunga durian, bunga gedung, bunga melur, bunga bunga gedung, bunga melur, bunga mempelas, bunga tanjung, cengkih mempelas, bunga tanjung, cengkih beranak, pucuk jala, pucuk rebung, beranak, pucuk jala, pucuk rebung, tampuk jantung, tampuk manggis, tampuk jantung, tampuk manggis, tampuk pinang berantai, bunga bintang, tampuk pinang berantai, bunga bintang, bunga serong, akar selusuh dan bunga serong, akar selusuh dan sebagainyasebagainya

Page 32: Kraf Tradisional

(a) Bunga pecah lapan (b) bunga berembang (c) bunga cina(a) Bunga pecah lapan (b) bunga berembang (c) bunga cina(d) bunga cempaka (e) bunga durian (f) bunga tanjung(d) bunga cempaka (e) bunga durian (f) bunga tanjung

(g) bunga cengkeh (h) bunga cengkeh beranak (i) bunga (g) bunga cengkeh (h) bunga cengkeh beranak (i) bunga mempelasmempelas

(j) bunga melur (k) bunga ator(j) bunga melur (k) bunga ator

Page 33: Kraf Tradisional

Motif berasaskan haiwan pula ialah anak Motif berasaskan haiwan pula ialah anak ikan, buntut siput, jari kedidi, kepala gajah, ikan, buntut siput, jari kedidi, kepala gajah, kepala lalat, mata bilis, mata ketitir, mata kepala lalat, mata bilis, mata ketitir, mata punai, siku keluang, sisik kelah, tapak anjing, punai, siku keluang, sisik kelah, tapak anjing, kapak harimau, ketam bawa anak, sayap kapak harimau, ketam bawa anak, sayap lipas, siku keluang & siku keluang bunga.lipas, siku keluang & siku keluang bunga.

Nama-nama kelarai yang berasaskan Nama-nama kelarai yang berasaskan manusia spt cik kedah berakar, cik kedah manusia spt cik kedah berakar, cik kedah bersila, cik kedah ketapang & cek mek bersila, cik kedah ketapang & cek mek molek. molek.

Page 34: Kraf Tradisional

Kelarai Unsur Binatang Gaya Geometrik Dalam Anyaman TikarKelarai Unsur Binatang Gaya Geometrik Dalam Anyaman Tikar(a) Kelarai Kepala Gajah (b) Kelarai Tapak Anjing (a) Kelarai Kepala Gajah (b) Kelarai Tapak Anjing

(c) Kelarai Tapak Harimau(c) Kelarai Tapak Harimau

Page 35: Kraf Tradisional

Kelarai Unsur Binatang Gaya Geometrik Dlm AnyamanKelarai Unsur Binatang Gaya Geometrik Dlm Anyaman(a) Kelarai Buntut Siput (b) Kelarai Mata Berkait(a) Kelarai Buntut Siput (b) Kelarai Mata Berkait

(c) Kelarai Berhati (d) Kelarai Berkaki(c) Kelarai Berhati (d) Kelarai Berkaki

Page 36: Kraf Tradisional

Manakala kelarai yg dianyam dari buluh, Manakala kelarai yg dianyam dari buluh, pelupuh, bertam/rembia digunakan utk buat pelupuh, bertam/rembia digunakan utk buat dinding rumah. Bahan yg digunakan dikerat, dinding rumah. Bahan yg digunakan dikerat, dibelah, diraut dan direndam dlm selut. Ada dibelah, diraut dan direndam dlm selut. Ada yg menggunakan cat supaya lebih tahan. yg menggunakan cat supaya lebih tahan. Antara bangunan berdindingkan kelarai ialah Antara bangunan berdindingkan kelarai ialah Istana Kenangan di Bukit Candan, Kuala Istana Kenangan di Bukit Candan, Kuala Kangsar, Masjid Kuala Dal, Kuala Kangsar Kangsar, Masjid Kuala Dal, Kuala Kangsar dan rumah N0. 20 Jln Kota Lama, Sayung, dan rumah N0. 20 Jln Kota Lama, Sayung, Perak. Perak.

Page 37: Kraf Tradisional

Anyaman Kelarai dari buluh, Istana Kenangan, Kuala Kangsar, 1926Anyaman Kelarai dari buluh, Istana Kenangan, Kuala Kangsar, 1926

Page 38: Kraf Tradisional

WAUWAUWau dibentuk berbagai rupa adalah satu dpd jenis Wau dibentuk berbagai rupa adalah satu dpd jenis layang-layang yg terindah dr segi reka bentuk, layang-layang yg terindah dr segi reka bentuk, pertukangan, hiasan & penggunaan warnapertukangan, hiasan & penggunaan warnaSayap adalah bhagian terbesar pd wau berbentuk Sayap adalah bhagian terbesar pd wau berbentuk daun yg jadi asas wau. Ia juga seakan-akan bentuk daun yg jadi asas wau. Ia juga seakan-akan bentuk pending/bentuk matapending/bentuk mataBeberapa jenis wau berasaskan bentuk burung spt Beberapa jenis wau berasaskan bentuk burung spt wau burung, wau bayan, wau merak. Jenis-jenis wau burung, wau bayan, wau merak. Jenis-jenis wau lain ialah wau kucing, wau jala budi, wau wau lain ialah wau kucing, wau jala budi, wau lenggang kebayan, wau sewah & wau baratlenggang kebayan, wau sewah & wau barat

Syed Ahmad Jamal,”Rupa dan Jiwa, 1992 Dewan Bhasa dan Pustaka Syed Ahmad Jamal,”Rupa dan Jiwa, 1992 Dewan Bhasa dan Pustaka

Page 39: Kraf Tradisional

Bahagian bawah wau bulan mempunyai bentuk Bahagian bawah wau bulan mempunyai bentuk bulan sabit diimbangi bentuk bahagian sayap dan bulan sabit diimbangi bentuk bahagian sayap dan tanduk dgn ukur banding yg teguh. tanduk dgn ukur banding yg teguh.

Seniman Melayu menggunakan warna merah, Seniman Melayu menggunakan warna merah, hijau, kuning, hitam dan putih dengan kepekaan hijau, kuning, hitam dan putih dengan kepekaan selera yg terkawal. Pengunaan warna pada wau selera yg terkawal. Pengunaan warna pada wau seakan-akan kaca bersepuh.seakan-akan kaca bersepuh.Bahagian tengah, di kiri kanan sayap wau Bahagian tengah, di kiri kanan sayap wau dipanggil “kijang emas, kijang kencana” dibiarkan dipanggil “kijang emas, kijang kencana” dibiarkan kosong utk beri nafas. Ini satu sifat yg terdpt pada kosong utk beri nafas. Ini satu sifat yg terdpt pada karya-karya seni rupa Melayu – tidak penuh sesak karya-karya seni rupa Melayu – tidak penuh sesak dgn corak dan warna. dgn corak dan warna.

Page 40: Kraf Tradisional

WAUWAUWau Bulan, Wau Kucing, Wau PayangWau Bulan, Wau Kucing, Wau Payang

Page 41: Kraf Tradisional

Corak yg digunakan pada wau berasaskan Corak yg digunakan pada wau berasaskan bunga-bunga spt bunga tikam seladang, bunga-bunga spt bunga tikam seladang, bunga ulat bulu, bunga cempaka, bunga bunga ulat bulu, bunga cempaka, bunga ribu-ribu, bunga keladi, bunga cermai. ribu-ribu, bunga keladi, bunga cermai. Corak-corak yg dibentuk menghasilkan Corak-corak yg dibentuk menghasilkan kesan tiga dimensi, spt ukiran kaedah kesan tiga dimensi, spt ukiran kaedah timbul silap.timbul silap.Wau dipamer & dipertandingkan dan Wau dipamer & dipertandingkan dan ditatapi keindahan hiasannya. ditatapi keindahan hiasannya.

Wau dianggap barang seni disebabkan Wau dianggap barang seni disebabkan kehebatan ragamhiasnya yg terserlah.kehebatan ragamhiasnya yg terserlah. “ “hilang disaput awan yg putihhilang disaput awan yg putih hilang disaput awan yg biruhilang disaput awan yg biru hilang disaput awan yg hijauhilang disaput awan yg hijau hilang disaput si mega-mega”hilang disaput si mega-mega”

Hikayat Malim Dewa 1975. Kuala Lumpur: Penerbit Fajar Bakti Sdn. Bhd., edisi Hikayat Malim Dewa 1975. Kuala Lumpur: Penerbit Fajar Bakti Sdn. Bhd., edisi baru, hlm. 49baru, hlm. 49

Page 42: Kraf Tradisional

renunganrenungan

Mengikut Bell, org yg menyukai seni Mengikut Bell, org yg menyukai seni adalah merupakan manusia yang adalah merupakan manusia yang memiliki emosi estetika yg sentiasa memiliki emosi estetika yg sentiasa bertindak balas terhadap karya seni.bertindak balas terhadap karya seni.