Top Banner

Click here to load reader

jan van ajk

Apr 12, 2015

ReportDownload

Documents

Univerzitet u Sarajevu Akademija likovnih umjetnosti Smjer: Nastavniki SUMERSKA SKULPTURA - Jan van Ajk -

MENTOR: Prof. dr. Ibrahim Krzovi ass. Mazrak Ema

STUDENT: Dino Musi

Sarajevo, 2011. godina Sadraj:1.Uvod .................................................................................................................................3 2.Biografija............ ............................................................................................................4 3.Bogorodica iz Luke ..........................................................................................................6 4.Bogorodica u crkvi..........................................................................................................8 5.Bogorodica kancelara.....................................................................................................10 6.Bogorodica Kanonika van der Palea............................................................................. ........11 7.ovjek sa crvenim turbanom 1433.g............................................................................12 8.Giovanni Arnolfini i njegova supruga .....................................................................13 9. Portret Timoteosa...........................................................................................................15

10.Literatura......................................................................................................................17

2

1.Uvod:

Renesansa se vremenski odreduje od XIV vijeka i traje cio XVI vijek. Raa se u Italiji, tanije u Firenci, i kasnije zahvata i ostatak Evrope. Slobodno se moe rei da je jedno od najkreativnijih razdoblja u umjetnosti i knjievnosti koje oznaava prekid sa srednjim vijekom. Renesansa se okree antikim klasicima, individualnosti, okreu ovjeka i svijeta, donosi nove preokrete na svim poljima ivota i drutva, promjene u nauci, filozofiji, knjievnosti, likovnim umjetnostima. Nosioci ove kulture su bili humanisti koji su se borili za povratak grke i latinske kulture i odbacivali skolastiku. U Donsonovoj Istoriju umjetnosti istie se da: Cilj renesanse nije bio da se antika djela podravaju, ve da se dostignu, i ako je mogue i prevaziu.elja stvaralaca da se vrate klasiarima, koja je bila zasnovana na obacivanju srednjeg vijeka donijela je novoj eri ne samo preporod antike , ve raanje modernog ovjeka. U slikarstvu renesanse u Evropi,osim Italije prednjaila je Nizozemska, iji cu gradovi na jugu, u Flandriji,bili sredita bankarstva i umjetnika sredita. Prekid sa gotikim stilom u Nizozemskoj nije bio tako radikalan kao u Italiji. Dok su u arhitekturi i skulpturi Nizozemske dugo njegovani gotiki oblici, u slikarstvu su nove vrijednosti ostvarne ulnim doivljajem realnosti. Kako su flamanski majstori doprinijeli razvitku slikarstva XV vijeka, svjedoi injenica da su im se u Italiji isto toliko divili kao i vodeim italijanskim umjetnicima toga doba. Smatra se da je njihov snani realizam imao vidljivog utjecaja na slikarstvo renesanse, prema onome to znamo o

3

uticaju njihovog djela. 2.Biografija Jan van Ajk (Jan van Eyck 1390.-1441.) vai za najslavnijeg predstavnika ranog nizozemskog slikarstva. Bio je predvodnik nove epohe renesansne umetnosti u zemljama sejverno od Alpa. Cijenjen je zbog svoje briljantne tehnike i smisla za realizam. Roen 1390. u Masejku, mestu 25 kilometara severno od Mastrihta. Taan datum je nepoznat. Malo se zna o njegovom ranom ivotu. Prvi dokumenti koji govore o njegovom radu potiu iz 1422-1424: radi u Hagu, na dvoru Johana Bavarskog, vojvode Holandije. Posle smrti vojvode, januara 1425, prikljuuje se svom bratu Hubertu u Flandriji. Hubert van Ajk je takoe bio slikar. Ulazi u slubu kod Filipa Dobrog, vojvode Burgundije, kao slikar i lini sekretar. U jesen 1428, odlazi u ime svog gospodara, da ocijeni istinitost lika i karaktera princeze Izabele, keri kralja oaoa I. Trajno se nastanjuje u Briu, gdje kupuje kuu 1432. eni se i dobija dete. Jan van Ajk je umro 1441. u Briu, gde je i sahranjen u Crkvi sv. Donatijana. Radi u vreme Masaccia (koji je radio u freske u kapeli Brankai), pa postoji istovremenost njihovog delovanja. Na Severu je karakteristino portativno slikarstvo, za razliku od Italije gde je prisutna freska. Van Eyck razrjeava predstavljanje prostora u okviru slike linearno i tonalno (upotrebom uljanih boja). U kasnom srednjem vijeku je postojao problem predstavljanja unutranjeg prostora, davana je samo ideja o tome.4

ak i pozna gotika uspeva priblino da razrei spoljni prostor, ali ne uspeva da rei unutranji (otkrivaju jedan dio zidnog platna ili se scena odvija pod tremom). Van Eyck uvodi onu taku u unutanji prostor i kroz prozorski otvor omoguava da se sagleda spoljni svijet. esto postavlja ogledalo, u kome se ogleda prostor iza one take (vizure u ogledalo). Ima veliki doprinos u tehnici ulja, u duhu - prikaz mu je realan, pogotovu kod portreta, sa proporcijski istim razmererama ljudi. On je najvei portretista svih vremena, sa izvanrednom moi zapaanja i oseanjem za valer, ime postie realistiku svega to je naslikao. Neke njegove slike obiluju zlatom i dragim kamenjem i tihim odmjerenim mirom. Djela: Jan van Ajk je prvenstveno bio slikar religioznih kompozicija i portreta. Njegovo najpoznatije delo je monumentalni Gentski oltar. Na njemu je naslikan prvi prikaz nage ljudske figure u severnoj Evropi posle antikog doba. Dela Van Ajka pre 1426. (kada je umro Hubert) ne mogu mu se sa sigurnou pripisati. Gentski oltar (ili Mistino jagnje) poeo je da slika Hubert, a dovrio Jan, i ne zna se koje je delove naslikao koji od brae. Najvanija djela: Gentski oltar, oko 1425-1435, Katedrala sv. Bavon, Gent Madona u crkvi, 1426, Galerija slika, Berlin Kardinal Nikolo Albergati, oko 1432, Umetniko-istorijski muzej, Be Portret mladia (Timotej), 1432, Nacionalna galerija, London ovani Arnolfini sa suprugom ovanom enami (ili Suprunici Arnolfini), 1434, Nacionalna galerija, London Madona kancelara Rolena, oko 1435, Luvr, Pariz Blagovesti, oko 1435, Muzej Tisen-Bornemica, Madrid Luka Madona, oko 1435, Umetniki institut, Frankfurt Portret Boduena de Lanoja, oko 1436-1438, Dravni muzej, Berlin Portret Jan de Leva, 1436, Umetniko-istorijski muzej, Be Madona kanonika Van der Pelea, 1436, Muzej lepih umetnosti, Bri Margareta van Ajk, 1439, Muzej lepih umetnosti, Bri

5

3.Bogorodica iz Luke

Istorija ove slike stoji u nekoliko rijei. Princ Luke, uzdignute u vojvodstvo 1815, prodao je sliku 1841,moda zbog novanih tekoa. Te iste godine. Holandski kralj Viljem II je kupuje kod trgovca slika Niuvenhaijsa u Brislelu. Kada je on, avgusta 1850 prodao svoju zbirku, Bogorodica iz Luke je pripadala Gradskom institutu za umjetnost u Frankfurtu na Majni. Kako je prvobitni ram izgubljen nevidimo i ne znamo nita o natpisima koji su se tamo nalazili koji bi nam pruili tane podatke nastanka slike. Njene razmjere su 65,5 x 49,5 cm i ako nam dozvoljavaju da Janovu sliku svrstamo meu etiri dosta velika njegova djela,dovode na pomisao da je bila namijenjena domaoj , a ne crkvenoj upotrebi. Na slici je Bogorodica koja doji Hrista,svetovna sadrzina koja se sree vec u antici, Izis koji na svom prijestolju doji malog Horusa,kao i njene predstave Bogorodice na vizatiskim ikonama ili romanikoj skupini.

6

Bogorodica iz Luke odlikuje atmosfera bliskosti koja obavija Majku, povuenu u malu sobu da nahrani malog Isusa. Da nije velianstvenog prijestolja sa baldahinom,crvenog ogrtaca oivenog dragim kamenjem i dijademe,istina skromne, koji potsjeaju da Marija kraljica neba,moglo bi se povjerovati u svjetovnu sadrinu. Zaista svjetlost ove slike nije nametnuta crkvenim ukrasom ili vjerskim obiljejima; ona je ishod uzviavanja stvarnosti. Mali i skueni pravougaoni prostor,vien sa lica,osvijetljen je s lijeva iz tri izvora svjetlosti,od kojih se visi samo dio:jedan polukruni prozor i dio okulusa. Prijestolje zauzima najvei dio prostora. On je glavni predmet predstave. Marija je prestolje Solomonovo, Mudrosti, simbol koji su izmislili srednjovjekovni teolozi,to su umjetnici preveli u slku i to je Jan van Ajk ovdje izveo na samosvojan nain. etiri mala kipa lavova od bronze potsjeaju na one sa prijestolja Solomonovog; dva na krajevima na naslonima za lea,dva na na krajevima naslona za ruke. Voe jabuka- vrlo stari simbol koji se esto nalazi uz Bogorodice.potsjea na prvi grijeh,na Spasenje postignuto poniznou Marijinom i plodom nejnog djeteta. Bliskost odnosa koji spaja Majku i dijete ovjde je izvrsno rikazana poloajem ruku. Nia sadr samo nekoliko predmeta za domau upotrebu:jedan stakleni sud za vodu u kojem se presijava svjetlost,simbol Marijinog djevianskog materinstva,jedan svijenjak bez svijee,psuda za umivanje u kojoj voda- mogua alizija na krtenje koje oslobaa prvog grijeha.

7

4.Bogorodica u crkvi

Stvarna istorija ove male slike iz Berlinskog muzeja je isto toliko uzbudljiva kao i tajanstvena. Kako ona divno poakzuje stanje duha 19.vijeka... Piui o Janu van Ajku, Labord 1851. Biljei u jednom malom selu u okolini Nanta Oltarsku sliku ovog majstora. On tano navodi da je slikana na drvetu i dobro sauvana u svom izvornom ramu. Bogorodica , drei malog Isusa na desnoj ruci,stoji u dreditu broda neke crkve. Labord povodom ovoga upuuje da kopiju djela iz Antverpenskog muzeja. to se tie vrste predtave tu ne moe bit nikakve sumnje. Godine 1855. Labord opisuje, meu djelima brae van Ajk, Bogorodicu sa djetetom u nekoj crkvi i daje njene razmjere bez rama :43x25 cm. On objavljuje i natpis sa rama, Slika je pripadala gospodinu Neiju, arhitekti nantsje episkopije. On eli da objasni da je ovaj posljednji sliku mogao kupiti za pedeset franaka od domaide ministra Fansoa Kakoa, biveg diplomate koji je sliku donio iz Italije sa mongim drugim slikama. Skuplja Suermont iz AhenaBogorodica u crkvi. Ovako iskosa vienje unutranjosti crkve nije uobiajno za djelo Jana van Ajka. Ako se predpostavi