Top Banner

Click here to load reader

GENEZA I HISTORIA TRZECIEGO FILARU UNII i ocena funkcjonowania_01... · PDF fileGENEZA I HISTORIA TRZECIEGO FILARU UNII EUROPEJSKIEJ 1.1. WPROWADZENIE ... wymiany informacji i...

Feb 28, 2019

ReportDownload

Documents

dangcong

GENEZA I HISTORIA TRZECIEGOFILARU UNII EUROPEJSKIEJ

1.1. WPROWADZENIE

Trzeci filar1 Unii Europejskiej okrelany obecnie jako wsppraca policjii sdowa w sprawach karnych zosta utworzony na mocy traktatu z Maastricht.Tytu VI Traktatu o Unii Europejskiej (TUE) zawiera postanowienia o wsp-pracy w dziedzinie wymiaru sprawiedliwoci i spraw wewntrznych. W art. K.1ustanowiono dziedziny, ktre maj suy realizacji celw2 Unii Europejskiejw zakresie trzeciego filaru, tj.:

1) polityk azylow;2) zasady regulujce przekraczanie przez osoby zewntrznych granic pastw

czonkowskich i sprawowanie kontroli nad tym ruchem;3) polityk imigracyjn i polityk wobec obywateli pastw trzecich: warunki wjazdu i przemieszczania si obywateli pastw trzecich na tery-

torium pastw czonkowskich, warunki pobytu obywateli pastw trzecich na terytorium pastw czon-

kowskich, wcznie z czeniem rodzin i dostpem do rynku pracy, walka z nielegaln imigracj, pobytem i prac obywateli pastw trzecich

na terytorium pastw czonkowskich;4) walk z narkomani;5) zwalczanie naduy na skal midzynarodow;

1 Naley pamita, e okrelenie filar nie jest okreleniem traktatowym, ale doktrynalnym.2 W szczeglnoci chodzi o swobodny przepyw osb.

1

16

6) wspprac sdow w sprawach cywilnych;7) wspprac sdow w sprawach karnych;8) wspprac celn;9) wspprac policyjn w celu zapobiegania i walki z terroryzmem, niele-

galnym handlem narkotykami i innymi powanymi formami midzynarodowejprzestpczoci, wcznie z pewnymi aspektami wsppracy celnej, jeeli zajdzietaka konieczno, w zwizku z organizowaniem obejmujcego ca Uni syste-mu wymiany informacji w ramach Europejskiego Biura Policji (Europol).

Dziaania w trzecim filarze podejmowane s przez pastwa czonkowskiezgodnie z europejsk Konwencj o ochronie praw czowieka i podstawowychwolnoci z dnia 4 listopada 1950 r. i Konwencj dotyczc statusu uchodcwz dnia 28 lipca 1951 r. oraz w poszanowaniu ochrony przyznawanej przez pa-stwa czonkowskie osobom przeladowanym z przyczyn politycznych.

Traktat amsterdamski w znacznym stopniu zmodyfikowa wspprac sdo-w i policyjn pastw czonkowskich Unii. W obowizujcym stanie prawnym3podstawy prawne dla funkcjonowania trzeciego filaru okrela tytu VI Traktatuo Unii Europejskiej w art. 2942.

Z punktu widzenia przedstawianej problematyki naley wspprac policjii sdow w sprawach karnych pastw czonkowskich UE przedstawi w szer-szym aspekcie obszaru wolnoci, bezpieczestwa i sprawiedliwoci, jako caocistosunkw okrelonych w konkluzjach Rady Europejskiej z Tampere z listopada1999 r. Prezentacja i ocena zagadnie jest utrudniona z kilku wzgldw4:

nastpuje bardzo szybki rozwj prawa w obszarze wolnoci, bezpiecze-stwa i sprawiedliwoci,

dokumenty unijne przyjmuj przede wszystkim posta dyrektyw oraz de-cyzji ramowych, co prowadzi do koniecznoci realizacji zaoe przez pastwaczonkowskie,

wiele aktw ma charakter niewicy jeli nawet wywieraj one prak-tyczny wpyw na funkcjonowanie Unii i pastw czonkowskich, to ocena tegowpywu jest bardzo trudna,

wiele przyjtych rozwiza prawnych nie weszo w ycie i ich znaczeniejest trudne do sformuowania.

Gwnym celem5 trzeciego filaru jest zapewnienie obywatelom wysokiegopoziomu bezpieczestwa osobistego w przestrzeni wolnoci, bezpieczestwai sprawiedliwoci przez wsplne dziaanie pastw czonkowskich w dziedziniewsppracy policyjnej i sdowej w sprawach karnych oraz poprzez zapobieganie

3 Najwiksze zmiany wprowadzone zostay przez traktat amsterdamski, ktrym zmieniononazw trzeciego filaru przez zmian nazwy tytuu VI.

4 Prawo Unii Europejskiej. Prawo materialne i polityki, pod red. J. Barcza, WydawnictwoPrawo i Praktyka Gospodarcza, Warszawa 2003, s. 611.

5 Art. 29 TUE.

17

rasizmowi i ksenofobii oraz ich zwalczanie. Aby osign ten cel Unia (w ra-mach trzeciego filaru) zapobiega takim zjawiskom, jak: przestpczo zorgani-zowana, zwaszcza terroryzm, handel ludmi i przestpstwa przeciwko dzie-ciom, nielegalny handel narkotykami i nielegalny handel broni, a take korupcjai naduycia finansowe, oraz walczy z tymi zjawiskami.

Mechanizmami sucymi do realizacji tych celw s: cilejsza wsppraca policji, organw celnych oraz innych waciwych

organw w pastwach czonkowskich, prowadzona zarwno bezporednio, jaki za porednictwem Europolu,

cilejsza wsppraca organw sdowych oraz innych waciwych orga-nw w pastwach czonkowskich, w tym wsppraca za porednictwem Euro-pejskiego Urzdu ds. Wsppracy Sdowej (Eurojust),

zblianie, w miar potrzeby, norm prawa karnego w pastwach czonkow-skich.

Wsplne dziaanie w dziedzinie wsppracy policyjnej obejmuje m.in.: wspprac operacyjn waciwych organw pastw czonkowskich, w tym

sub policji, sub celnych oraz innych wyspecjalizowanych organw cigania,w zapobieganiu, wykrywaniu i ciganiu przestpstw,

gromadzenie, przechowywanie, przetwarzanie, analizowanie i wymianistotnych informacji, w tym informacji organw cigania zwaszcza za pored-nictwem Europolu o podejrzanych transakcjach finansowych, z zastrzeeniemwaciwych przepisw o ochronie danych osobowych,

wspprac i wsplne inicjatywy w dziedzinie szkolenia, wymiany ofice-rw cznikowych, delegacji subowych, korzystania z wyposaenia i badakryminalistycznych,

wspln ocen poszczeglnych technik ledczych dotyczcych wykrywa-nia powanych form przestpczoci zorganizowanej.

Wsplne dziaanie w dziedzinie wsppracy sdowej w sprawach karnychobejmuje:

uatwianie i przyspieszanie wsppracy midzy ministerstwami i organamisdowymi lub odpowiednimi organami pastw czonkowskich, w tym w miarpotrzeby wsppracy za porednictwem Eurojustu, w zakresie procedury sdo-wej i wykonywania orzecze,

uatwianie ekstradycji midzy pastwami czonkowskimi, zapewnianie, w zakresie niezbdnym do usprawnienia tej wsppracy,

zgodnoci norm stosowanych w pastwach czonkowskich, zapobieganie sporom o waciwo midzy pastwami czonkowskimi, stopniowe przyjmowanie rodkw ustanawiajcych minimalne normy do-

tyczce znamion przestpstw i kar w dziedzinach przestpczoci zorganizowa-nej, terroryzmu i nielegalnego handlu narkotykami.

18

Celem wzmocnionej wsppracy w ktrejkolwiek z dziedzin okrelonychw tytule VI Traktatu o Unii Europejskiej jest umoliwienie Unii szybszego prze-ksztacenia si w przestrze wolnoci, bezpieczestwa i sprawiedliwoci.

Podobnie jak filar drugi, filar trzeci ma charakter przede wszystkim midzy-rzdowy. Wystpujce elementy wsplnotowe pojawiy si gwnie po przyjciutraktatu amsterdamskiego. W praktyce jest to wic filar hybrydowy. Ju obecniewsppraca policji i sdowa w sprawach karnych ma charakter bardziej wspl-notowy ni wsplna polityka zagraniczna i bezpieczestwa6.

Gwnymi bodcami dziaa w pocztkowym okresie byy obawy zwizaneze wzrostem imigracji i przestpczoci, a jednoczenie ch usunicia kontrolina granicach wewntrznych wobec pogbiajcej si integracji gospodarczej.Rozwj integracji europejskiej z jednej strony wymaga bowiem dopenieniaw kluczowych obszarach, zwaszcza polityki imigracyjnej, azylowej i wizowej(w zwizku z rozszerzeniem swobody przemieszczania si na terytoriumWE/UE) oraz wzmacniania wsppracy sdw w sprawach cywilnych (niezbd-nej dla sprawnego dziaania swobd rynku wewntrznego), z drugiej za, kon-frontowa pastwa czonkowskie z narastaniem negatywnych zjawisk, przedewszystkim z przestpczoci zorganizowan7.

Naley rwnie wskaza prace Rady Europy w zakresie wsppracy pastweuropejskich w dziedzinach objtych przestrzeni wolnoci, bezpieczestwai sprawiedliwoci, ktre mimo e okazay si nieefektywne, byy pierwszym fo-rum dyskusji w tym wymiarze. Rwnie pastwa czonkowskie Wsplnot Euro-pejskich pomimo braku w Traktacie ustanawiajcym Europejsk Wsplnot Go-spodarcz odniesienia do spraw wewntrznych i sprawiedliwoci za pomocwielostronnych umw formoway tak wspprac, czego przejawem bya kon-wencja neapolitaska czy konwencja brukselska.

Wrd bodcw do wsppracy w dziedzinie wymiaru sprawiedliwoci i sprawwewntrznych wymienia si8:

1) bodce zwizane z imigracj: wzrost ruchu granicznego midzy krajami zachodnioeuropejskimi, wzrost migracji zwizanej z prac oraz czeniem rodzin w krajach za-

chodnioeuropejskich, wzrost liczby poda o azyl, obawy wywoane midzynarodow przestpczoci zorganizowan;

6 Z.J. Pietra, Prawo wsplnotowe i integracja europejska, Wydawnictwo UMCS, Lublin2006, s. 586.

7 J. Barcz, E. Kawecka-Wyrzykowska, K. Michaowska-Gorywoda, Integracja europejska,Wolters Kluwer, Warszawa 2007, s. 384.

8 Unia Europejska. Organizacja i funkcjonowanie, pod red. M. Cini, PWE, Warszawa 2007,s. 413.

19

2) bodce zwizane z projektem integracji europejskiej: niekorzystny wpyw opnie przy przekraczaniu granic na dziaalno

gospodarcz, ch zakoczenia procesu tworzenia jednolitego rynku przez stopniowe

usuwanie kontroli na przejciach granicznych w obrbie Unii, potrzeba opracowania wsplnych przepisw dotyczcych przekraczania

granic zewntrznych, aby byo moliwe usunicie kontroli na granicach we-wntrznych.

1.2. PRZESTRZE WOLNOCI, BEZPIECZESTWAI SPRAWIEDLIWOCI

Cae terytorium Unii Europejskiej jest okrelone w art. 2 TUE9 jako tzw. ob-szar wolnoci, bezpieczestwa i sprawiedliwoci, na ktrym zapewniona jestswoboda przepywu osb. Wie si to z koniecznoci przyjcia jednolitychrozwiza dotyczcych kontroli granic zewntrznych, azylu, imigracji oraz za-pobiegania i zwalczania przestpczoci10.

Bardzo czsto mwic o trzecim filarze, stawia si znak rwnoci midzytym pojciem a obszarem wolnoci bezpieczestwa i sprawiedliwoci. Naleyjednak podkreli, e wsppraca policyjna i sdowa w sprawach karnych jestjedynie form wsppracy pastw czonkowskich Unii, ktra ma suy rze-czywistemu i bezpiecznemu funkcjonowaniu tego obszaru11. Na przestrzewolnoci bezpieczestwa i sprawiedliwoci (PWBiS) skada si rwnie czpierwszego filaru. Obecnie przestrze ta obejmuje w ramach UE dwa obszaryo rnym statu

Welcome message from author
This document is posted to help you gain knowledge. Please leave a comment to let me know what you think about it! Share it to your friends and learn new things together.