Top Banner

Click here to load reader

Doe maar gewoon

Jan 11, 2017

ReportDownload

Documents

lenga

  • Doe maar gewoon ...

    SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkelingSLO

    Piet Heinstraat 127511 JE Enschede

    Postbus 20417500 CA Enschede

    T 053 484 08 40F 053 430 76 92E [email protected]

    www.slo.nl

    SLO is het nationaal expertisecentrum voor leerplan-ontwikkeling. Al 30 jaar geven wij inhoud aan leren en innovatie in de driehoek tussen overheid, wetenschap en onderwijspraktijk. Onze expertise bevindt zich op het terrein van doelen, inhouden en organisatie van leren. Zowel in Nederland als daarbuiten.

    Door die jarenlange expertise weten wij wat er speelt en zijn wij als geen ander in staat trends, ontwikkelingen en maatschappelijke vraagstukken te duiden en in een breder onderwijskader te plaatsen. Dat doen we op een open, innovatieve en professionele wijze samen met beleidsmakers, scholen, universiteiten en vertegenwoordigers uit het bedrijfsleven.

    Een exploratief onderzoek vanuit een leerplankundig perspectief

    Studies in leerplanontwikkeling

    Integratie van leerlingen met speciale onderwijsbehoeftes in het voortgezet onderwijs

    Doe m

    aar gewoon ...

  • Doe maar gewoon ...

    SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling

    drs. N. Boswinkeldrs. A.B. van Leeuwen

    Een exploratief onderzoek vanuit een leerplankundig perspectief

  • doe maar gewoon ...

    Colofon:

    2008 Stichting leerplanontwikkeling (SLO), Enschede

    Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopien, opnamen, of enige andere manier zonder voorafgaande toestemming van de uitgever.

    Auteurs: drs. N. Boswinkel, drs. A.B. van LeeuwenMet bijdragen van: drs. M.M. van der Hoeven, drs. A.M. van der Laan, drs. J. ter Pelle

    Eindredactie: drs. A.B. van Leeuwen

    Vormgeving: Axis Media-ontwerpers bv, Enschede

    Fotografie: Joost Grol Fotografie, Dieren, HumanTouch Fotografie, Amsterdam

    InformatieSLO, Stichting LeerplanontwikkelingSecretariaat SO/NICLPostbus 2041, 7500 CA EnschedeTelefoon (053) 4840 665www.slo.nlE-mail: [email protected]

    AN: 2.4277.0087ISBN: 90 329 2318 1

  • doe maar gewoon ...

    Inhoudsopgave

    Voorwoord 7 Inleiding 9

    1. Omgaan met verschillen in het (voortgezet) onderwijs: een beknopt historisch overzicht 131.1 Vooraf 131.2 Van uitsluiting naar recht op onderwijs 131.3 Van gezamenlijk naar apart onderwijs 151.4 Invoering van de Mammoetwet (1968) 161.5 De Contourennota; voorloper op inclusief onderwijs (1975) 171.6 Wet op de Basisvorming (1993) 181.7 Van vso lom en vso mlk naar praktijkonderwijs en LWOO 191.8 Versterken van integratie door Leerling-gebonden financiering 191.9 Passend onderwijs 201.10 Van uitsluiting naar inclusief onderwijs? 21 2. De begrippen leerplan, inclusie en integratie nader verkend 232.1 Inleiding 232.2 Inclusie en integratie 232.3 Een leerplankundig perspectief 24 3. Vijf praktijksituaties in beeld 293.1 Context 293.2 School A 333.2.1 Context 333.2.2 Een kijkje in de wiskundeles van Michiel 343.2.3 De ervaringen van de moeder van Michiel 363.2.4 Wat vindt Michiel er zelf van? 383.2.5 Bevindingen van de wiskunde docent 403.2.6 Bevindingen van de afdelingsleider en de mentor 403.2.7 Bevindingen van de zorgcordinator 423.3 School B 453.3.1 Context 45

  • doe maar gewoon ...

    3.3.2 Een kijkje in de wiskundeles van Joris 483.3.3 Nog een kijkje in de klas 503.3.4 Ervaringen van de moeder van Joris 523.3.5 Wat vindt Joris er zelf van? 553.3.6 Bevindingen van de mentor 573.3.7 Bevindingen van de wiskunde docente 603.3.8 Bevindingen van de schoolleiding 613.3.9 Bevindingen van de afdelingsleider 643.4 School C 703.4.1 Context 703.4.2 Een kijkje in de les Duits 713.4.3 Ervaringen van de moeder van Jurgen 733.4.4 Wat vindt Jurgen er zelf van? 753.4.5 Bevindingen van de schoolleiding 763.4.6 Bevindingen van de ambulante begeleider 793.5 School D 843.5.1 Context 843.5.2 Een kijkje in de integratieklas 903.5.3 Ervaringen van de ouders van Damien 943.5.4 Bevindingen van de ambulante begeleider 963.6 School E 1003.6.1 Context 1003.6.2 Een kijkje in de klas 1003.6.3 Ervaringen van de ouders van Annelies 1003.6.4 Bevindingen van de mentor 1013.6.5 Bevindingen van de teamleider onderbouw 102 4. Twee verkenningen in het buitenland 1074.1 Inleiding 1074.2 Noorwegen, Trondheim 1074.2.1 Achtergrondinformatie 1074.2.2 Trndelag Resource Centre, Kompetansesenter 1094.2.3 Bezoek aan een (lower) secondary school in de buurt van Trondheim 1114.2.4 Bezoek aan een lower secondary school in de buurt van Trondheim 1134.3 Oostenrijk, in de omgeving van Innsbruck 1144.3.1 Achtergrondinformatie 1144.3.2 Bevindingen van een hoogleraar Pedagogiek en het hoofd 116 van n van de Sonderpdagogische Zentren 4.3.3 Bezoek aan een Hauptschule in de buurt van Innsbruck 118

  • doe maar gewoon ...

    5. Integratie vanuit vakdidactisch perspectief 1235.1 Achtergrondinformatie 1235.2 Deskundige A 1235.2.2 Een kijkje bij een cluster 1 voorziening 1295.2.3 Conclusie 1335.3 Deskundige B 1345.4 Deskundige C 1375.5 Deskundige D 1395.6 Samenvatting en conclusies 1415.6.1 Visie 1425.6.2 Expertise van de docent 1425.6.3 Tijd 1435.6.4 Ruimte en financile ondersteuning 1435.6.5 Doelen en inhouden 1435.6.6 Materialen en middelen 1435.6.7 Evaluatie van het onderwijs (repetities, examens) 1445.6.8 Ouders 1445.6.9 Grenzen 1455.6.10 Succesfactoren 145 6. Reflectie 1496.1 Context 1496.2 Reflectie vanuit het perspectief van de leerling en de ouders 1506.3 Reflectie vanuit het perspectief van de mentor/de docent 1536.4 Reflectie vanuit het perspectief van de school 153 7. Aanbevelingen 1597.1 Perspectief van de leerling en ouders 1597.2 Perspectief van de mentor en docenten 1607.3 Perspectief van de school 160 Literatuur 165

    Observatie in de groep 169

  • doe maar gewoon ...

  • doe maar gewoon ...

    Voorwoord

    Doe maar gewoon, dat is wat de meeste leerlingen in het voortgezet onderwijs willen. Leer-lingen met een beperking in welke vorm dan ook, zijn hierop geen uitzondering.

    Door de leerlinggebonden financiering (het rugzakje) hebben ook leerlingen met een beper-king de mogelijkheid om een reguliere school te bezoeken en dat gebeurt ook in toenemende mate. Leerlingen krijgen hiermee de kans tussen gewone leerlingen op te groeien die ook zo hun problemen hebben en er oplossingen voor zoeken. In dit boekje doen we verslag van een studie, waarin is gekeken naar de mate van succesvol-heid van de integratie van deze leerlingen in het regulier voortgezet onderwijs. Hoe gaat het met de betreffende leerlingen en waar lopen docenten tegenaan? Zijn ouders tevreden en zijn scholen voldoende in staat de juiste randvoorwaarden te creren? In gesprekken met leerlingen die in aanmerking komen voor een rugzakje, kwam een beeld naar voren van jongeren die weliswaar een beperking hebben, maar die tegelijkertijd blijk gaven van een groot doorzettingsvermogen. De hobbels die ze op hun pad zijn tegengeko-men om zich te kunnen handhaven in het regulier onderwijs en met name het overwinnen daarvan, maakt hen speciaal in de positieve zin van het woord. Onze bijzondere dank gaat dan ook uit naar de leerlingen, die bereid waren om over hun beperking en de impact die dat heeft op hun leven, te praten. Onmiddellijk na de leerlingen volgen de ouders. Verhalen die zij te vertellen hadden, lieten een wereld zien van zoeken: naar wat er met hun kind aan de hand is, hoe daarmee om te gaan, naar het vinden van de juiste hulp en ten slotte naar het vinden van de meest geschik-te school. Lang niet altijd is die zoektocht van een leien dakje gegaan. Integendeel, opmerkin-gen als van het kastje naar de muur, kwamen we nog vaak tegen. Op alle scholen kwamen we bevlogen docenten, afdelingsleiders, directies en leerling bege-leiders tegen. Zij maken zich sterk voor het creren van de nodige randvoorwaarden om deze leerlingen goed onderwijs te kunnen bieden. Vaak staat daarbij bovenaan dat de leerling goed in zijn vel zit, terwijl tevens wordt gewaakt voor het welbevinden van de andere leer-lingen. Onderwijs is mensenwerk, dat blijkt telkens weer als het gaat om het onderwijs aan kinderen met een beperking. De rol van de docent als coach in het leven van opgroeiende volwassenen, is in toenemende mate van belang.

    We hopen dat u plezier zult beleven aan het lezen van dit boekje en - net als wij - respect krijgt voor deze jongeren met hun begeleiders.

    De auteurs

  • doe maar gewoon ...

  • doe maar gewoon ...

    Inleiding

    Dit onderzoek is erop gericht om inzicht te krijgen in de mogelijkheden en problemen die leerlingen met een leerling-gebonden financiering (het rugzakje), hun ouders en de scholen ervaren in het voortgezet onderwijs. Binnen het onderzoek ligt de focus op leerplankundige implicaties en uitdagingen. Wat we daaronder verstaan, wordt in hoofdstuk 2 kort toegelicht.

    In dit onderzoek staat de volgende vraagstelling centraal: Hoe integreren scholen voor voortgezet onderwijs op succesvolle wijze leerlingen met speciale onderwijsbehoeftes in hun onderwijs?

    Het onderzoek is exploratief van aard en heeft zich op de volgende deelvragen gericht:1. Wat vraagt integratie van leerlingen met speci