Top Banner

of 34

Chuong 6 nhung nen tang cua tang truong

Jun 11, 2015

ReportDownload

Documents

nguyen-dat

Báo cáo vừa được xuất bản với bản quyền thuộc về Ủy ban Kinh Tế của Quốc hội và UNDP tại Việt Nam.Với độ dài 294 trang, báo cáo này được xem là báo cáo công phu thứ 2 trong vòng 4 năm qua( báo cáo đầu tiên là của Chương trình Việt Nam tại Đại học Harvard năm 2009).
Báo cáo Kinh tế vĩ mô được xây dựng hàng năm với cách viết “thân thiện” với Đại biểu Quốc hội và các nhà hoạch định chính sách nhằm tổng kết và đánh giá diễn biến tình hình kinh tế vĩ mô Việt Nam và thế giới, phân tích chuyên sâu một số vấn đề và chính sách kinh tế vĩ mô nổi bật trong năm, đồng thời thảo luận những vấn đề mang tính trung và dài hạn đối với nền kinh tế, từ đó đưa ra các khuyến nghị chính sách thiết thực.

  • 1. chng 6NHNG NN TNG CA TNG TRNGDN NHP T khi bt u i Mi nm 1986, Vit Nam thc hin nhiuci cch theo hng th trng, hi nhp vi kinh t th gii v khu vcnhm to thm c hi cng nh nng cao kh nng tn dng cc c hicho pht trin kinh t. y chnh l tin quan trng Vit Nam thuc nhng thnh tu quan trng trong tng trng kinh t v gimngho, a Vit Nam t mt nc thu nhp thp sang mt nc c thunhp trung bnh thp.Mt thch thc ln nht i vi Vit Nam hin nay l lm sao duytr c tng trng nhanh, bn vng. Qu trnh hi nhp kinh t quc tsu rng, nht l t khi gia nhp T chc Thng mi Th gii (WTO)nm 2007, cho thy nn kinh t Vit Nam d tn thng hn trcnhng bin ng ca th trng th gii. c bit, qu trnh ny lmbc l r hn nhng im yu c hu ca nn kinh t Vit Nam. lm hnh tng trng da nhiu vo s bnh trng u t cng v tndng (ng tin d di), vic m rng cc yu t u vo (nh vn, laong), trong khi hiu qu s dng ngun lc li chm c ci thin. Trong bi cnh y, chnh sch n nh kinh t v m v kim chlm pht trong thi gian va qua, d ng hay cng khai th hin schp nhn nh i tng trng kinh t gim trong ngn hn, khngcn tr t duy hng ti tng trng nhanh, bn vng. Vit Nam angng trc c c hi v p lc ti c cu nn kinh t v chuyn im hnh tng trng theo hng hiu qu, bn vng hn. Chnh v vy,vic xem xt li ngun gc v rng hn l nhng nn tng ca tng233

2. trng kinh t l mt ni dung cn thit c t duy, chnh sch thchhp trong thi gian ti.TNG TRNG V NHNG NN TNG CA TNG TRNG Tng trng kinh t l im khi u ca pht trin, xt c v mtl lun v thc tin. y, tng trng kinh t c hiu l vic to ranhiu ca ci hn nhm p ng nhu cu x hi. Tng trng kinh tthng c o lng da trn cc ch s Tng sn phm trong nc(GDP) v/hoc Tng sn phm quc gia (GNP). GDP l ton b hngho, dch v mi c to ra trong mt k (chng hn mt nm) bngcc nhn t sn xut trong phm vi lnh th quc gia. GNP cng phnnh lng hng ho, dch v mi c to ra trong mt k nht nh,song bi cc nhn t sn xut do cng dn quc gia s hu. Vi ccch s ny, tng trng kinh t ch n thun cp n gia tng nnglc to ra gi tr gia tng thng qua cc hot ng kinh t. nhgi tng trng kinh t, GDP/GNP tnh theo gi c s ca cng mtnm gc (GDP/GNP thc) thng c quan tm nhiu hn do loi bc bin ng gi c.Tng trng kinh t khng ch n thun l lm ra nhiu hn civn c m cn tr thnh mt qu trnh dch chuyn c cu lm thay itt c cc kha cnh sn xut v tiu dng. S dch chuyn c cu kinh t,trnh cng ngh pht sinh do nhiu nguyn nhn. Thu nhp tng lmthay i xu hng tiu dng, gy p lc buc sn xut, cng ngh thayi cho ph hp. n lt mnh, sn xut v cng ngh li c th kchthch cch thc tiu dng mi, v.v Tc dch chuyn c cu kinh tph thuc vo nng lc th ch (th trng, nh nc), mc m ca,v.v C th ni, tng trng kinh t khng phi l tt c, song nukhng c tng trng th chng ta cng khng th i n u.101 Cc nh kinh t hc u tha nhn rng tng trng kinh t phthuc vo cc nhn t chnh l lao ng, vn, ti nguyn (t ai), trithc, cng ngh v k nng ca ngi lao ng. Tuy nhin, trong mt101UNESCAP (2001).234 3. thi gian di, vn lun c xem l nhn t thit yu u tin m botng trng. Theo , cc nc ngho rt kh thot ra khi vng lunqun ca s i ngho: Thu nhp thp => tit kim thp => u t thp=> tng trng thp => thu nhp thp.Quan im bi quan ny v tng trng khng tnh y n haiyu t l: (i) hiu qu u t l khc nhau ng vi mi mc tit kim vu t, tu thuc vo nng lc tri thc, qun tr v k nng lao ng; v(ii) trong bi cnh m ca, hi nhp v ton cu ho, mi nc u cth thu nhn thm cc ngun vn h tr (trong nhiu trng hp cxem nh mt c hch cho nn kinh t) cng nng lc v cc k nngt bn ngoi. Nhn chung, bn cnh vic tha nhn vai tr to ln ca tchlu v vn, cc hc thuyt tng trng kinh t cng cho thy nh vy. Hc thuyt ca Solow (1956) v tng trng kinh t trong miquan h vi cc nhn t (vn, lao ng, cng ngh) v vi u t - titkim vn c xem l c ch nht v n khng ch da trn nhnggi nh tng i thc t, m cn i km vi nhng hm chnh schquan trng nh: (i) trong khi vai tr ca tit kim v u t i vi tngtrng kinh t c cao, u t ch lm tng thu nhp bnh qun ungi trong thi k chuyn tip do nng sut cn bin ca vn gimdn; (ii) cac nc ngheo co tc tng trng kinh t nhanh hn vacui cung s tin kip cac nc pht trin. Ly do l cac nc ngho coty l vn trn lao ng thp, nn hiu qu ca ng vn c s dngcao hn, do ko theo tc tng trng nhanh hn trong giai oanchuyn tip. Tuy nhin, qu trnh tin kip ny l c iu kin. Mt skhng t nn kinh t khng tin kp cac nc giau hn, v thm chcn ri vao tnh trng tng trng thp va ngheo oi; v (iii) nhn tduy nht duy tr qu trnh tng trng bn vng chnh l tin b cngngh. Tuy nhin, Solow cha ch ra c tin b cng ngh din ra nhth no v c chu tc ng chnh sch hay khng.Lch s cho thy kinh t th gii ch thc s tng trng nhanhchng cng vi cc cuc cch mng cng nghip v cng ngh trongvng hn hai th k tr li y. Trong hai th k 19 v 20, dn s th 235 4. gii tng nm ln, song tng sn lng thc tng ti 40 ln, khinsn lng thc bnh qun u ngi tng gp tm ln102. Tuy nhin,mc tng trng v trnh pht trin c s chnh lch ng k giacc nc trong nhiu giai on. Ngay trong na sau th k 20, mt snc bt kp vi cc nc pht trin, trong khi nhiu nc vn chathot khi tnh trng ngho i v khng t nc mt pht trin, thmch ri vo khng hong kinh t v v x hi. Khi nim tng trng kinh t c ni hm hp hn nhiu so vi khinim pht trin. Khc vi tng trng kinh t, khi nim pht trin phnnh tt c nhng thay i c v kinh t, x hi, chnh tr, mi trng tnhin, v.v... Ngay ni ti t duy pht trin cng c nhng bc chuynbin ng k, bao gm c cc kha cnh v pht trin con ngi, tng vth v nng lc cho con ngi, t do, v pht trin bn vng trn nhiumt (nh mi trng, x hi, vn ha). Tuy vy, khi im ca qu trnht duy y vn l tng trng kinh t. Chnh y, tng trng v phttrin kinh t l hai khi nim c lin quan mt thit n nhau.Trong thi i mi, t duy pht trin gn b cht ch vi tngtrng kinh t, pht trin bn vng, v c bit l pht trin con ngi.Pht trin bn vng i hi nhu cu hin ti c p ng, song khnggy tn hi n kh nng p ng nhu cu ca cc th h tng lai. mbo pht trin bn vng, do , i lin vi cc ngun gi tr ti sn, vncon ngi, vn t nhin, v vn x hi hay th ch x hi. Trong khi ,pht trin con ngi l s m rng cc c hi la chn v kinh t - chnhtr - x hi cng vic hon thin nng lc con ngi tn dng cc chi la chn nhm nng cao phc li x hi v cht lng cuc sng, con ngi tr thnh trung tm ca s pht trin, va l ch th val mc ch ca s pht trin (Hnh 6.1).102Tham kho Van den Berg (2001).236 5. Hnh 6.1. S tin trin v t duy pht trin Pht TngPhtTngTng trincng v trin bn trng GDP Gimconth vQuyn vngGDPungho ngi nng cao t do (kinh t, thc ngi(ch sx hi,nng lcmio HDI)trng Ngun: Meier (2001). phn nh trnh pht trin, ngi ta thng s dng cc chs nh: - Ch s GDP (GNP) bnh qun u ngi;- Ch s pht trin con ngi (HDI), c tnh ton da trn thunhp bnh qun u ngi, tui th trung bnh, v cc ch s v gio dc(t l bit ch, t l nhp hc cc cp); - Ch s v mc t do vi hai kha cnh: t do v chnh tr (khnng tc ng n h thng chnh tr) v t do kinh t (kh nng t dothc hin cc hot ng sn xut - kinh doanh); - Ch s gi tr ca gii tr (s o cn gy tranh ci v khi nimgii tr c hiu khc nhau, nhy cm vi quan nim v o c,truyn thng vn ho,v.v...).C th thy tng trng kinh t l tin ht sc quan trng chopht trin. Du vy, tng trng kinh t mi ch l iu kin cn, chcha , cho pht trin. Tng trng kinh t mc cao v lin tc s tothm c hi tham gia cc hot ng kinh t cho ngi dn. Tuy nhin,nu ch ch trng tng trng kinh t nhanh bng mi gi m khng lutm n cc chnh sch ti phn b thu nhp, n nh kinh t v m, nnh chnh tr - x hi, v cc nn tng cho pht trin trong di hn khcth tng trng kinh t s khng i km vi pht trin. Trong trng hpny, n mt lc no , qu trnh pht trin tr tr s c tc ng tiu cc 237 6. tr li n tng trng kinh t. Ngc li, duy tr c pht trin s toiu kin cho tng trng kinh t c tnh cn bng v bn vng hn. Cc quc gia u hng ti mt mc tiu chung l pht trin. Tuynhin, do quan nim v bn cht khc nhau gia tng trng kinh t vpht trin, cc quc gia t c nhng kt qu khc nhau trong chnhsch nh hng pht trin. Nhng tranh ci v cc thnh t (v liulng) cn thit ca chnh sch pht trin s kh c hi kt. Mc d vy,chnh sch kinh t cn phi hng ti mc tiu ti thng ti a phcli di hn (bao gm c kha cnh vt cht v phi vt cht) ca x himt cch bn vng v cng bng.103 Di gc ca nghin cu kinht v m, mc tiu ti thng ny c th c c th thnh Nng caophc li ca ngi dn trn c s tng trng nhanh v bn vng.Cc mc tiu cui cng v mc tiu trung gian ca tng trng cm t trong Hnh 6.2. Hng ti mc tiu cui cng l ti a phc li di hn ca x himt cch bn vng v cng bng, mt nn kinh t c th la chn ccmc tiu trung gian nh tng trng kinh t nhanh v tng trng kinht bn vng. Tng trng kinh t nhanh c c l nh m rng cc yut u vo cho hot ng kinh t v/hoc nh ci thin hiu qu s dngcc yu t u vo. Trong khi , tng trng kinh t bn vng ch ctrong iu kin nn kinh t m bo c s bn vng v kinh t, trong n nh kinh t v m l trng tm, bn vng v x hi v bn vngv mi trng. Nhng nn tng ny ca tng trng kinh t, d cu tin theo hng no, u ph thuc vo mt lot cc yu t. imquan trng y l Nh nc c th can thip vi tc ng khc nhauln cc yu t duy tr nn tng ca tng trng kinh t. Tuy nhin, cchthc v mc can thip Nh nc sao cho hp l l vn khng ngin (v trn nhiu kha cnh cn khng t tranh ci).103Stiglitz J., v cng s (2006).238 7. Hnh 6.2. Mc tiu cui cng v mc tiu trung gian ca tng trng kinh t Ngun: Theo Khung nghin cu tng th ca D n Kinh t v m, y ban Kinh t Quc hi (2011).239 8. NN TNG TNG TRNG KINH T VIT NAM Khung phn tch v tng trng cng nh nhng nn tng ca tngtrng Hnh 6.2 l c s nh gi bn cht ca tng trng kinht Vit Nam giai on t sau i Mi n nay. C th, khung phn tchni trn gip ch ra c ngun gc v nhng nn tng ng sau kt qutng trng; qua , cho thy nhng vn c tnh ct li i vi vici mi m hnh tng trng v ti cu trc nn kinh t Vit Nam. Nh ch ra trn, cc chnh sch kinh t cn phi hng timc tiu ti thng l nng cao phc li ca ngi dn trn c stng trng nhanh v bn vng. Trong , hai mc tiu trung gian btr cho nhau v khng th tch ri l tng trng nhanh v tng trngbn vng.Tng trng nhanh Tng trng kinh t thng c o bng ch s tc tng trngGDP, do Tng cc Thng k tnh ton v cng b nh k. y khngphi l thc o hon ho ca tng trng kinh t, song c tnh phdng v tng i ton din so vi cc ch s khc. Tng trng nhanhc th t c thng qua vic: (i) gia tng u vo (input increase); v/hoc (ii) gia tng hiu qu s dng cc ngun lc thng qua vic nngcao hiu qu k thut (technical efficiency); v/hoc (iii) nng cao hiuqu phn b (allocative efficiency); v/hoc (iv) pht trin khoa hccng ngh (technological progress).Tng trng theo chiu rngTrong iu kin hiu qu s dng ngun lc khng i, tng trngvn c th c y nhanh nh gia tng cc u vo ca nn kinh tnh lao ng, vn v ti nguyn thin nhin. Theo cch ny, nn kinh tc xem l tng trng theo