Top Banner
październik 2013 nr 10 (443) ROK XXXIX ISSN 1232-4450 INDEX 38139x egzemplarz bezpłatny 100/100 Lutosławski Paweł Sztarbowski o Festiwalu Prapremier: Zależy mi na tym, żeby co roku konstruować program w taki sposób, aby nie przeważał jakiś nurt Felietony: Kaźmierski, Pruss, Siwiec XII Festiwal Prapremier Sprawozdanie z horroru w pałacu
68

Bik 10/2013

Mar 09, 2016

Download

Documents

Bydgoski Informator Kulturalny, miesięcznik informujący o wydarzeniach kulturalnych w Bydgoszczy
Welcome message from author
This document is posted to help you gain knowledge. Please leave a comment to let me know what you think about it! Share it to your friends and learn new things together.
Transcript
  • pad

    zier

    nik

    2013

    pa

    d

    zie

    rnik

    20

    13

    nr 1

    0 (4

    43) R

    OK

    XX

    XIX

    ISSN

    123

    2-44

    50 IN

    DEX

    381

    39x

    egze

    mp

    larz

    bez

    pa

    tny

    100/100 Lutosawski

    Pawe Sztarbowski o Festiwalu Prapremier: Zaley mi na tym, eby co roku konstruowa program

    w taki sposb, aby nie przewaa jaki nurt

    Felietony: Kamierski, Pruss, Siwiec

    XIIFestiwal

    PrapremierSprawozdanie z horroru w paacu

  • na pocztek

    Redak toR Nac zelNy

    www.bik.bydgoszcz.plwww.issuu.com/bik_www.facebook.com/bik.bydgoszcz

    BIK w interne cie:

    Mamy wiele pecha i wiele szczcia nas spotyka. Nawet nie na zmian, tylko rwnoczenie. Pecha od szczcia trudno rozdzieli. Mwic nas, mam na myli bydgosz-czan. Nasza bydgoska tosamo tyle od pechw roz-licznych cierpi, co zyskuje wiele od szczliwych zda-rze. Tak to zapewne z tosamoci bywa.

    Zapewne wicej da si wskaza tych zdarze pe-chowych, wicej szkd historia wyrzdza miastom i lu-dziom (ale moe warto spojrze na to inaczej: te szkody cho bolesne te przecie buduj nasz tosamo,

    te s czci naszego dziedzictwa, czasem nawet pamitan o wiele lepiej i z wiksz znacznie czuoci ni to, co przetrwao). Taka chyba jest natura naszej pamici resen-tymenty s silniejsze od radoci i spenie.

    Nasz dum powinnimy zreszt budowa nieustannie, praca nad tosamoci trwa stale, czy tego chcemy, czy nie. Istotne jest, bymy mieli na czym j opiera. Szczliwie mamy literatur. Jeszcze szczliwiej mamy bydgosk sag. Najszczliwiej nie jest ona muzealnym obiektem, w ktrym spoczywaj pamitki: strzpy sw dawnej gwary, jakie fragmenty widokw, resztki po materialnym dziedzictwie. Przeciwnie, Most Kr-lowej Jadwigi jest zadziwiajco ywy. Sulima-Kamiski wyjtkowo ywy jako pisarz. Nic dziwnego jest w sensie cisym naszym wspczesnym (co uwiadamiamy sobie chy-ba najwyraniej w momentach rocznic: niedawno mina 85 rocznica urodzin Jerzego Sulimy-Kamiskiego; dla mnie wyjtkowo to wzruszajce i wyjtkowe z crk pisarza odczuwam pokrewiestwo, bo ojcowie nasi byli rwieni take w sensie cisym mie-sic dzieli ich narodziny, ktr to rnic perspektywa lat 85 niweluje niemal zupenie).

    ywotno dziea trzeba jednak wspiera. Tak robi crka i wnuczka pisarza za po-moc fejsbukowego profilu. To doskonaa okazja dla wszystkich czytelnikw, gratka po prostu zobaczy gabinet, podejrze ycie codzienne na prywatnych fotografiach, zajrze do dokumentw. Pisarz jak ywy, mimo e w ubiegym roku mina dziesita rocznica jego mierci. Zachcam do polubienia, zachcam do przegldania do lektury te zachcam, chocia to przecie czyni i ten profil.

    ywotno Mostu tym si jeszcze powinna objawi, by kto podj jego dziedzictwo. Na tym te polega budowanie tosamoci. Z niecierpliwoci czekam na kolejne byd-goskie sagi, chocia wiem, e bdzie ciko. Literatura si zmienia, saga ju nie peni tych funkcji, ktre penia. Ale wszystko jest moliwe.

  • wydawca: Miejskie Centrum Kulturydyrektorka: Marzena Matowska

    85-056 Bydgoszcz, ul. Marcinkowskiego 12e-mail: sekretariat@mck-bydgoszcz.pl

    www.mck-bydgoszcz.pl

    redaktor naczelny: Micha Tabaczyskimichal.tabaczynski@mck-bydgoszcz.pl

    redakcja: Szymon Andrzejewski, Kuba Ignasiak

    wsppraca: Maciej Federowicz,Adam Gajewski, Monika Grabarek,

    Marcin Szymczak skad, opracowanie graficzne: Bogdan Prus

    projekt winiety: ZbyZiel,

    redakcja:tel. 523 255 553

    bik@mck-bydgoszcz.pl ul. Marcinkowskiego 12

    druk i oprawa: Polraster

    BIK w sieciwww.bik.bydgoszcz.pl

    www.facebook.com/bik.bydgoszczwww.issuu.com/bik_

    Redakcja nie zwraca materiaw niezamwio-nych izastrzega sobie prawo do dokonywania

    skrtw oraz zmiany tytuw. Nie ponosi odpo-wiedzialnoci za tre programw placwek

    kulturalnych oraz materiaw informacyjnych i graficznych. Reklamodawcy ponosz pen odpowiedzialno za skutki prawne wynike zopublikowania dostarczonych przez siebie

    materiaw. Opinie prezentowane przez autorw nie zawsze s zgodne ze stanowiskiem

    redakcji i wydawcy.

    BIK 10/2013 (443)Objto dotowana: 50 stron.

    Rok XXXIX, nakad 2000 egz.dystrybucja: czciowo bezpatny

    Na pocztek, Micha Tabaczyski . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1Tomasz Kamierski, Spoza ukadu (9): techno/death metal/hip-hop/ free jazz itechnologia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3Aktualny Kwestionariusz Teatralny #7, Pawe Sztarbowski, Maciej Federowicz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4Atmosfera rwnie fascynujca jak na koncertach rockowych, z Pawem Sztarbowskim rozmawia Maciej Federowicz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6Tu wci dziaa magia, z Katarzyn Jaworsk rozmawia Szymon Andrzejewski . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8Jesienne Re vol. 2, Marcin Szymczak rozmawia z muzykami. . . . . . . . . . . . . . . 10Bartomiej Siwiec, Zugzwang (9): Mio w czasach zarazy iinne historie . . . . 13Horror w paacu, Monika Grabarek rozmawia z Markiem Piestrakiem i uczestnikami warsztatw filmowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14Zasueni pracownicy: Czesaw Potemski i Wojciech Kuczkowski, opracowa: Jzef o . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17Derwid skrywane oblicze Witolda Lutosawskiego. Piosenki, O nieznanych piosenkach Derwida, Mariusz Klimek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18Zdzisaw Pruss, Bydgoski insynuator kulturalny (114) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19

    Adresy bydgoskich instytucji kultury . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20

    W y d a r z e n I a

    Opera Nova w Bydgoszczy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22Teatr Polski w Bydgoszczy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24Muzeum Okrgowe im. Leona Wyczkowskiego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28Filharmonia Pomorska im. I.J. Paderewskiego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30Stowarzyszenie Artystyczne Mzg . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33Galeria Miejska bwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 34Galeria Kantorek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35Galeria Autorska Jan Kaja i Jacek Soliski . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36Wojewdzka i Miejska Biblioteka Publiczna. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 38Towarzystwo Polsko-Austriackie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 39Akademicka Przestrze Kulturalna WSG . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 40Bydgoszcz Jazz Festival . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 42Paac Modziey . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 44Koloroffon Film Festiwal 2.0 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 45Biblioteka Gwna UKW . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 46Dom Kultury ORION BSM . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 46Galeria Fotografii Artystycznej FARBIARNIA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 47Klub Historyczny im. gen. Stefana Roweckiego Grota . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48Dom Kultury MODRACZEK . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48Wojewdzki Orodek Kultury i Sztuki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 49Klub ARKA BSM . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 50Modzieowy Dom Kultury Nr 4 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 50Modzieowy Dom Kultury Nr 1 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 51Modzieowy Dom Kultury Nr 2 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 52Klub Odnowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 52Modzieowy Dom Kultury Nr 5 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 53Galeria Autorska Pracownia artGallery . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 53Wojewdzki Orodek Animacji Kultury w Toruniu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 54Galeria Sztuki Wozownia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 55Miejskie Centrum Kultury . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 57Zesp Paacowo-Parkowy w Ostromecku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 62Galeria Wsplna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 64

    spis trec i

    Na okadce wykorzystano fotografi Dariusza Gackowskiego z przedstawienia ulicznego Teatru Snw.

    2 | | padziernik 2013

  • padziernik | | 3

    k u l t u r a

    kamierski

    s p o z a u k a d u ( 9 )

    techno/death metal/hip-hop/free jazz i technologiaZastanawiaem si ostatnio nad swoim zbiorem pyt, a to dlatego, e przyszy kolejne i zaczyna si robi pewien kopot. Gdzie to wszystko trzyma? Pki zapchane w dwch rzdach, analogi zaczynaj spycha ksiki, kurzy si, po niektre albumy siga si czciej, po niektre prawie wcale, zaczynam si wtym gubi. Gdy kto oddaje pyt, dziwi si, e j poyczyem, bo wydawao mi si, e stoi tam gdzie zawsze. Na kolejne pki pozwole brak. Kolejnych pomieszcze brak. Trzeba zatem zdecydowa si na jakie kroki.

    Z pomoc moe przyj chyba technologia. Co trze-ba zrobi? Najatwiej wyrzuci duo pienidzy na sys-tem odtwarzania strumieniowego i sprawa zaatwiona. No tak, ale chodzi o to, by a tyle nie wydawa. Po co ku-powa specjalny sieciowy dysk ze zgrywark pyt, skoro moemy to zrobi na komputerze i doda dysk, ktry obsuguje DLNA? Ju ten element jest dziesi razy taszy od dedykowanego urzdzenia. Zatem zaplanuj-my, co musimy mie, bo pyty, wzmacniacz, kolumny i komputer (z wifi) mamy: potrzebujemy odtwarzacza sieciowego, zewntrznego dysku twardego z obsug DLNA (np. Twonky Media), sieci wi-fi w domu, przyda si smartfon lub tablet.

    Najpierw troch trudu i zgrywania pyt w bezstrat-nym formacie (cho na sprzcie, ktry nie jest high--endowy trudno odrni bezstratny od mp3 320), nastpnie trzeba podczy odtwarzacz sieciowy do routera, do ktrego mamy ju podczony twardy dysk z obsug DLNA, ktry gra rol NAS-a tzn: dys-ku, na ktrym trzymamy wszystkie nasze dane, ale wtym przypadku chodzi nam o muzyk. Odtwarzacz sieciowy podczamy te do systemu stereo czyli wzmacniacza i kolumn. Po odpowiednim ustawieniu odtwarzacz sieciowy (polecam hybryd z moliwoci odtwarzania CD) zobaczy muzyk na dysku, czyli NAS-ie i mona sucha.

    Co ciekawe niektre firmy produkujce odtwa-rzacze sieciowe stworzyy te aplikacje na iOS lub Androida. cigamy je na smartfona i sterujemy tym wszystkim z komrki! Podobnie moemy postpowa z filmami, jeli do systemu podczymy odpowiedni telewizor. S tacy, ktrzy zgrywaj te pyty winylowe, ale to ju troch mi si nie podoba, bo w kocu wi-

    nyl jest po to, by go czu pod ig. Moemy te bawi si w ciganie plikw gstych czyli jeszcze bardziej upakowanych ni na pytach CD, ale jeli nie mamy wzmacniacza za 45 tys., a kolumn za 85 tys., to raczej rnic nie usyszymy, cho niektrzy sdz, e sysz, ale czsto sysz autosugesti.

    Mog si take pojawi pytania: jak to jest z odtwa-rzaniem cyfrowym jeli chodzi o albumy, ktre nie maj pauz, tak czsto si dzieje np. na pytach kon-certowych. Nie ma z tym problemu, nawet te tasze sieciowce maj funkcj gapless, czyli bdzie tak jak powinno by.

    I tak zgrywam i zgrywam te moje pyty i jestem zachwycony dziaaniem chaupniczego systemu odtwarzania sieciowego. Sterowanie smartfonem jest niesamowicie szybkie (jestem gadeciarzem, moja rado jest bardzo wielka), nie trzeba czeka na adowanie, nie ma opnie, zawiesze i wreszcie mona nakarmi swojego wewntrznego lenia czy-li nie trzeba wstawa nawet po to, by zmieni pyt CD. Dysk NAS, na ktrym mamy muzyk i inne dane powinnimy co jaki czas kopiowa wiadomo to tyl-ko urzdzenie i ma prawo si zepsu. I tak zgrywam i zgrywam te moje pyty i stwierdzam, e najwicej tu elektroniki, ktra wyewoluowaa z techno, sporo death metalu, ktry jest moj pierwsz mioci, free jazzu, ktry wietnie, zwaszcza w ekspresji, czy si z death lub grindem. Gdzie tam z boku znajdziemy niezaleny hip-hop z genialnym nieintelektualist Madlibem i jego dziesitkami projektw. Mam oczy-wicie rne pyty, ale jeli ta muzyka bardziej zblia si do ktrego z wierzchokw mojego muzyczne-go kwadratu tym lepiej. A jeli poczymy niektre wierzchoki? To ju jest wspaniale!

    Widziaem co takiego w 2010 roku na mzgowym festiwalu, zagrali wtedy: Peter Brtzmann, Mats Gu-stafsson i Paal Nilssen-Love. Byy blasty i byo sak-sofonowe szalestwo. I tak zgrywam i zgrywam te swoje pyty i pisz ten tekst, ktry chc zakoczy muzyczn rekomendacj. Kupuj coraz mniej pyt, gdy, wedug mnie, coraz mniej dobrych albumw mog znale, ale ten bierzcie w ciemno. Artysta ukrywa si pod pseudonimem Horror Inc., a jest to Marc Leclair znany wczeniej w techno wiatku jako Akufen. Zmiesza techno, house, hip-hop, jazz, am-bient, dub, soul i pewnie co jeszcze. Bardzo mnie cieszy, e ten artysta si rozwija i po wielu latach tworzenia, potrafi zaproponowa takie ciekawe rze-czy. Szukajcie zatem: Horror Inc. Briefly Eternal, wy-dawnictwo Perlon, 2013.

    Tomasz Kamierski

  • 4 | | padziernik 2013

    akt # 7aktualny kwestionariusz teatralny

    t e a t r

    F o t . D a r i u s z G a c k o w s ki

    Pawe Sztarbowski

    Jestem dobrym dyrektorem programowym, bo

    staram si uwanie analizowa ycie teatralne nie tylko w Polsce, ale generalnie zna tendencje wiatowe i wymyla projekty oraz premiery tak, eby byy niebanalne i podejmoway dyskusje z tym, czym yje wspczesny wiat.

    najatwiejsza rzecz w moim zawodzie to

    kontakt z ludmi, co jest zawsze najtrudniejsze i najatwiejsze, bo spotkania z twrczymi, oryginalnymi artystami czsto generuj konflikty i nieprzyjemne sytuacje, ale wydaje mi si, e mam atwo w nawizywaniu kontaktw midzyludzkich i nawet z trudnymi osobami lubi rozmawia i szuka rozwiza.

    zupenie nie potrafi

    wysuchiwa argumentu, e czego nie da si zrobi.

    Gdybym musia zmieni zawd, to zostabym

    ogrodnikiem. Marzy mi si i moe speni to kiedy na emeryturze, aby mie swj sad, niekoniecznie winiowy.

    najczciej w teatrze miej si z

    absurdalnych i nieoczywistych sytuacji. Bardzo ciesz mnie na scenie paradoksalne, dziwne zderzenia, ktre czsto nie s wprost komediowe. Nie lubi natomiast tanich dowcipasw. Trudno mnie rozbawi sytuacjami, ktre s tylko na pozr mieszne. Ale jak ju si miej, to robi to bardzo gono. Uwielbiam teatr i kiedy mnie zachwyca, to odcinam si od caej sytuacji, trac kontrol i nawet nie mam wiadomoci, e miej si za gono, do tego stopnia, e zdarzao mi si, e aktorzy z rnych teatrw dzwonili do mnie i pytali, czy czasem nie byem na ich na spektaklu.

    4 | | padziernik 2013

  • padziernik | | 5

    najdziwniejszy przesd teatralny, ktremu hoduj to

    zakaz klaskania na prbach generalnych. Strasznie si denerwuj, kiedy kto zaczyna klaska na prbie, nie wiedzc po prostu, e obyczaj teatralny na to nie pozwala. Z jednej strony te wszystkie przesdy mnie miesz, ale jest w nich te co ujmujcego, co buduje taki cechowy wiat wewntrznych, niepisanych zasad.

    Moje ulubione miejsce w budynku bydgoskiego teatru to

    magazyn teatralny. Mieszkam nad ma scen i eby z gabinetu wrci do pokoju, musz przej przez cay teatr, w tym m.in. magazyn. Zwykle wychodz z pracy okoo pnocy, wtedy jest ju ciemno i w mroku staje si on magicznym miejscem. Ma niezwyk jako estetyczn, wyglda jak dziwna galeria albo instalacja. Gdzie w kcie wyaniaj si rce Chrystusa z Babel, gdzie indziej byk z Klubu kawalerw, jakie ciany o dziwnej fakturze, potkn si mona o snopki z Winiowego sadu. Magiczne przeycie.

    Pierwsza rzecz, ktr robi, gdy przychodz do pracy to

    przechodz przez obie sceny, eby zobaczy, co si tam dzieje. To s miejsca, wok ktrych koncentruje si ycie teatru. Drug obowizkow rzecz jest zaparzenie sobie kawy. Dopiero potem mog zabiera si do pracy.

    Krtko przed wanym dla mnie spektaklem myl o

    tym jak zareaguje publiczno. Spektakl powstaje w izolacji, w azylu teatralnym. Przez dwa, trzy miesice artyci spotykaj si tylko z osobami, ktre s w dany projekt zaangaowane. Czasem w fazie pomysu niektre rozwizania wydaj si genialne, przeomowe, a potem przychodzi publiczno i okazuje si, e adne z tych rozwiza nie dziaa, e nie ma interakcji midzy widowni a scen, e to, co wydawao si prowokacyjne, jest zaledwie letnie, e arty nie miesz, itp. To widz jest tym, kto w teatrze mwi: Sprawdzam.

    Moje najwiksze marzenie teatralne to

    Jaki czas temu Marcin Liber zaprosi mnie do pracy nad dramaturgi Wesela i strasznie si tego boj, bo to mj najukochaszy tekst, ktry istnieje w literaturze dramatycznej. Najpierw marzyem o tym, aby kto zrealizowa Wesele u nas w teatrze i to si udao. Potem okazao si, e reyser zaprosi mnie do wsppracy, co jest bardzo mie, ale im bliej prb, tym jestem bardziej przeraony. Ma si w gowie jaki mit, wyobraenie i nagle czowiek si z tym zderza w realnym wiecie. Generalnie nie lubi takich marze teatralnych, bo mam wraenie, e czasem zasaniaj prawdziwe ycie. Teatr jest ju dalej, gdzie indziej, ale my dziesi lat temu mielimy jakie marzenie i co roku wracamy do tego, by je realizowa.

    Spektakl, z ktrego jestem najbardziej zadowolony to

    Podr zimowa. Ten jedyny raz kompletnie nie interesowao mnie, co bdzie si o nim pisa i mwi, bo sam miaem poczucie, e to jest dzieo tak wane, pene i niezwyke, e nie obchodzia mnie caa reszta. Ale generalnie ceni i lubi waciwie wszystkie spektakle, ktre mamy w repertuarze.

    Bydgoski Teatr jest najlepszy w Polsce poniewa

    Ostronie podchodz do takich opinii. Oczywicie ubiegoroczna ankieta miesicznika Teatr bya bardzo mia i TPB dziki niej duo zyska wizerunkowo, ale to jest umowne sformuowanie, bo dla jednych jestemy najlepszym, a dla innych pewnie najgorszym, jakim teatralnym przedstawicielstwem Sodomy i Gomory. Wiele zaley zatem od punktu widzenia. Dla mnie istotne nie jest pawienie si w opinii najlepszego teatru, ale to, bymy pracujc nad kolejnymi projektami widzieli sens kadej z tych premier. Jeli co jest wymylone sensownie i ma warto artystyczn, tematyczn, spoeczn, to recenzje, rankingi i opinie staj si jedynie wisienk na torcie, cudownym dodatkiem do caoci, ktra ma sens.

    t e a t r

    Przepytywa Maciej Federowicz

    padziernik | | 5

  • 6 | | padziernik 2013

    rozpocz si XII Festiwal Prapremier, wic zacznij-my od pytania najbardziej istotnego. Jakie spekta-kle moemy podziwia podczas tegorocznej edycji na deskach bydgoskiego teatru?

    Bardzo rnorodne. Zaley mi na tym, eby co roku konstruowa program w taki sposb, aby nie przewa-a jaki nurt czy zjawisko jednostronne. Czasami to jest prowadzenie walki z samym sob, bo tak jak kady, mam wasne upodobania artystyczne i czsto mj gust podpowiada mi co, ale potem myl sobie, e wszyst-kie spektakle nie mog by z jednego worka.

    Ktre spektakle doceni pan zatem w tym roku?W tym roku oprcz Podry zimowej, ktra powstaa

    w koprodukcji naszego Teatru z Teatrem Powszechnym w odzi, pokaemy Firm w reyserii w reyserii Moni-ki Strzpki z Teatru Nowego w Poznaniu, Morrisona/miercisyna w reyserii Pawa Passiniego z Teatru Lalki i Aktora w Opolu. Te dwa spektakle s o tyle ciekawe, e zarwno Strzpka, jak i Passini s laureatami nasze-go festiwalu Monika dwa lata temu dostaa Grand Prix za Tczow trybun 2012, a Pawe trzy lata temu za Turandot. Nastpnie pokaemy Kalin z Teatru Polonia wWarszawie, ktra jest monodramem Katarzyny Figu-ry. Inn propozycj s Balladyny i romanse z Teatru Lalki iAktora Pinokio w odzi na podstawie nominowanej do nagrody Nike powieci Ignacego Karpowicza. Cie-kaw reprezentacj teatru wsplnotowego, tworzone-go z mieszkacami, ktry stawia sobie obywatelskie cele jest Klub mionikw filmu Misja w reyserii Pawa Szydowskiego z Janem Peszkiem w obsadzie. Potem pokazujemy Pit stron wiata z Teatru lskiego na podstawie wspomnie Kazimierza Kutza, Betlejem pol-skie z Teatru Dramatycznego w Wabrzychu i na koniec Requiemaszyna z Instytutu Teatralnego w Warszawie. Jest to chr stworzony na podstawie poezji Wadysawa Broniewskiego. Do tego wyjazdowy spektakl w Toruniu Upadek pierwszych ludzi w reyserii Iwony Kempy.

    Co wpyno na wybr tych konkretnych propo-zycji?

    Przede wszystkim ich jako artystyczna. Poza tym, jak wskazuje nazwa festiwalu, zapraszamy prapremie-rowe wystawienia tekstw. Bardzo walcz o to, aby byy to nowe teksty, ktre powstay w ostatnich latach i byy po raz pierwszy wystawiane w Polsce. Chciabym, eby to by festiwal pokazujcy nowe tendencje w dramatur-gii polskiej i wiatowej. Dlatego te zaleao mi na de-

    Atmosfera rwnie fascynujca jak na koncertach rockowychZ Pawem Sztarbowskim, dyrektorem programowym i kierownikiem literackim Teatru Polskiego w Bydgoszczy, rozmawia Maciej Federowicz

    F o t . D a r i u s z G a c k o w s k i

    6 | | padziernik 2013

    t e a t r

  • padziernik | | 7

    bacie o tym, czym wspczeni dramatopisarze si nie zajmuj, jakie wane tematy le odogiem i domagaj si swojej reprezentacji w teatrze. Bd te czytane tek-sty najmodszych dramatopisarzy, ktre powstay wra-mach warsztatw Szkoy Dramatu Artura Paygi.

    Podczas wyboru poszczeglnych spektakli kon-kursowych zwraca pan szczeglna uwag na wag podjtego tematu, form czy jzyk teatralny? Ktre kryterium jest dla pana najistotniejsze?Najwaniejsza jest dla mnie waga podjtego tematu ito wida po propozycjach. Spotykaj si tutaj bardzo rne formy, jzyki teatralne, ale w mojej opinii kady ztych spektakli ma co istotnego do przekazania. Ka-dy dotyka jakiego wanego tematu. Ale te oczywicie sam temat to za mao, by powsta z tego zajmujcy ka-waek teatru.

    a co zadecydowao o tym, e podczas tej edycji zo-baczymy Kalin? recenzje tego monodramu oka-zay si dosy chodne, czy zatem w tym wyborze chodzio tylko o Katarzyn Figur?

    Nie bd ukrywa, e oczywicie Katarzyn Figur jako wybitn aktork kocham i moim zdaniem te re-cenzje byy dosy niesprawiedliwe, bo ona w kadej roli jest wspaniaa. Wydaje mi si, e nie ma w Polsce innej osoby, ktra mogaby wiarygodnie zagra Kalin Jdrusik. To bardzo ciekawe spotkanie tych dwch ar-tystek. Jedna bya przez cae ycie ikon PRL-u, koloro-wym ptakiem w szarej polskiej rzeczywistoci, a druga okrzyknita zostaa seksbomb i musi cigle mierzy si ze sob, z tym wciniciem w t okrelon rol. In-nym uzasadnieniem wyboru tego spektaklu jest moja ciekawo kolejnych prac reyserskich Magorzaty Gu-chowskiej. To bardzo ciekawa artystka, ktra w konse-kwentny sposb rozwija swj jzyk. Kalin pokazujemy po Morrisonie, wic widz otrzyma dwie wane biografie teatralne.

    Ciekawi mnie w zwizku z tym, ktra z tych biografii jest dla pana waniejsza? Ktry spektakl wybraby pan jako widz?

    Poszedbym na oba. Na wszystkie spektakle podczas festiwalu trzeba pj obowizkowo, bo s bardzo cie-kawe i warto si z nimi zmierzy. Ten festiwal jest przez tydzie bydgoskim witem teatru, gdzie mona zoba-czy i porwna rne estetyki, tendencje we wsp-czesnym polskim teatrze.

    Jakie wydarzenia bd towarzyszyy tegorocznej edycji festiwalu i ktre z nich s godne szczeglnej uwagi?

    W tym roku mamy bardzo duo takich imprez, cho-by cztery spektakle towarzyszce. S to dwie kopro-dukcje pierwsz z nich jest Against, czyli koprodukcja polsko-szwajcarska, druga to Europa, czyli koprodukcja teatrw z Bydgoszczy, Zagrzebia, Birmingham i Dre-zna. Poza tym pokaemy spektakl Zachem. Interwencja wreyserii Aleksandry Jakubczak i Magorzaty Wdowik,

    studentek wydziau reyserii warszawskiej Akademii Teatralnej. Ten spektakl dotyka bardzo istotnego tema-tu zarwno lokalnie, jak i w kontekcie opowieci o pol-skiej transformacji, bo w rozmowach reyserek zbyymi pracownikami Zachemu pojawiay si zdania, z ktrych wynika, e dla nich transformacja ustrojowa to nie rok 1989, ale 2012, czyli likwidacja Zachemu. Ten zakad by totalnym modelem pracy w komunistycznym stylu, or-ganizujcym nie tylko prac, ale te czas wolny, rozryw-ki itp. Nagle ten model przesta istnie inie wiadomo, jak funkcjonowa bez niego i odnale si w kapitali-stycznej rzeczywistoci. Ostatnim spektaklem bdzie Skpo w reyserii Doroty Ogrodzkiej spektakl Mo-dej Sceny, ktry jest opowieci modziey bydgoskiej otym, co we wspczesnym wiecie ich wkurza, gdzie widz zagroenia oraz jak wyobraaj sobie moliwo zmiany tej rzeczywistoci.

    W tym roku nastpia pewna zmiana, bo aneks zosta wczony do gwnej czci festiwalu. Skd taka decyzja?

    To wynikao ze wzgldw organizacyjnych. Wiedzie-limy, e Against bdziemy musieli zagra przed festi-walem, natomiast Europ po. Robienie prologu i aneksu wydawao mi si bez sensu. Jest te inny argument. Co roku publiczno przychodzia na pokazy festiwalowe, ktre cieszyy si duym powodzeniem, a po tygodniu, kiedy zaczyna si Aneks, wszyscy mieli ju dosy i mie-limy trudno ze sprzeda biletw. Dlatego w tym roku robimy pewien eksperyment, nadajc aneksowym spektaklom charakter pozakonkursowy.

    Staych bywalcw TPB nie trzeba namawia do za-kupu biletw na spektakle festiwalowe, a w jaki sposb zachciby pan osoby stronice od teatru lub niezdecydowane?

    Myl, e podstawowy argument jest taki, e nie s to spektakle przypadkowe, e kady z nich wart jest uwagi. Czsto spotykam osoby, ktre dawno nie byy w teatrze, bo mylay, e tam s grane tylko poczciwe ramoty. Nagle przychodz raz i zaczynaj wraca do te-atru regularnie, bo okazuje si, e atmosfera moe by tam rwnie fascynujca jak na koncertach rockowych. Mam nadziej, e tak wanie bdzie podczas Festiwalu Prapremier.

    padziernik | | 7

    t e a t r

  • 8 | | padziernik 2013

    Po co robi si festiwal filmowy?Festiwal filmowy i jak podejrzewam kady inny robi

    si dla ludzi i by mie moliwoci zaraenia ich swoj pasj. Festiwal ma moliwo kreowania gustw wi-dzw, proponuje selekcj tych tytuw, ktre organiza-torzy festiwalu chc zaproponowa widzom.

    Legalne serwisy filmowe proponuj setki filmw z tak zwanej wyszej pki artystycznej. Jak za-mierzacie przycign widzw do kina?

    Zarwno serwisy legalne, jak i nielegalne pkaj wszwach jeli chodzi o ilo tytuw, ktre mona obej-rze. Rozwj technologiczny kina da moliwo ogl-dania filmw nawet w czasie rzeczywistym (np. kiedy seans odbywa si w telewizji, my w internecie moemy rwnie go obejrze). Pjcie do kina jednak to zupe-nie co innego. Musimy przeprowadzi wybr, na jaki film chcemy si wybra, do ktrego kina pjdziemy najczciej wybieramy nasze ulubione, wreszcie mamy moliwo miego i innego spdzenia czasu anieli sie-dzenie w domowych pieleszach. Bo nic nie jest w stanie zastpi wyjtkowych wrae seansu w kameralnym kinie. Tu wci dziaa magia X Muzy, jest ciemno, panuje cisza i nic ani nikt nie przeszkadza nam w naszej filmo-wej podry.

    Tofifest to twoje dziecko. Jak ten festiwal wpywa na lokalne rodowisko filmowe? Czy pomaga w animo-waniu, kreowaniu i rozwoju lokalnych filmowcw?

    Aktywizacja regionalnego rodowiska filmowego od zawsze bya naszym celem. Std ju od pierwszej edy-cji zaprogramowalimy specjalne pasmo zatytuowane LOKALIZACJE, w ramach ktrego pokazywalimy filmy regionalnych twrcw.

    Dzi, kiedy odbdzie si ju jedenasta edycja festi-walu, rozpoczynamy nowy etap naszej pracy na rzecz rozwoju rodowiska filmowego regionu powoujemy konkurs filmowy, w ktrym wanie filmy naszych rodzi-mych, lokalnych twrcw bd ze sob rywalizoway o gwn nagrod. Bdzie to o tyle ciekawe, e nie-jednokrotnie twrcy tych filmw doskonale s ze sob zaprzyjanieni, ba, nawet wsplnie tworzyli swe filmy, tymczasem tu przyjdzie im zmierzy si midzy sob, poczu ten dreszczyk emocji konkursowych, no i zosta ocenionym przez niezalene jury.

    Czyli chcecie wprowadzi troch fermentu w lokal-ne rodowisko filmowe?

    Tofifest od zawsze by o fermencie w myleniu i fer-mencie twrczym wic tak chcemy potrzsn tro-ch naszymi filmowcami, ale bez jakiego wkadania kija w mrowisko. Potrzsn nimi i zestawi ich twrczo.

    Czy festiwal bdzie si rozwija w kierunku multi-medialnoci? Czy bdzie si poszerza o inne dzie-dziny sztuki korzystajc z faktu, e kino jak adna inna sztuka jest takie synkretyczne?

    Kino rzeczywicie skupia w sobie wszystkie dziedzi-ny sztuki po trochu, ywi si nimi i efektywnie wyko-

    rzystuje w filmowej tkance. Kino jest samowystarczalne idla siebie, i dla mnie. Co nie zmienia jednak faktu, e od dawna marzy mi si rozbudowanie sceny muzycznej, stworzenie silnej i dynamicznej platformy muzycznej, ktra graaby w rytm naszych filmw. Niestety jest to wci pie przyszoci ze wzgldu na brak rodkw na realizacje takiego dodatkowego projektu. Naley jed-nak pamita, e robimy festiwal filmowy, midzynaro-dowy i bardzo prestiowy, i mimo e wielkich koncer-tw nie organizujemy, to ta muzyka w duszy nam gra, czego odzwierciedleniem co roku jest pasmo wydarze muzycznych na festiwalu.

    Ogldasz na pewno mnstwo filmw. Czy potrafisz jeszcze zapomnie si w filmie? nie myle o kcie ustawienia kamery, o wykorzystaniu wiata, odpu-ci sobie zawodowe podejcie do filmu?

    Jak si uprawia jaki zawd, to trudno o nim zapo-mnie. Ilo filmw, ktr ju obejrzaam i nadal ogl-dam jest tak wielka, e gdybym j podaa i tak nikt by mi nie uwierzy. Pojawi si u mnie, niestety, ten niefajny nawyk, e potrafi szybko oceni dany film. Nawet jeli ogldam jaki obraz bardzo krtko, to po pitnastu czy dwudziestu minutach wiem, czy jest wart uwagi, czy nie. Oceniam na podstawie zarwno merytoryki, jak istrony technicznej. Moja selekcja zatem jest bardzo re-strykcyjna, gdy mam ju silnie zakorzenione schorze-nie zawodowe oceniania. Z drugiej strony uwielbiam filmy, ktre potrafi tak mn pokierowa, e w sposb zupenie spontaniczny i naturalny wchodz w ich wiat i nie mam czasu na analiz, bo sam film mnie poera. Takie chwil s na wag zota, szalej za nimi.

    Ostatnio mam wraenie, e nowa fala polskich rey-serw (Szumowska, rosaniec na przykad) tworzy filmy festiwalowe. lizgajce si tematycznie po powierzchni tego, co akurat modne i majce na celu jedynie wygrywanie festiwali wanie

    Rzeczywici powstao zjawisko filmw festiwalo-wych. W duej mierze dotyczy ono jednak tytuw europejskich. Czstokro wielkie reyserskie nazwiska, ktre wygrywaj Cannes, nie gromadz widzw wki-nach, z kolei na festiwalach publiczno tumnie na nie przychodzi. To zjawisko coraz czciej spotykane i jest chyba znakiem naszych czasw. Kiedy dzielili-my kino stricte wedug gatunkw, a potem treci (ar-tystycznych, komercyjnych, czyli zwyczajnie niezbyt mdrych). Dzi idziemy w stron podziaw wywodz-cych si z finansowych uwarunkowa, czyli czy film si sprzeda mwic niezbyt elegancko. Polskie filmy na festiwalach za granic odnosz sukcesy i to jest fantastyczne. Ciekawe jest to, co wci jednak poku-tuje wwiadomoci rodzimej publicznoci, e te filmy, ktre przez zagranicznych krytykw, od Hollywood do Berlina, s uznawane za interesujce czy odkrywcze zazwyczaj spotykaj si z krytyk w Polsce. Znakomi-tym przykadem s filmy Kaki Rosaniec. Dziewczyny, ktra przebojem wdara si na zagraniczne festiwale,

    Tu wci dziaa magiaZ Katarzyn Jaworsk dyrektork festiwalu Tofifest rozmawia Szymon Andrzejewski

    8 | | padziernik 2013

    k i n o

  • padziernik | | 9

    ktrej oba filmy uzyskay wysokie wyniki sprzeday w polskich kina, ktr uznan za now i wie twarz polskiego kina, a ktr w Polsce krytycy i wiksza cz brany filmowej zwyczajnie zbesztaa ze wszystkich stron. Czy to nie fascynujce? Kiedy ogldam polskie filmy na zagranicznych festiwalach, one s po prostu inne. Wwczas bezporednio stykam si z opiniami widzw, krytykw i caej zagranicznej brany filmowej. Dziki temu, e miaam t moliwo niejednokrotnie, odkryam polskie kino na nowo. Mamy znakomitych polskich reyserw, ktrzy stworzyli wasny jzyk fil-mowy. Niestety za granic nie istniej poruszane przez nich tematy; ich sposb prowadzenia filmu jest zbyt hermetyczny. U nas szalestwo, tam cisza. I s rey-serzy, a raczej reyserki (Szumowska, Rosaniec), ktre w Polsce niedoceniane, umiej zawojowa wiat. Do-cemy je, nie narzekajmy. Moe to w nas jest bd, a nie w nich. Moe pole naszego widzenia rzeczywicie jest na tyle hermetyczne, e nowy i inny jzyk filmowy jest dla nas nie do zniesienia. Ja dzi mog powiedzie, e w peni uznaj nie tylko dokonania obu reyserek, ale i bolej nad faktem przysowiowego ukadu zamkni-tego artystycznej, filmowej mentalnoci polskiego kina. Brakuje uniwersalnoci, a to najwiksza wada jak kinematografia moe mie.

    Wrmy do Tofifestu. Czy (abstrahujc od moliwo-ci finansowych, technicznych czy organizacyjnych) nie byoby dobrze gdyby festiwal trwa w rnych sferach dziaalnoci kulturalnej przez cay rok i pro-wadzi do filmowej kulminacji?

    Tofifest jest festiwalem filmowym. Nasza dziaalno uzupenia program wystawami, koncertami jednak wszystko krcio si, krci i bdzie krci wok kina. Od lat prowadzimy nowatorski program edukacji filmo-

    wej. I naszym zamiarem byo, by program warsztatw mg odbywa si przez cay rok, a nie tylko w czasie festiwalu. I wanie w tym roku wreszcie udao nam si nasze cele przeku w rzeczywisto i zrealizowa Fil-mogranie filmowe warsztaty dla dzieciakw w piciu orodkach miejskich naszego regionu.

    Co stanowi o wyjtkowoci Tofifestu?Tofifest ma bardzo siln myl przewodni prezen-

    tacj niepokornego, nietendencyjnego i odkrywczego kina. I to go wyrnia. Nie boimy si prezentowa za-skakujcych zjawisk filmowych, o ktrych krytyka za-pomina (jak pasma filmw Blaxploitation czy spaghetti westernw), nie snobujemy si na kino tylko dlatego, e chodzenie do kina stao si obecnie bardzo trendy w niektrych artystycznych rodowiskach. My kino zwyczajnie kochamy i pokazujemy najciekawsze i cz-sto nieznane jego oblicza. Kino od zawsze jest dla nas najwaniejsze i bez niego nie funkcjonujemy. Jestemy tradycyjnymi kinomanami. Tofifest jest przez to szczery i taki pozostanie.

    Czy jaki film rzuci Ci ostatnio na kolana?Ten rok jest obfity filmowo. Na festiwal zgosio si

    ponad 2500 filmw z caego wiata. Jako programerka pasma konkursowego On Air prezentujcego pierwsze i drugie filmy reyserw, mog przyzna, e filmy, ktre wybraam zaskoczyy mnie i zaciekawiy. Mj ostatecz-ny wybr jest do przekorny, gdy wachlarz tematw jest szeroki, ale to rzeczywicie s te tytuy, ktre wtym roku w jaki sposb mnie poruszyy. Przedstawimy trzy-nacie filmw i wszystkie z nich, w pewnym sensie, rzu-ciy mnie na kolana

    Paczesz na filmach?Tak. Sztuka powinna wzrusza, a ta dobra najbardziej.

    K a t a r z y n a J aw o r s k a i J i M e n z e l o g l d a j f i l m p o d c z a s f e s t i w a l u To f i f e s t . f o t . Wo j c i e c h S z a b e l s k i

    padziernik | | 9

    Tofifest 2013 zaczyna si 21 padziernika. Szczegy programu na stronie www.tofifest.pl.

  • 10 | | padziernik 2013

    jestem muzycznym control freakiemRozmowa z Tobiaszem Biliskim (Coldair)13 wrzenia ukazaa si kolejna pyta Coldair, zaty-tuowana Whose Blood. Tym razem zaprosie do studia liczne grono wsppracownikw. Powiedz kto zagra i zapiewa, oraz jak to wpyno na osta-teczny ksztat nowych kompozycji?

    To prawda, przy nagrywaniu tej pyty wydarzya si rzecz niesychana, bo dopuciem do procesu twrcze-go innych ludzi a jest to dla mnie rzadko. Patenta-mi perkusyjnymi wspar mnie Igor Nikiforow (Hokei), sekcj dt dograli Maurycy Idzikowski i Tomek Dwo-rakowski, gosu uyczyli Barbara Kulawik (See Through Skin) i Olivier Heim (Tres B, Anthony Chorale). Dodat-kowo wibrafon nagra Marcin Ciupidro, na wiolonczeli zagraa Karolina Rec, a w jednym utworze Aleksander Makowski (The Saturday Tea) nagra bas. Kada z tych osb wyrazia swoje uwagi i pomysy oraz dodaa swoj unikatow muzyczn wraliwo do caoci. Uwaam, e dziki temu album jest zdecydowanie bardziej inte-resujcy.

    W jednym z wywiadw powiedziae, e Whose Blood to materia mroczny i trudny w odbiorze. Faktycznie nie jest to specjalnie wesoy zestaw pio-senek, ale sucha si go bardzo przyjemnie. Spo-tkae si z opiniami, e album sprawia suchaczom problemy?

    Byo to moje pierwsze wraenie po przesuchaniu gotowej caoci. Pomylaem sobie Kurde, to naj-dziwniejsza rzecz, jak do tej pory nagraem. Ludzie bd zdezorientowani. Okazao si jednak, e pyta przyjmuje si bardzo dobrze i jest nawet grana wpa-stwowym radio. Chyba wic troch niepotrzebnie siobawiaem

    napisae muzyk i teksty, robot producenck podzielie si z Michaem Kupiczem, jeste rw-nie wydawc tego materiau. Cakowita kontrola (na kadym etapie pracy) nad tym co robisz to Twj fetysz, czy zadecydoway inne czynniki? Pytam przede wszystkim o kwestie wydawnicze.

    Mona powiedzie e jestem muzycznym con-trol freakiem przynajmniej jeeli chodzi o Coldair. Ten projekt powsta po to, ebym mg tworzy do-kadnie takie rzeczy, na jakie mam ochot. Std wic kontrola kadego etapu, od kompozycji przez nagry-wanie, miks i mastering, po toczenie i wydanie. Chc mie w rkach co, z czego jestem w stu procentach zadowolony. Whose Blood wydaem w swoim labelu Twelves Records jest to wybr cakowicie wiado-my. Miaem moliwo wsppracy z kilkoma maymi wytwrniami, jednak ostatnio zaobserwowaem, e wdzisiejszych czasach albo wydajesz w znanej, wiato-wej wytwrni, albo tak naprawd nie ma to wikszego znaczenia, czy wydajesz sam, czy te w maym labelu kolegw. Internet i atwa dostpno usug pozwala-j spokojnie ogarn kady etap produkcji albumu oczywicie jak ju uzbiera sipienidze a jeeli jest

    Za nami pierwsza odsona Jesiennych R. We wrzeniu zagrali dla nas muzycy po-znaskiej grupy Plum i warszawskie Semantik Punk. Niestety koncert Wovoki prze-rwaa ekstremalna niedyspozycja wokalna Mewy Chabiery, ale zesp pojawi si na scenie 26 padziernika, wzbogacajc program drugiej edycji tego wydarzenia.

    Poza tym usyszymy Coldair, czyli solowy projekt Tobiasza Biliskiego, znanego zgrupy Kyst, duet Twilite, oraz Nathalie and The Loners.

    Z artystami zaproszonymi na padziernikowy koncert, porozmawia Marcin Szymczak

    vol. 2

  • padziernik | | 11

    si wystarczajco ogarnitym, to promocja te nie jest wikszym problemem.

    Przykady ostatnich wydawnictw nathalie and The Loners, czy Petera J. Bircha pokazuj, e odpowied-nie dziaania pozwalaj dotrze do cakiem szero-kiej rzeszy odbiorcw, z muzyk dalek od radio-wego mainstreamu. Masz jakie szczeglne plany promocyjne, czy raczej grasz koncerty i liczysz na to, e tak dotrzesz do osb rzeczywicie zaintereso-wanych Twoj twrczoci?

    Projekt Coldair jest specyficzny o tyle, e istnieje do dugo, wydaem ju 3 pyty pod tym szyldem, graem koncerty w Los Angeles i na festiwalu SXSW w Teksasie, kilka sporych tras po Europie i Polsce, a w kraju dalej ludzie potrafi spyta mnie po kon-cercie a masz jak pyt wydan? albo ogarn Ci koncert na WOP? (miech). Nie wiem dokadnie o co chodzi. Chyba o to, e wielbicieli takiej muzyki w Pol-sce jest pewnie koo kilku tysicy. No i przede wszyst-kim jest to muzyka do faktycznego suchania a nie do taca, zabawy czy windy. Zdziwiby si, jak wielu ludzi ma z tym problem. Moje plany obejmuj raczej promocj i koncerty za granic, przede wszystkim USA i Europ Zachodni, gdzie popyt na takie rzeczy jest nieporwnywalnie wikszy.

    Koncert w Bydgoszczy bdzie zwieczeniem polskiej czci trasy. Powiedz gdzie wybierasz si pniej?

    Pierwsza cz trasy obejmie Polsk oraz Wiede i Bratysaw. W listopadzie jad na 8-12 koncertw do Woch. Na stycze i luty zaplanowane mam okoo 30koncertw w Niemczech, Holandii, Belgii, Czechach, Austrii i Szwajcarii. W marcu jadna pierwsz w yciu prawdziw tras po USA, ktra obejmie Teksas, Arizon, Kaliforni, Oregon i Waszyngton. Te okoo 30 koncer-tw. W kwietniu znowu Polska. Bdzie si dziao!

    bdzie duo dziewczynRozmowa z Pawem Milewskim i Rafaem Bawirszem (Twilite)Od wydania albumu Quiet Giant mino ponad dwa i p roku. W Bydgoszczy gralicie ostatnio w padzierniku 2011 roku. Jak w tym czasie wy-gldaa wasza aktywno? Czy szykujecie nowy materia?

    P: To prawda, mino sporo czasu od ostatniego du-ego wydawnictwa, ale wychodzimy z zaoenia, e for-sowanie procesu twrczego i dostosowywanie go do panujcych standardw wydawniczych mija si z na-szym celem. A celem jest wypuszczanie takiej muzyki, do ktrej jestemy w stu procentach przekonani, ktra wychodzi z nas naturalnie, jest owocem jakich przey i przemyle i do tego jest zgodna z naszymi obecnymi zajawkami muzycznymi. Dlatego nie ustawiamy sobie rygorystycznego deadlineu na nastpn pyt. Bdzie jak bdzie.

    Jednake nie mona powiedzie bymy w tym okre-sie prnowali. Sporo koncertowalimy za granic,

    wypucilimy epk z remiksami, ukadalimy swoje oso-biste sprawy tak, by mc si w kocu cilej skupi na muzyce.

    Inspiracji i pomysw mamy coraz wicej, czyli sys-tem si sprawdza.

    z jednej strony pyta Quiet Giant zebraa wietne recenzje i trafia do podsumowa rocznych, z dru-giej, za uznaniem krytyki i bardziej wtajemniczonej publicznoci, nie posza szeroka popularno. nie kusio was eby woy wicej energii w promo-cj i dotrze z tymi (bardzo przecie melodyjnymi iwietnie brzmicymi) piosenkami, do mniej poszu-kujcych suchaczy?

    R: Niestety machina promocyjna rzdzi si swoimi prawami i ciko nam wasnym sumptem, bez odpo-wiedniego zaplecza finansowego, zrobi sobie pro-mocj z prawdziwego zdarzenia, aby mc dotrze do szerokiej rzeszy ludzi. Z drugiej strony nie jest to muzyka popularna i mimo tego, e przez ostatni rok wicej koncertowalimy za granic ni w Polsce, nadal nikt nie chce pisa na masowych portalach o naszych sukcesach, ani wrzuci nas na radiow playlist, bo nie jestemy pod opiek duej wytwrni, ktra da na to pienidze i poczyni odpowiednie kroki aby kady mg nas usysze i zdecydowa, czy taka muzyka odpowia-da jego gustom czy nie.

    Wiem, e zdarzao si wam wystpowa w nieco rozbudowanym skadzie. Czy jest szansa na powrt do tego pomysu, czy te granie w duecie jest dla was bardziej naturalne i satysfakcjonujce?

    P: Mylimy o tym i na pewno chcielibymy wrci do tej formy koncertowania. Wymaga to jednak due-go wysiku logistycznego z racji tego, e mieszkamy wduej odlegoci od siebie. W tej kwestii nic si jesz-cze nie zmienio, a budowanie zespou na odlego jest, wedug nas, rednim pomysem. Jeli zamiesz-kamy w kocu w jednym miecie, a s na to plany, na pewno bdziemy prbowa zmienia nasz set-up koncertowy.

    dwa lata temu pytaem was o kondycj polskiego songwritingu i o to, czy znajdujecie w Polsce arty-stw bliskich wam pod wzgldem estetyki i cieka-wych? Sprbujcie dzi odpowiedzie na tak posta-wione pytanie.

    P: Musz przyzna, e zauwaam jakie dziwne przy-marcie naszego rynku w tej dziedzinie. Nie zauwayem adnych silnych graczy, ktrzy pojawiliby si jako nie-dawno. Z rzeczy, na ktre najbardziej czekamy, jest ko-ysankowy projekt Jerz Igor, autorzy jednego z najad-niejszych singli tego roku, czyli Krlewicza. Z rzeczy wieych i ywych to wszystko co mi przychodzi do gowy. W temacie sypialnianego R&B, ktrego jestemy mocnymi fanami, najwiksze nadzieje wzbudza projekt Better Person. Reszta pi.

    Jak bycie zachcili kogo, kto nie zna twrczoci duetu Twilite i nie jest pewien czy warto przyj na wasz koncert w Miejskim Centrum Kultury?

    m u z y k a

  • 12 | | padziernik 2013

    P: Jeli kto docenia proste, ale emocjonalnie naado-wane piosenki i kameralny klimat koncertw, raczej nie powinien si zastanawia, ale nie bdziemy nikogo do niczego zmusza. Z naszej perspektywy kady koncert moe by interesujcym wydarzeniem.

    Poza tym moemy zapewni dziewczyny, e w Miej-skim Centrum Kultury bdzie przynajmniej dwch fajnych chopakw, a chopakom radzimy przyj, bo bdzie duo dziewczyn. To oczywicie arty, ale na serio zapraszamy!

    cigle balansuj na styku decyzjiRozmowa z Natali Fiedorczuk (Nathalie and The Loners)Kiedy rozmawialimy po Twoim koncercie w Pianoli (w lutym ubiegego roku) o pycie On Being Sane (In Insane Places), mwia, e wyprodukuje j Mi-cha Kupicz. Ostatecznie zaprosia do wsppracy rwnie Macieja Cielaka, ktrego nazwisko (jako producenta) widnieje na okadce obok Twojego iwspomnianego ju Michaa. Skd taka decyzja ijak wpyna ona na ostateczne brzmienie albumu?

    Wsppracowaam z Makiem wczeniej, przy innych okazjach. Zagra on razem z wikszym skadem koncert na Off Festiwalu w 2010 (zasiad za perkusj). Zna ma-teria, puszczaam mu demwki. Jego produkcyjna pra-ca na OBSiIP to szereg niby drobnych wskazwek, ale jednak nadajcych pewien charakter utworom. W wik-szoci przypadkw sama wiedziaam jak ma brzmie kady z nich, jednak kiedy pracuje si przy materiale so-lowym, bez zespou, potrzebne jest nieraz lustro i inne spojrzenie na utwr. Miksy jako cao to efekt pracy zarwno Maka, jak i wsppracujcego z nim Mariana Wrblewskiego, zmiksowali oni dwa pierwsze utwory na pycie. Pozostae miksy zrealizowa Todd Carter, za pierwszy singiel, Dari, Micha. Mimo duego roz-strzau podej do muzyki ich wszystkich, materia si klei. Jednak w porwnaniu z debiutem woyam znacz-nie wicej pracy w realizacj i produkcj sama.

    na debiucie instrumentalnie wspiera Ci jedynie Piotr Maciejewski. Podczas nagrywania On Be-ing... grono wsppracownikw nieco si powik-szyo. Wiem, e w padzierniku przyjedziesz do Bydgoszczy z gitarzyst, wiolonczelistk i perku-sist. Pojawienie si tych muzykw na koncertach (wiem, e gralicie razem na Off Festivalu) wynika z chci przeniesienia brzmienia albumu w warunki koncertowe, czy po prostu chciaa zmieni formu swoich wystpw?

    Moje pocztki na scenie, kiedy zaczynaam ponad dziesi lat temu byy zdecydowanie zespoowe. Po wy-stpach solowych zabrako mi tej synergicznej atmosfe-ry i od 2010 zaczam z moim materiaem koncertowa w skadzie. Zarwno Karolina Rec wiolonczelistka, jak i Tomek liwka grajcy na gitarze, to wietni, muzycz-nie wraliwi ludzie. Gramy razem od 3 lat. Za bbnami przewino si kilka osb, ostatecznie na pycie zagra

    Marcin Uanowski fantastyczny bbniarz, stworzony do klasycznorockowych kawakw z energetycznym bi-tem. Na koncertach gramy z Jerzym Rogiewiczem, kt-ry na codzie wsptworzy m.in. jazzowe Levity. Daje to naprawd niesamowit jako i rnorodno. Tak naprawd cigle balansuj na styku decyzji, czy moje utwory brzmi lepiej w wydaniu surowym, solowym i midzy oczy, czy w bardziej rozbudowanym ska-dzie. Myl, e wszystko zaley od kontekstu i sceny. Je-stem do surow minimalistk w podejciu do grania ichciaabym eliminowa wszystkie dwiki, ktre mc przekaz, jednak granie moich utworw z tym akurat, sprawdzonym skadem to dla mnie dua przyjemno.

    Twoja ostatnia pyta spotkaa si z bardzo ciepym przyjciem i odnosz wraenie, e trafia do szer-szego, ni debiut, grona odbiorcw. Czy frekwencja na koncertach to potwierdza?

    Od wydania pyty mino troch czasu, byam zaj-ta rnymi wanymi yciowymi sprawami i zagraam wzwizku z tym niewiele koncertw. Jednak na frekwen-cj nie narzekaam moe dlatego, e byo ich tak mao (miech). By moe zabrzmi to egotycznie, ale dla mnie najwaniejszym wyznacznikiem tego, czy warto dalej gra muzyk i wydawa, w dowolnej formie pyty i ka-waki, jest wycznie moja wasna przyjemno i potrze-ba. Ciesz si, e kto docenia moje z pozoru kompletnie nikomu niepotrzebne starania. To warto dodana.

    zdarza si, e piewasz po polsku, jednak na obu pytach nathalie and The Loners znalazy si tylko utwory anglojzyczne. Pewnie czsto syszysz to pytanie, ale czy nie kusio Ci eby napisa polskie teksty do tych piosenek?

    Uwielbiam jzyk polski i cigle chowam w zanadrzu pomysy zwizane z poczeniem komponowania utworw oraz pisania w jzyku ojczystym. Kawaki na On Being Sane s jednak gboko zakorzenione wtradycji muzyki gitarowej, ktra, co tu ukrywa, raczej sowiaska nie jest. Angielski jest po prostu elementem pewnej stylistki, w obrbie ktrej si poruszam.

    na Jesiennych rach zagrasz obok Coldair i Twi-lite. Pokusisz si o zareklamowanie kolegw?

    Twilite znam od dawna, jeszcze ze zotych czasw portalu Myspace. Pisaam im fanowskie wiadomoci i jaraam si, e dwch chopakw na obczynie pisze numery jak Simon i Garfunkel. Zdaje si rwnie, e zagralimy wsplnie jak minitras, a to jak wiadomo czy ludzi. Ich ostatnia pyta jest naprawd fantastycz-nie wyprodukowana i zawiera bardzo dojrzae kompo-zycje, chtnie spotkam si z nimi nawet czysto towarzy-sko (miech).

    Z kolei Tobiasz Biliski, czyli Coldair (czyt. Koder) to niezwykle produktywny mody czowiek. Znany mi jeszcze z czasw Kyst. Doskonale pamitam pierwszy ich koncert w Poznaniu, na ktrym byam, wyszam oszoomiona ich maoletnim wygldem i prawdziw but w graniu. Teraz Coldair wyrzebi kolejn solow pyt i jest ju cakiem duym chopakiem. Polecam, bo to zdolny koleka i ma wietny koncertowy skad.

    m u z y k a

  • padziernik | | 13

    siWiec

    z u g z w a n g ( 3 )

    siWiec

    z u g z w a n g ( 9 )

    Ot, pewnie ciko to sobie wy-obrazi, ale w tym morzu polsko--niemieckiej nienawici zdarzay si te rzeczy niepojte. Pamitam, e gdy opowiadaa mi t histo-ri, to nie mogem w ni wprost uwierzy. Czy to w kocu moliwe, aby po tym wszystkim, co spotkao na pocztku wrzenia w Bydgosz-czy obydwa narody, tak po prostu zakocha si wjednym zprzedsta-wicieli narodu panw?

    Mio w czasach zarazy i inne historie

    Niektrzy historycy twierdz, e na pocztku wrze-nia 1939 r. Bydgoszcz nie bya prawie w ogle bom-bardowana. Inaczej twierdzia moja babcia, Zofia. Wtamtych tragicznych dniach mieszkaa blisko dworca kolejowego. Bya wtedy atrakcyjn kobiet, mod mat-k. Bardzo czsto umiechaa si. 1 bd 2 dnia wrzenia obudziy j wybuchy bomb lotniczych. Intuicyjnie po-biega w stron dworca i ujrzaa przysypanych gruzami ludzi, rannych wzywajcych pomocy. Jej bliscy pniej mwili, e Zofia od tamtej pory zmienia si. To nie bya ju ta sama czarujca pani. Mylami bya gdzie indziej. A przecie to by dopiero pocztek koszmaru, ktry trwa ponad pi lat.

    Pan Antoni, znany bydgoski jubiler, w chwili wybuchu wojny zgromadzi pokany majtek. Analizowa rne scenariusze, ale gdy speni si ten dla niego najgorszy i Wehrmacht triumfalnie wkroczy do naszego miasta, postanowi ukry cae posiadane przez siebie zoto i wszelakie inne precjoza. Wydaje si, e pan Antoni wykaza si w tym wzgldzie daleko idc naiwnoci. Liczy zapewne, e gdy kosztownoci znikn z widoku, to nie bd nikogo nciy; zapakowa je wic do skrzy i zamurowa w piwnicy. Pomyli si. Miejscowi Niemcy wietnie pamitali, kto sprzedawa im kunsztownie wykoczone bransoletki i zote szwajcarskie zegar-ki. Niedugo potem, bodaje ju w padzierniku, kilku przedstawicieli zwyciskiej watahy zoyo mu wizyt. Pan Antoni prbowa zby ich miechem, twierdzc, e zosta niedawno obrabowany. Ale Niemcom nie byo do miechu. Jeden z nich wyj pistolet i przyoy onie Panu Antoniego do gowy. Trzydzieci sekund pniej jubiler wskaza napastnikom miejsce, gdzie ukry skarb, a potem patrzy jak skrzynie ze zotem i srebrem doro-bek jego ycia znikaj, wyniesione przez nieznanych mu napastnikw.

    Inaczej tamten czas wspomina pani Ula. Ot, pew-nie ciko to sobie wyobrazi, ale w tym morzu polsko--niemieckiej nienawici zdarzay si te rzeczy niepoj-te. Pamitam, e gdy opowiadaa mi t histori, to nie mogem w ni wprost uwierzy. Czy to w kocu mo-liwe, aby po tym wszystkim, co spotkao na pocztku wrzenia w Bydgoszczy obydwa narody, tak po prostu zakocha si w jednym z przedstawicieli narodu pa-nw? Ajednak jak mawiaj serce jest dosy gupie i mdrych rad sucha nie chce. Ju na pocztku pa-dziernika pani Ula poznaa i od pierwszego wejrzenia

    zakochaa si w oficerze Wehrmachtu. Willi by wyso-kim, szczupym mczyzn o gadkich rkach i dobrych manierach, a w mundurze wyglda wrcz zniewalaj-co. Tak co najmniej go zapamitaa. Oficer odwzajemni jej uczucie, gdy czsto odwiedza j, za kadym razem przynoszc kwiaty i bombonierki. Tylko ona wie, ile obelg i wyzwisk j wtedy spotkao ze strony polskich ssiadw, ktrzy takie zaangaowanie traktowali bar-dzo jednoznacznie; rodzina te szybko dowiedziaa si o sprawie i nie zostawia na niej suchej nitki. Groono jej nawet w niewybredny sposb. Na drzwiach pisano nie-cenzuralne sowa. Ponadto, pani Ula regularnie otrzy-mywaa anonimowe liciki pene grb.

    Pomimo to, do dzi twierdzi, e warto byo go pozna i powtarza romantyczne zdanie przejte zapewne z fi-lozofii Blaisea Pascala o kropli mioci, ktra cenniejsza jest ni ocean rozumu. Ta sielanka trwaa a do czasu inwazji III Rzeszy na ZSRR, a wic do poowy 1941 r. Wtedy te Willi opuci miasto nad Brd, udajc si z od-dziaem powiksza Lebensraum dla wielkich Niemiec. Pisa do niej gorce listy, ktre obecna emerytka do dzi przechowuje wspecjalnym kuferku. Kontakt z kochan-kiem ostatecznie urwa si od czasu synnej bitwy pod Stalingradem, w ktrej decydoway si losy wojny. Ale co ciekawe, prawie p wieku pniej pani Ula, powie-dziaa mi, e wci kocha Willego. Tylko on by dla niej dobry. I nigdy, przenigdy nie wysza za m, nie zaufaa innemu mczynie, bo wci wierzya, e Willi yje i e wrci z niewoli, nawet wtedy, gdy ju Sowieci nikogo nie przetrzymywali, albo przynajmniej tak wszem i wo-bec twierdzili.

    Bartomiej Siwiec

  • 14 | | padziernik 2013

    Czy mona sobie wyobrazi lepsz sceneri dla filmu grozy ni wntrza starego paacu, krte korytarze, ta-jemnicze piwnice, ciemny strych? Cao wymarzonej scenografii dopenia wielki park, ktry okala oba paace w Ostromecku. Takiego szczcia nie spodziewali si uczestnicy kolejnych warsztatw filmowych zorganizo-wanych przez Bydgosk Kronik Filmow. W tym roku zjechao do zespou paacowo-parkowego pitnacie osb z caej Polski. Rnili si wiekiem, wyksztace-niem, jedni byli z Warszawy inni z niewielkiego Helu, ale wszystkich czya wsplna pasja film. Kadego dnia odbyway si wykady i prelekcje na temat warsz-tatu scenopisarskiego i operatorskiego, a wieczorami ogldalimy klasyki gatunku, by wprowadzi modych adeptw sztuki filmowej w odpowiedni nastrj. Nad warsztatem filmowym czuwa znakomity reyser Le-szek Dawid oraz dokumentalici Cuske i Sauter. Niekwe-stionowan gwiazd tego pleneru filmowego by Ma-rek Pietrasik. Kinomani, ktrzy maj troch wicej ni dwadziecia lat, doskonale pamitaj kultow Wilczyc, a take Powrt Wilczycy. Myl, e rwnie nie trzeba im przypomina Kltwy doliny wy. Pan Marek oczywi-cie okaza si kopalni wiedzy o filmie, niesamowitym anegdotom z planw zdjciowych nie byo koca. Za-channie domagalimy si opowieci z planu zdjcio-wego klasyki gatunku Dziecka Rosmary Polaskiego, wszak nie kady wie, e Marek Piestrak by stayst

    na planie zdjciowym, zaraz po ukoczonej filmwce. Wszystkim uczestnikom pleneru z pewnoci na dugo pozostanie w pamici specjalny pokaz dyplomowego filmu Piestraka oraz wieczr autorski, ktry odby si zaraz po projekcji. Widzielimy ledztwo, krymina na podstawie opowiadania Stanisawa Lema. Mistrz oka-zaa si wietnym pedagogiem, mia doskonay kontakt z modzie, chtnie udziela porad i fachowych uwag. Zagra nawet w dwch, spord trzech filmw, ktre powstay podczas warsztatw. Oto, co artysta mia do powiedzenia tu przed swoim wyjazdem z Ostromecka:

    Plany filmowe skoczyy si nad ranem, wystpie u dwch rnych ekip, bardzo Ci nasza modzie wymczya?

    Marek Piestrak: Tak zdjcia zakoczyy si bardzo pno, bya to dla mnie na zakoczenie warsztatw solidna praca. W jednej ekipie zagraem reysera, ktry wrzeszczy na aktork, a w drugim mrocznego, upiorne-go takswkarza.

    Mimo duego zmczenia chyba z przyjemnoci po-pracowae z uczestnikami?

    Marek Piestrak: Oczywicie! Modzie jest bardzo przejta, wszyscy s bardzo zaangaowani i bardzo si staraj. Chc jak najlepiej zagra, bardzo doceniam ich zapa. Powstay prawie profesjonalne ekipy.

    Horror w paacuMonika Grabarek rozmawia z Markiem Piestrakiem i uczestnikami warsztatw filmowych w Ostromecku

  • padziernik | | 15

    Podczas swojego pobytu w Ostromecku duo przebywae z warsztatowiczami, aktywnie brae udzia w zajciach, jak oceniasz ich kreatywno, sposb mylenia o filmie?

    Marek Piestrak: Zebraa si tu bardzo fajna grupa modych ludzi. Maj w sobie ogromny zapa, niekt-rzy ju prbowali dosta si do filmwki, mimo nie-powodze bd startowa dalej, s tu take ludzie zainteresowani wycznie pisaniem scenariuszy, dwie dziewczyny chc zosta aktorkami. S te tacy, ktrzy s zupenie pocztkujcy. Czuje si, e kino jest dla nich wane, e chc je robi.

    Od razu byo wida, e zapae z nimi wietny kon-takt, chtnie pracujesz z modymi ludmi i dzielisz si swoj wiedz i ogromnym dowiadczeniem?

    Marek Piestrak: Bardzo chtnie, kilkakrotnie prowa-dziem zajcia w szkoach filmowych, ktrych jest teraz bardzo duo, bior udzia w warsztatach, plenerach, ale nie jest to moje stae zajcie nie jestem zawodowym nauczycielem.

    Podczas Twojego wieczoru autorskiego bya mowa o kinie gatunkowym w Polsce, dlaczego Twoim zdaniem jest z nim taki problem? Jest lekcewaone przez krytykw, ale odbiorcw takich filmw jed-nak nie brakuje.

    Marek Piestrak: Film od swojego zarania upra-wia rne gatunki i nurty, byo kino spoeczne, za-angaowane, przygodowe, historyczne, horrory, jest przecie gatunek artystycznego horroru, trzeba pa-mita o ekspresjonizmie niemieckim. Tak naprawd lekcewaenie tego gatunku wynika z maej wiedzy o nim. I maej mioci do filmu wielu krytykw. Tak to jest u nas, e najwikszym szacunkiem krytykw ciesz si filmy poruszajce wane kwestie moralne, filozoficzne, ale przecie jedno nie wyklucza drugiego. To jest absolutnie moje zdanie. Na caym wiecie nikt nie wstydzi si kina gatunkowego, tylko u nas jest ztym problem.

    Bardzo mnie si podobao jak zacytowae Polaskiego. Po-laski powiedzia kiedy, e w dziecistwie chcia by pira-tem, wic zrobi film o piratach, a pamitamy, jak zmiadya go krytyka.

    Marek Piestrak: Speni swoje dziecice marzenie. Bo kino wa-nie od tego jest, by spenia ma-rzenia! Wszyscy filmowcy w duchu tak naprawd pozostaj dziemi igoni za marzeniami. Dlatego tak kochamy filmy, bo przenosz nas w inne wiaty, kino rwnie ma by zabaw. Ma cho na chwil uszcz-liwia ludzi.

    * * *

    Modzie nie marnowaa podczas pleneru ani chwili; podczas przerw miedzy zajciami, a potem w trakcie realizacji swoich projektw rozmawiali tylko o filmach, dopytywali, dzielili si swoimi prze-myleniami, naprawd ciko pracowali. na zako-czenie podzielili si swoimi refleksjami.

    Krzysztof Walecki: Uwielbiam horror, wic do zgo-szenia si na warsztaty temat przekona mnie ostatecz-nie, ale gdyby to by Melodramat w paacu, te bym si zgosi. To doskonaa okazja, by popracowa pod okiem wietnych fachowcw, pozna nowych ludzi, to nastp-ne dowiadczenie. Szansa, by cos fajnego zrobi. To bya trudna praca, bo horror jest bardzo wymagajcym gatunkiem. Ja zajmuj si rwnie pisaniem scenariuszy i wiem, jak trudno o dobr histori, ktra bdzie miaa odpowiedni klimat grozy, napicie, zwrot akcji, dlatego tak mao ich powstaje.

    Patrycja: Moja przygoda z filmem ju trwa od ja-kiego czasu i zawsze, jeli tylko pojawiaj si cieka-we warsztaty, to staram si bra w nich udzia. Bardzo chc si nauczy jak najwicej, interesuje mnie strona techniczna filmu, przede wszystkim obsuga kamery itu miaam taka moliwo. Do tego praca tematyczna, czyli horror, bya dodatkow frajd i zarazem utrudnie-niem, poniewa to wielka sztuka dobrze kogo nastra-szy. Mam ogromn nadziej, e mojej ekipie to si udao. Bardzo si staralimy.

    Iga Woniak: Przede wszystkim ze wzgldu na temat wziam udzia w tych warsztatach. Bardzo chciaam si zmierzy z tym tematem od strony scenariuszowej, popracowa nad inn histori ni dotychczas pisaam. Wszystko to, co si tu wydarzyo podczas wicze, a po-tem na planie zdjciowym byo fantastycznym dowiad-czeniem. Stworzenie naszego filmu kosztowao nas wiele stresu i nerww, ale rwnie duo si nauczylimy. Fajne byo, to e kademu zaleao na efekcie, nikt si nie obija. Film to magia, i bardzo bym chciaa w przyszoci tworzy scenariusze, ktre bd realizowane.

    Marcin Kundera: Dwa lata temu rwnie braem udzia w plenerze filmowym tu w Ostromecku, nale

    f i l m

  • 16 | | padziernik 2013

    Z okazji jubileuszu 90-lecia Muzeum Okrgowego im. Leona Wyczkowskiego wBydgoszczy warto przypomnie sylwetki byych dyrektorw i niektrych dugoletnich pracownikw tej instytucji, ktrych dziaalno odcisna pitno na rozwoju tej placwki Kontynuujemy prezentacj.

    Czesaw Potemski (22 VII 1932 12 V 1986) by wielo-letnim kierownikiem Dziau Archeologii w bydgoskim muzeum, a take jego dyrektorem w latach 1982-1985)

    Od 1950 do 1953 roku, w latach 1950-1953 studiowa histori kultury materialnej w UAM w Poznaniu podej-mujc jednoczenie prac w Muzeum Archeologicz-nym w Poznaniu, a nastpnie IHKM PAN. Systemem eks-ternistycznym kontynuowa studia z zakresu prahistorii na UAM do roku 1959. W 1953 roku powierzono mu or-ganizacj Dziau Archeologii w Muzeum Okrgowym wBydgoszczy, powoujc go na stanowisko kierownika tego dziau. Prowadzi badania na wielu stanowiskach archeologicznych na terenie Kujaw, Pauk, a przede wszystkim Krajny. Na szczeglne podkrelenie zasugu-j wykopaliska na obiektach pradziejowych w Bydgosz-czy-Paczu, w Bydgoszczy przy ul. Przemysowej i o-wickiej, Koziej Grze, Toninku, Hucie oraz grodziskach wczesnoredniowiecznych w Fordonie, Strzelcach Dol-nych, Wicborku, Mylcinku (Zamczysko). Specyfika pracy archeologa w muzeach okrgowych i regional-nych wymaga duej elastycznoci i prowadzenia bada na stanowiskach z rnych okresw archeologicznych ihistorycznych. Z tym zadaniem Czesaw Potemski po-radzi sobie znakomicie. Do wsppracy zaprosi arche-ologw z innych orodkw. Byli to badacze zajmujcy si okrelonymi wycinkami pradziejw i redniowiecza. Ta kooperacja pozwolia na prowadzenie bada na po-ziomie orodkw akademickich, zgodnie z wypracowa-nymi i przyjtymi w Polsce standardami. Umiejtno wsppracy naukowej potwierdzaj wspautorskie

    Czesaw Potemski, fot. archiwum Muzeum Okrgowego im. Leona Wyczkowskiego w Bydgoszczy

    do BKFu. Wtedy krcilimy krymina, tym razem zmie-rzylimy si z horrorem. Tu pojawi si problem, ponie-wa mielimy bardzo mao czasu, a kino gatunkowe jest wymagajce. Musielimy wykreowa wszystko od pocztku do koca. Zdjcia, wiata, ludzie to wszyst-ko byo bardzo trudne, ale jednoczenie wymagajce iduo si uczylimy. Ogldajc film, nie zdajemy sobie sprawy, jak trudno co takiego stworzy. Dla mnie naj-wiksz wartoci tych warsztatw jest nauka pracy wgrupie. To wymaga wielkiej elastycznoci, suchania innych, uczy pokory. wietne jest te to, e oprcz tego, i suchamy uwag naszych opiekunw to rwnie uczy-my si od siebie nawzajem.

    Wanie praca w grupie bya czsto wymieniana jako ogromny atut tego pleneru filmowego. z ca pewnoci kady uczestnik wynis z niego co in-nego, nauczy si czego nowego o filmie, a take osobie. na sam koniec zapytaam o podsumowanie warsztatw jego twrcw, Macieja Cuske i Marcina Sautera.

    Maciej Cuske: Do ostatniego dnia, do prezentacji fil-mw nie wiedzielimy, co powstao i jakim rezultatem ten plener si zakoczy. Filmy powstaway w wielkim trudzie i artystycznym chaosie. Po projekcji okazao si, e modzie spisaa si wietnie, myl, e nie przesa-dz, jeli powiem, e w tym roku powstay lepsze filmy ni dwa lata temu, poziom by naprawd dobry. Ko-cowy efekt naprawd pozytywnie nas zaskoczy. Zro-bili kawa bardzo fajnego kina. Zjechali do nas bardzo ciekawi, kreatywni ludzie, ktrzy maj ogromn pasj, kochaj kino i chc robi filmy. Narzucona przez nas konwencja horroru bya dodatkowym, myl, e nie-maym, utrudnieniem. Wybrnli z tego znakomicie. To bya zabawa w kino, zbudowali atmosfer, nie zgubili humoru, mam nadziej, e sprawiao im to rado. Dla-tego zaproponowalimy im kino gatunkowe, by mogli si jednoczenie uczy i dobrze bawi.

    Marcin Sauter: W tym roku na pewno mniej si wtr-calimy si w to, co modzi robi, tak teraz przyjlimy zasad. Dalimy im woln rk w realizacji zada. Po-dzielilimy ich na trzy grupy, wymieszalimy ze sob i to dao bardzo fajny efekt, powstay naprawd dobre filmy. Wiadomo, e opieray si na istniejcych ju kliszach, bo trudno w konwencji horroru wprowadzi cos bardzo no-watorskiego, ale z pewnoci w kadym filmie znalazo si co wieego, od nich. Jak wspomnia Maciej, to miaa by zabawa w kino gatunkowe i musieli posugiwa si jzykiem horroru. Podczas ogldania finau ich pracy byo czu, e ta praca sprawiaa im duo radoci, e do-brze si bawili robic te filmy i o to chodzio.

    Efekt wrzeniowych warsztatw bdzie mona obejrze bdzie mona obejrze 31 padziernika na specjalnym pokazie w kinie Orze. A po projek-cji Bydgoska Kronika Filmowa zaprasza wszystkich na niezwyke Halloween party! Oczywicie w kon-wencji filmw grozy! Przebranie obowizkowe!!!

    f i l m

  • padziernik | | 17

    Zasueni pracownicy

    m u z e u m ( 7 )

    publikacje z wieloma naukowcami. Opublikowa ok. 100 prac naukowych i popularnonaukowych, wiedz archeologiczn popularyzowa poprzez liczne infor-macje prasowe, prelekcje i wystawy objazdowe. Na szczegln uwag zasuguje opracowanie najdawniej-szych dziejw regionu pt.: Pradzieje Bydgoszczy i powia-tu bydgoskiego. By wspautorem monografii Szubina, Naka, Pakoci, Koronowa. Z jego inicjatywy powstao te szereg wystaw archeologicznych, m.in.: Najdawniej-sze dzieje z ziemi bydgoskiej, Sztuka staroytna, Pradzieje regionu bydgoskiego.

    Koledzy i wsppracownicy wspominaj go jako czowieka yczliwego, serdecznego, towarzyskiego. Pozytywne cechy charakteru spotkay si z akceptacj, zaufaniem, oddaniem pracownikw muzeum, ktrzy poniekd przyczynili si do powierzenia mu funkcji kierowniczej. Na stanowisko dyrektora powoany zosta przez wadze wojewdzkie, ale wybrany w gosowaniu przez zaog. Jako dyrektor pozosta przyjacielski i wy-rozumiay, jednake wymagajcy, przecie sam mia niemay dorobek zawodowy. Jako wodarz placwki kontynuowa rozwj muzeum o profilu historyczno-ar-tystycznym. Rozwin szerok dziaalno upowszech-nieniow, przez co zjedna dla muzeum wielu przy-jaci, ktrzy potem czsto stawali si darczycami, aprzekazane przedmioty przyczyniy si do podniesie-nia atrakcyjnoci niejednej ekspozycji. Cigle rozwijaa si, liczca si ju wtedy w kraju, bydgoska kolekcja sztuki wspczesnej. Wiele miejsca w swoim yciu po-wici pracy spoecznej. By zaoycielem, a od 1966 roku do 1981 prezesem bydgoskiego oddziau PTAiN. W latach 1977-1981 z muzeum oddelegowany do pracy zwizkowej. Peni wwczas funkcj sekretarza Zarzdu Okrgu Zwizku Zawodowego Pracownikw Kultury i Sztuki w Bydgoszczy oraz prezesa Okrgowej Sekcji Muzealnej. By czonkiem BTN, TMMB i PZPR. Wyr-niony orderami, medalami i odznaczeniami pastwo-wymi, m.in. Krzyem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, Medalem 40-lecia PRL, medalem Zasuony dla Archeologii Polskiej, odznaczeniem Zasuony Dziaacz Kultury.

    Wojciech Kuczkowski wieloletni pracownik i kie-rownik Dziau Archeologii w Muzeum Okrgowym im. Leona Wyczkowskiego. W muzeum zatrudniony od 1967 do 2004 roku. Przed studiami krtko pracowa jako nauczyciel w szkoach podstawowych w ernikach i Kaczkowie. Archeologi studiowa na Uniwersytecie Adama Mickiewicza w Poznaniu. Po ukoczeniu stu-diw w 1965 roku podj prac w Muzeum Pomorza Zachodniego w Szczecinie. W roku zakoczenia ob-chodw Millenialnych zosta oddelegowany do Cedy-ni. Tam czuwa nad zorganizowaniem nowej placwki muzealnej i wyeksponowaniem grodziska wczesnore-

    dniowiecznego. Przeszed wszystkie szczeble kariery muzealnej od asystenta do kustosza, a od 1977 roku peni funkcj kierownika dziau.

    W pracy zawodowej najbardziej zaangaowany wbadania cmentarzysk tzw. ludnoci kultury pomor-skiej. Prowadzi wykopaliska m.in. w: Bydgoszczy, Mroczy, Osieku, Wielu, Orlu i na wielu innych stanowi-skach, gwnie na Pojezierzu Krajeskim. Z jego inicja-tywy, na terenie prowadzonych wykopalisk wOsieku nad Noteci, powsta skansen archeologiczno-etno-graficzny. Instytucja dziaa do dzi, a jej rozwj zo-sta ukierunkowany na kultur ludow. By autorem wystaw, na ktrych prezentowa zabytki i porusza zagadnienia zwizane z yciem i wierzeniami spoecz-noci z wczesnej epoki elaza (VI-IV w przed Chr.), np. Prasowiaskie cmentarzysko w Osieku n/Noteci, Pra-sowiaskie cmentarzysko w Bydgoszczy, Z pradziejw wschodniej Krajny, Popielnice twarzowe. Wyniki swo-ich prac publikowa w naukowych wydawnictwach archeologicznych, ale chtnie zamieszcza artykuy ociekawych odkryciach w prasie. Na uwag zasuguj artykuy zamieszczone w takich branowych wydaw-nictwach jak Komunikaty Archeologiczne, Pomorania Antiqua, Rocznik Nadnotecki. W latach 70-tych XX wie-ku zaangaowa si w prace Bydgoskiego Oddziau PTAiN, ktry w 1972 roku zorganizowa wBydgoszczy oglnopolski zjazd swoich czonkw.

    Niemal przez cay okres pracy zawodowej zaangao-wany w dziaalno zwizkow. Jako zwizkowiec wie-lokrotnie stawa w obronie pracownikw, co sprawiao, e by postrzegany przez kolejnych dyrektorw jako typ niepokorny. To nie uatwiao cieki awansu, a cza-sami utrudniao wykonywanie czynnoci zawodowych o wikszym zasigu. Spenia si jako tzw. archeolog terenowy z pasj gawdziarza.

    Zaangaowany w prac spoeczn i kulturaln by wielokrotnie nagradzany i odznaczany.

    Opracowa: Jzef o

    Wo j c i e c h Ku c z k o w s k i , f o t . J z e f o

    padziernik | | 17

  • 18 | | padziernik 2013

    Derwid skrywane oblicze Witolda Lutosawskiego

    O nieznanych piosenkach derwida

    m u z y k a

    W czasie wnikliwych poszukiwa w fonotece Pol-skiego Radia w Warszawie dokonaem ciekawego odkrycia. Stare katalogi (fiszkowe) wykazay istnienie piosenek Derwida, ktre nie zostay zamieszczone w adnym oficjalnym katalogu. Na podstawie tego doszedem do wniosku, e kilka piosenek nie zosta-o wydanych, a wykonanie ich i nagranie dokonane zostao na podstawie materiaw rkopimiennych.Dlatego te myl, e zasadne bdzie zamieszczenie poniej kolejnego spisu piosenek Derwida, uzupe-niajcego ju istniejcy. Niestety, nie znalazem infor-macji na temat ich powstania, dlatego te podam je wedug informacji o ich zakatalogowaniu w ksidze nagra.

    1. Nie kupie mnie na wasno tango; sowa: Jerzy Miller. Nagr.: alina Kucharska,

    Orkiestra Taneczna Polskiego Radia w Katowicach, dyr. Jerzy Harald (zakatalogowano 30 wrzenia 1958 roku).

    2. Wdrowny czas sowa: Jerzy Ficowski. Nagr.: Jerzy Michotek, Ze-

    sp Instrumentalny Bogusawa Klimczuka (zaka-talogowano 21 stycznia 1962 roku).

    3. Na co czekasz? sowa: Jerzy Miller. Nagr.: Wiesawa drojecka, Po-

    znaska Pitnastka Radiowa, dyr. Zygmunt Mahlik (zakatalogowano 25 lipca 1963 roku).

    Analizujc katalogi piosenek Derwida doszedem do wniosku, e byy one nagrywane w roku ich powsta-nia. W zwizku z tym powysze trzy utwory uoyem wedug dat ich zakatalogowania, poniewa powstay one dokadnie w tym roku, w ktrym zostay wpisane w rejestr.

    MelodykaPrzygoda Witolda Lutosawskiego z muzyk rozryw-

    kow daje nam wany przyczynek do obrazu jego jako kompozytora. Niejeden twrca sigajc po ten gatu-nek porzuca bez alu wasny system kompozytorski, odcinajc wyranie twrczo lekk od powanej. Na przykadzie piosenek Derwida moemy stwierdzi, i nawet jeli byo to rwnie zamierzeniem Lutosaw-skiego, nie do koca mu si ono udao. Piosenki te, pretendujce do zaspokojenia popularnych gustw muzyki rozrywkowej lat pidziesitych, wydaj si by tworzone poniekd wbrew tej idei. Win jeli

    mona tu mwi o winie obarczy moemy we-wntrzne poczucie profesjonalizmu i perfekcjonizmu. Jak ju zauway w przytoczonej wczeniej wypowie-dzi Tadeusz Kaczyski, Lutosawski przemyca pewne elementy techniki kompozytorskiej z nurtu powa-nego do lejszego i odwrotnie. Musiao to rzutowa rwnie na tworzenie melodii piosenek. I o ile wnur-cie folklorystycznym czy koldach problem w nie istnia opracowywane wszak byy gotowe modele melodyczne o tyle w rozrywkowej muzyce tanecznej kady element dziea zalea od autora. A Lutosawski nie byby sob, gdyby nie postawi wysokiej poprzecz-ki rwnie elementowi, ktry z zaoenia w piosence powinien by najprostszy, czyli melodii wanie. Mamy tu zatem do czynienia z kwesti, ktra lega by moe u podstaw braku rozpowszechnienia twrczoci Der-wida na wiksza skal. Melodie, w wikszoci bardzo wyszukane, przemylane, kunsztowne, wpisujce si w struktur harmoniczn i rytmiczn kompozycji, stwarzaj ogromn trudno wykonawcz dla wyko-nawcy przywykego do autonomicznej, nieskompliko-wanej linii melodycznej.

    Wykonane, niewykonywaneWykonawcami piosenek Derwida byli Ludmia Ja-

    kubczak, Rena Rolska, Regina Bielska, Irena Santor, Violetta Villas, Wiesawa Drojecka, Barbara Muszy-ska, Hanna Rek, Kalina Jdrusik, Sawa Przybylska, Halina Kunicka, Alina Kucharska, Jeanne Yovanna, Magorzata Jaboska, Teresa Tutinas, Wodzimierz Kotarba, Olgierd Buczek, Mieczysaw Fogg, Rajmund Fleszar, Tadeusz Woniakowski i Jerzy Michotek. Wostatnich latach doczyli do nich tacy wykonaw-cy, jak Hanna Banaszak, Lora Szafran, Anna Maria Jopek czy Mieczysaw Szczeniak. Wikszo z nich nie bya wiadoma czyjego autorstwa s to utwory. Czy gdyby byo inaczej, syszelibymy je dzi czciej ni ma to miejsce? Niektre z nich zyskiway wiksz od innych popularno, ale nie udao im si na sta-e wpisa do kanonu polskiej muzyki rozrywkowej. Hipotez, jak stawiam w swoich rozwaaniach, jest wyjtkowa jak na kompozycje taneczne zoono materiau muzycznego, co stanowi naturaln barier uniemoliwiajc siganie po ten repertuar szerszym krgom wykonawcw.

    c.d.n.

    Dr Mariusz Klimek

    18 | | padziernik 2013

  • padziernik | | 19

    Mao odpowiedzialny organ Zdzisawa Prussa (114)

    prUss

    bydgoski insynuator kulturalny

    Mody, a obiecujcy gitarzysta Krzysztof Meisinger zama odwieczn zasad koncertowych sal, e bis powinien by krtki i efektowny. Gorco oklaskiwany przez filharmoniczn publiczno zaserwowa jej utwr mocno przydugi i niezbyt w ucho wpadajcy, opatrujc go jeszcze zapowiedzi, e sam kompozytor ma otym dziele nie najlepsze zdanie

    Seans cokolwiek spirytystycznyKino Orze ma szczcie do legendarnych gwiazd

    wiatowego (a waciwie za-wiatowego!) kina. Nie tak dawno goci tu duch Poli negri, a ostatnio rozta-czaa tu swoje wdziki wizualne i wokalne Marlena dietrich, wrd zachwyconych widzw kryy pogo-ski, e ducha wielkiej aktorki wywoa Jzef Herold, a ciaa i gosu uyczya Katarzyna Matuszak. Jeli to prawda, to wielkie brawa dla scenarzysty i piewaczki. Towarzyszcy Marlenie pianista Piotr Salaber i aktorka Joanna Matuszak uskrzydleni kooperacj z niebiask istot take pokazali sztuk wysokich lotw.

    Przekorna gitaraMody, a obiecujcy gitarzysta Krzysztof Meisin-

    ger zama odwieczn zasad koncertowych sal, e bis powinien by krtki i efektowny. Gorco oklaskiwany przez filharmoniczn publiczno zaserwowa jej utwr mocno przydugi i niezbyt w ucho wpadajcy, opatru-jc go jeszcze zapowiedzi, e sam kompozytor ma otym dziele nie najlepsze zdanie. Nadbrdziani meloma-ni dzielnie tego bisu wysuchali pocieszajc si tym, e dziki przekornemu gitarzycie bydgoskie lato nabrao charakteru Warszawskiej Jesieni.

    z ycia wziteCzas leci, lata pyn, a Kazimierz drejas nadal trwa

    w nieustajcej fascynacji pci pikn. Na ostatniej wystawie w Galerii autorskiej kontynuujc swj cykl portretw podwjnych kaza kadej kobiecie wyj zsiebie i stan naprzeciw. Zdaniem krytykw taki za-bieg intryguje i budzi niepokj. Opinie ekspertw po-twierdzi moe kady onaty mczyzna, bo kiedy ona wychodzi z siebie, to ze spokojem mona si poegna.

    zagadka matematycznaW piknych okolicznociach przyrody i wystawnych

    komnatach paacu w Lubostroniu witowaa swoje 40-lecie anna Osiska. Cz goci Spotkania po latach twierdzia, e jest to 40-lecie urodzin, cz e 40-lecie twrczoci. Gwny organizator imprezy Piotr Trella by tak zabiegany, e nie umia da jednoznacz-nej odpowiedzi. Wymiga si tylko zapewnieniem, e tak w jednym (ycie) jak i w drugim (twrczo) przy-padku pani Ani daleko jeszcze do 50-tki.

    Midzy bluesem a lassemW lenych ostpach Borw Tucholskich doszo do

    spotkania jazzmana Bogdana Ciesielskiego z mu-zykiem country Stanisawem Komud. Jako e ten pierwszy promowa jazz na Pomorzu w odlegych la-tach 60-ych, a drugi wprowadza cowbojskie klimaty na niegdysiejszych Piknikach Country w Mylcinku przeto spotkanie miao charakter wyjtkowy i senty-mentalny. Czy zaowocuje ono wsplnym artystycznym projektem? Na razie Ciesielski rozwaa kupno konia pod wierzch, a Komuda zamierza wrci do palenia pa-pierosw, by dosta armstrongowskiej chrypki.

    Lusterko wsteczne (-25)

    wier wieku temu (padziernik 1988) We wszystkich recenzjach z premiery Mistrza i Ma-gorzaty podkrelano znakomit kreacj romana Gra-raziskiego w roli Wolanda. Wrd laureatw Oglnopolskiego Konkursu Plastycznego o nagrod im. L. Wyczkowskiego znaleli si dwaj bydgoszczanie Marian Olszewski iLeon romanow. Z okazji narodowego wita nrd w filii bibliotecznej nr 13 czytano dzieciom, banie i legendy niemieckie. Bydgoski KMPiK (al. 1 Maja 10) zaprasza na Koncert duetu folkowego eryk i Mary, ktry przedstawia ballady wasne, a take Cohena, Okudawy, dylana iStachury. Jak donosia zofia nowicka Dyrektor ksigarni Wspczesnej wyciga rce po aptek Pod ab-dziem a Orbis ma chrapk na Pomorski dom Sztu-ki po wyprowadzeniu si stamtd opery.

  • Wydar ze n ia

    20 | | padziernik 2013

    AKADEMIA MUZYCZNA im. Feliksa Nowowiejskiego, ul. J. Sowackiego 7, 85-008 Bydgoszcz, tel. 523 210 582, www.amuz.bydgoszcz.pl

    1

    Akademicka Przestrze Kulturalna przy Wyszej Szkole Gospodarki, ul. Krlowej Jadwigi 14, 85-229 Bydgoszcz, Koordynator: mgr Marta Rosenthal-Sikorawww.apk.byd.pl; e-mail: apk@byd.pltel. 52 567 00 57Muzeum Fotografii Arkadiusz BlachowskiGaleria Debiut Marta Rosenthal-SikoraGaleria Nad Brd Karolina Prus

    2

    ART GALERY Anny Osiskiej, ul. Krasiskiego 5, 85-008 Bydgoszcz, tel., e-mail: annaosinska49@o2.pl, tel. 525 153 295, 604 313 266 3

    AUTORsKA GALERIA sZTUKI Magorzaty Maciejewskiej, ul. Morelowa9, 85-362 Bydgoszcz, tel. 502 714 888, www.artgalery.bydgoszcz.pl

    BYDGOsKIE CENTRUM INFORMACjI, ul. Batorego 2, 85-109 Bydgoszcz, bci@visitbydgoszcz.pl, www.visitbydgoszcz.pl 4

    BYDGOsKIE sTOWARZYsZENIE ARTYsTYCZNE, ul. Pomorska 76, 85-051 Bydgoszcz, tel. 523 401 806, Prezes zarzdu Wiesaw Karpusiewicz 5

    BYDGOsKIE TOWARZYsTWO HERALDYCZNO-GENEALOGICZNE, ul. Wyczkowskiego21/1, tel. 523 413 291, prezes Pawe Bogdan Gsiorowski

    BYDGOsKIE TOWARZYsTWO NAUKOWE, SOCIETAS SCIENTIARUM BYDGOSTIENSIS, BYDGOSZCZ SCIENTIFIC SOCIETY, ul. Jezuicka4, 85-102 Bydgoszcz, tel./fax 523 222 268, www.btn.bydgoszcz.eu, prezes prof. dr hab. in. Marek Bieliski, czynne: pon., czw. 14-15 6

    Dom Kultury MODRACZEK, ul. Ogrody15, tel./fax 523 713 331, www.modraczek.smbudowlani.pl, e-mail: modraczek@tvogrody.com, abuzal ska@smbudowlani.pl, dyr. Agnieszka Buzalska

    Dom Kultury ORION, ul. 16 Puku Uanw Wlkp. 1, 85-319 Bydgoszcz, tel. 523 487 201, kierownik Nikoletta Stachura

    ELjAZZ Centrum Artystyczneul. Krta 3, 88-117 Bydgoszcztel. 523 221 574, 662 152 726www.eljazz.com.pl 41

    FARBIARNIA Pracownia Fotografii Artystycznej, ul. Pomorska 68A/1, Bydgoszcz 40

    FILHARMONIA POMORsKA dyrektor: Eleonora Harendarska, ul. Andrzeja Szwalbego 6, 85-080 Bydgoszcz. Rezerwacja telefoniczna w godz. 11-14, tel. 523210234; wew. 21, bilety@filharmonia.bydgoszcz.pl, www.filharmonia.bydgoszcz.pl 7

    FUNDACjA WIATRAK, Prezes Fundacji: Ks. Krzysztof Buchholzul. Botucia 5, 85-791 Bydgoszcztel. 523 234 810, fax 523 234 811www.wiatrak.org.pl, e-mail: sekretariat@wiatrak.org.pl, Biuro Fundacji Wiatrak czynne: pon.-pt. 8.00-20.00

    GALERIA 85 prowadzi Ewa Pankiewicz, ul. Gdaska 17, 85-006 Bydgoszcz, tel. 523 226 222 17

    Galeria ALIX, M. i M. Dobeccy, ul. Jezuicka 26 18

    GALERIA AUTORsKA Jan Kaja i Jacek Soliski, ul. Chocimska 5, 85-097 Bydgoszcz, tel. 608 596 314, www.autorska.pl, galeria@autorska.pl 8

    Galeria Francuska MIsTRAL, przy WSG, prowadzi Henryka Stachowska prezes Towarzystwa Przyjani Polsko-Francuskiej, ul.Garbary 2, budynek A, tel. 668 705 587 11

    Galeria GRAFFITI ul. Unii Lubelskiej 17, oferta dla modziey, prowadzi Anna Osiska, e-mail: annaosinska49@o2.pl, tel. 525 153295, 604 313 266 9

    GALERIA INNOWACjI UTP ul. Prof. S. Kaliskiego 7, 85-789 Bydgoszcz, kier. dr Anna Bochenek, czynne codziennie od 10-17

    Galeria KANTOREK tel. 523 210 211, wstp wolny, prezentacja i sprzeda dzie sztuki 10

    GALERIA MDK 1 przy MDK nr 1, ul. Baczyskiego 3

    GALERIA MIEjsKA bwa dyrektor: Wacaw Kuczma, 85-006Bydgoszcz, ul. Gdaska 20, tel. 523 393 050, godz. otwarcia: Galeria Miejska bwa: wt.-r. 10-18, czw. 12-20, pt. 10-18, sob.-niedz. 11.30-16.30. Wstp wolny. Galeria Kantorek: wt.-r. 11-18, czw. 13-20, pt. 11-18, sob. 11-14. bwa@galeriabwa.bydgoszcz.pl,www.galeriabwa.bydgoszcz.pl 12

    GALERIA NA PITRZE Studio Dziaa Artystycznych, ul. Duga 27, 85-034 Bydgoszcz, tel. 515 452 040, 601 443 119, sda.dluga27@interia.pl, czynne: pon.-pt. 10.00-20.00, sob.12.00-16.00 13

    GALERIA NON FERE przy II Spoecznym Liceum Oglnoksztaccym

    GALERIA sZKA POLsKIEGO Waldemar achut, ul. Duga 39, tel. 698 879 887 16

    GALERIA WIEY CINIEMuzeum Wodocigw, ul. Filarecka 1, 85-160 Bydgoszcz

    Izba Pamici Adama Grzymay-siedleckiego, WiMBP, ul. Libelta 5, tel. 523 238 207, czynne: wt. i pt. 13-18, r. 10-15 19

    Klub ARKA, ul. M. Konopnickiej 24a, 85-124 Bydgoszcz, tel. 523 487 202, kierownik Nikoletta Stachura

    Klub HEROs, ul. Gen. W. Thome 1, Bydgoszcz, tel. 523 430 004, kierownik Danuta Antkowiak

    KLUB INsPEKTORATU WsPARCIA sI ZBROjNYCH, ul. Sukowskiego 52a, 85-915 Bydgoszcz, tel. 523 783 550, kierownik Marek Trojan. Biblioteka Klubu IWSZ, tel. 523 783 563, kierownik Zdzisawa Gajownik; czynna: pon.-czw. 10-18, pt. 10-15

    KLUB MIONIKW KAKTUsW, ul. M. Konopnickiej 24a, 85-124 Bydgoszcz, przewodniczcy Jerzy Balicki, tel. 523 215 538, www.republika.pl/bkmk/

    KLUB MIONIKW AUsTRALII I OCEANII, ul. Plac Kocieleckich 8, pok. 8, Bydgoszcz, prezes Lech Olszewski, tel. 607 120 182, fax 052 321 32 60, www.kmaio.bydg.pl 20

    Klub ODNOWA, ul. Planu 6-letniego 38, tel. 523 631 867, e-mail: klubodnowa@interia.pl, www.klubodnowa.strefa.pl, kier. Grayna Salemska

    KLUB POLsKIEj KsIKI, Hotel Centralny, ul. Dworcowa 85, tel. 523 432 452, Jolanta Kowalska oraz przy Zespole Szk Oglnoksztaccych nr4, tel. 523 412 504, Alicja Leniak 21

    KLUB WIATA KsIKI, ul. Dworcowa 85, tel. 523 454 698, kier. ksigarni Mariola Zawisza. 21

    KLUB RODOWIsK TWRCZYCH, ul. Batorego 1-3, tel./fax 523 228 715, 523 225 677, prezes Piotr Trella 22

    MIEjsKIE CENTRUM KULTURY, ul.Marcinkowskiego 12, 85-056 Bydgoszcz, tel. 523 255 555 (informacja)sekretariat@mck-bydgoszcz.pl, www.mck-bydgoszcz.pl 39

    Modzieowy Dom Kultury Nr 1, ul. K.K.Baczyskiego3, 85-805 Bydgoszcz, tel. 523 755 349, fax 523 450 628, e-mail: mdknr1bydgoszcz@go2.pl, www.mdk1.bydgoszcz.pl, dyr. Piotr Skowroski

    Modzieowy Dom Kultury nr 2, im. Henryka Jordana, ul. Leszczyskiego 42, 85-137 Bydgoszcz, tel./fax 523 731 795, dyr. Adam tocha. Biblioteka Literatury Fantastycznej im. Janusza A. Zajdla Gimnazjum Nr 20, ul. Tucholska 30, czynne: wt., r. 16-19

    Modzieowy Dom Kultury nr 4, ul. Dworcowa 82, 85-010 Bydgoszcz, tel./fax 523 224 413, e-mail: mdk4@cps.pl, www.mdk4.bydgoszcz.pl, dyr. Magorzata Gadyszewska 23

    Modzieowy Dom Kultury nr 5, ul. Krysiewiczowej 8, 85-796 Bydgoszcz, tel./fax 523 485 002, dyr. Jolanta Wawrzonkowska, www.mdk5.bydgoszcz.pl, mdk@mdk5.bydgoszcz.pl

    Muzeum Dyplomacji i Uchodstwa Polskiego Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego, ul. Berwiskiego 4, 85-044 Bydgoszcz, tel./fax 523 462 318, e-mail: muzeum@ukw.edu.pl, czynne: wt.-pt. 10-14, dyr. prof. dr hab. Adam Sudo 24

    MUZEUM FARMACjI Apteki Pod abdziem,ul. Gdaska 5, tel. 523 220 187. 25

    MUZEUM KANAU BYDGOsKIEGO, przy III LO, ul. Nowogrodzka 3, www.muzeumkanalu.pl, tel. 693 765 075

    MUZEUM MYDA I HIsTORII BRUDU ul. Duga 13-17, 85-032 Bydgoszcz. Rezerwacja tel. 525 157 015, e-mail: warsztaty@muzeummydla.pl; www.muzeummydla.pl 15

    MUZEUM OKRGOWE im. Leona Wyczkowskiego w Bydgoszczy: ul.Gdaska4, 85-006 Bydgoszcz, Dyrektor Muzeum dr Micha F. Woniak; Sekretariat: tel./fax 52 58 59 966, e-mail: sekretariat@muzeum.bydgoszcz.pl; www.muzeum.bydgoszcz.pl, www.exploseum.pl, Dzia Edukacji iPromocji: tel. 52 58 59 910-15,e-mail: promocja@muzeum.bydgoszcz.pl;Biblioteka muzealna: tel. 52 58 59 916. Godziny zwiedzania Muzeum: wtorek, roda, pitek 10.00-17.00czwartek 10.00-19.00sobota, niedziela 11.00-17.00poniedziaki nieczynneSoboty wstp bezpatny, tel. 883 366056 26

    MUZEUM OWIATY, ul. M. Curie-Skodowskiej 4, tel. 523 426 590

    MUZEUM WOjsK LDOWYCH, ul. Czerkaska 2, 85-641 Bydgoszcz, dyr. Mirosaw Gitkowski, tel. 523 782 026, www.muzeumwl.pl

    adresy bydgoskich instytucji kultury

  • Wydar ze n ia

    padziernik 2013 | | 21

    OPERA NOVA w Bydgoszczy dyrektor: Maciej Figas, ul. Marszaka Focha5, 85-070 Bydgoszcz, tel. 523251502, Dzia Promocji i Obsugi Widzw oraz przedsprzeda biletw: tel. 523251655, fax 523251636. Kasa biletowa tel.523251555. Obiekt dostosowany dla potrzeb osb niepenosprawnych, www.operanova.bydgoszcz.pl 27

    PAAC MODZIEY, ul. Jagielloska27, 85-097 Bydgoszcz, tel. 523 210 081, www.palac.bydgoszcz.pl, dyr. Joanna Busz. Tutaj: Galeria Paac 28

    Pedagogiczna Biblioteka Wojewdzka im. Mariana Rejewskiego, ul.Skodowskiej-Curie4, 85-094 Bydgoszcz, tel. 523 413 074; www.pbw.bydgoszcz.pl, dyr. Ewa Pronobis-Sosnowska

    PROF-EUROPE stowarzyszenie Nauczycieli jzyka Francuskiego wPolsce, ul. Dworcowa 80, 85-010 Bydgoszcz. Prezes: Marta Samolej-Chmielewska, tel./fax 523 221 661 oraz 601 679 572, www.profeurope.pl 29

    sTOWARZYsZENIE ARTYsTYCZNE MZG, www.stowarzyszenie.mozg.art.pl, ul. Gdaska 10, 85-006 Bydgoszcz, tel. 523 455 195 30

    salezjaskie stowarzyszenie Wychowania Modziey, ul.Salezjaska1, 85-792 Bydgoszcz, www.dominiczek.salezjanie.pl, tel. 523 447 401 lub 523 766 739

    TEATR PANTOMIMY DARwww.dar.art.pl; e-mail: teatrdar@wp.pltel. 523 407 468, 602 572 021, 602 257 675

    TEATR POLsKI im. Hieronima Konieczki dyrektor: Pawe ysak, al. Mickiewicza 2, 85-071 Bydgoszcz, tel. 523 397 841, Kasa Teatru czynna jest od wtorku do pitku w godz. od 12 do 18 oraz godzin przed spektaklem: tel. 523 397 818, fax 523 397 840 lub bilety@teatrpolski.pl, www.teatrpolski.pl31

    TOWARZYsTWO INICjATYW KULTURALNYCH, ul. Dworcowa 62/2, 85-009 Bydgoszcz, tel. 523 213 371, prezes Maria Papaa 32

    TOWARZYsTWO MIONIKW MIAsTA BYDGOsZCZY, ul. Jezuicka 4, tel./fax 523 225 196, 523 454 434, www.tmmb.pl, e-mail: tmmb@neostrada.pl, skrytka pocztowa nr 17, 85-169 B37, prezes Jerzy Derenda. Biuro Zarzdu czynne we wt., r., czw. 9-15, sklep TMMB z bydgostianami, ul. Duga 15, czynny: pon.-pt. 10-18, sob. 10-14. 6

    Redakcja BIK prosi Pastwa oweryfikacj danych:

    bik@mck-bydgoszcz.pl

    TOWARZYsTWO MUZYCZNE im. Ignacego jana Paderewskiego, ul. ks. Piotra Skargi7, 85-018 Bydgoszcz, tel./fax 523 270 291, www.konkurspaderewskiego.pl prezes prof. Katarzyna Popowa-Zydro 33

    TOWARZYsTWO OPEROWE im. prof. Felicji Krysiewiczowej, ul. Focha 5, 85-006 Bydgoszcz, prezes Zenona Tomczak, tel. 603 993 852, sekretarz zarzdu Danuta wicichowska 27

    TOWARZYsTWO POLsKO-AUsTRIACKIE, Oddzia B. ul. Stary Rynek 5, 85-104 Bydgoszcz, tel. 609 678 277, e-mail: lubomira.kubiak@gmail.com, prezes Lubomira Kubiak, dyury w kad drug rod miesica 34

    TOWARZYsTWO POLsKO-NIEMIECKIE, ul. Fordoska 120. Dyury we wtorki w godz. 13-16, e-mail: tpn1@wp.pl prezes Stanisaw Puls, tel. 523 411 805; sekretarz Danuta Kucik, tel. 523 454 074

    TOWARZYsTWO POLsKO-WOsKIE Stary Rynek 22-24 (III p., wejcie przez KATALOGI), tel. 523 238 008, dyury: 1. roda miesica godz. 17-19 www.api.bydgoszcz.pl; api@api.bydgoszcz.pl, prez. Elbieta Renzetti 35

    TOWARZYsTWO PRZYjANI POLsKO-FRANCUsKIEj, Siedziba na terenie WSG wBydgoszczy ul. Garbary 2; bud.: H-01, Prezes: Magorzata Panasewicz

    tel. 504 199 624, wiceprezes: Jzef Owczarek, tel. 507 160 445 11

    URZD MIAsTA, Biuro Kultury Bydgoskiej ul. Jezuickiej 14a, 85-102 Bydgoszcz, www.bydgoszcz.pl, tel. 525 858 189, Dyrektor Magdalena Zdoczyk 36

    WDROWNICZEK Klub Turystyczny, prezes Adam Czachorowski, tel. 523 251 635

    WiMBP BIBLIOTEKA GWNA Bydgoszcz, ul. Duga39, tel. 523 238 008, 523 399 200 centrala; 523 287 390 sekretariat, fax 523 287 390, e-mail: sekretariat@wimbp.bydgoszcz.pl, www.wimbp.bydgoszcz.plDyrektor: Ewa Stelmachowska 35

    WOjEWDZKI ORODEK KULTURY i sZTUKIDyrektor: Maciej Puto, pl. Kocieleckich 6, 85-033 Bydgoszcz, wok@wok.bydgoszcz.com, tel. 52 585 15 0103; Galeria Sztuki Ludowej i Nieprofesjonalnej, kierownik: Katarzyna Wolska, tel. 52 322 22 36, galeria@wok.bydgoszcz.com, www.wok.bydgoszcz.com 37

  • Wydar ze n ia

    22 | | padziernik 2013

    Opera Nova w Bydgoszczy 1.10.2013, godz. 19.00

    rUSaKa opera antonina dvoka Kierownictwo muzyczne Maciej FigasReyseria Kristina Wuss (Niemcy)Scenografia i kostiumy Mariusz napieraaChoreografia Iwona runowskaPrzygotowanie chru Henryk Wierzcho

    W Midzynarodowym Dniu Muzyki zapraszamy do wysuchania opery, w ktrej mona zakocha si: naj-doskonalsze