Top Banner
wrzesień 2011 nr 9 (420) ROK XXXVII ISSN 1232-4450 INDEX 38139x egzemplarz bezpłatny
76

BiK 09/2011

Mar 15, 2016

Download

Documents

Bydgoski Informator Kulturalny, Miesięcznik informujący o wydarzeniach kulturalnych w Bydgoszczy
Welcome message from author
This document is posted to help you gain knowledge. Please leave a comment to let me know what you think about it! Share it to your friends and learn new things together.
Transcript
  • Wrzesie 2011 | | 75

    wrz

    esie

    2

    011

    nr 9

    (420

    ) RO

    K X

    XX

    VII

    ISSN

    123

    2-44

    50 IN

    DEX

    381

    39x

    egze

    mp

    larz

    bez

    pa

    tny

  • 76 | | Wrzesie 2011

    G r a f f i t i w P a r k u i m . W. W i t o s af o t . K a t a r z y n a G b a r o w s k a (w w w. f a r b i a r n i a . o r g)

  • Dominika Kiss-Orska

    Kongresowy wrzesieNie wiem jak Pastwo, ale ja si ciesz, e lato dobiego koca. Letnie le-

    nistwo mogoby, moim zdaniem, trwa tydzie. Przejadam si tych sezono-wych ogrw i stskniam za normalnym tempem, regularn dziaalnoci kulturaln.

    Sezon zaczynamy z grubej rury pierwszym Bydgoskim Kongresem Kul-tury. Przeczytaj Pastwo o nim kilka stronic dalej. Ale chciaabym poleci jeszcze dwa inne.

    Midzy 8 a 11 wrzenia we Wrocawiu Europejskiej Stolicy Kultury 2016 odbdzie si Europejski Kongres Kultury. Wydarzenie uwietni postaci m.in. Zygmunta Baumana, Mirosawa Baki, Aphexa Twina, Andy Rottenberg, Moniki Strzpki, Doroty Masowskiej i innych. Wicej informacji na stronie www.culturecongress.eu. Kilkanacie dni pniej, 17 i 18 wrzenia w sali kon-gresowej w Warszawie odbdzie si III Kongres Kobiet. Bdzie to jedno z najwaniejszych wyda-rze Polskiej Prezydencji w Unii Europejskiej z udziaem kilku tysicy kobiet z kraju i zagranicy. Wicej informacji: www.stowarzyszeniekongreskobiet.pl. Na tej stronie chtne na udzia wwyda-rzeniu Panie maj moliwo darmowej rejestracji. Obecno jest jak najbardziej wskazana.

    ycz Pastwu jesieni, bez jesiennej deprechy!

    Zblia si Bydgoski Kongres Kultury. Dlaczego to wydarzenie wane? Bo to nasza kultura. I nasz kongres. Kongres ludzi kultury i to tych jak sama na-zwa wskazuje ktrzy yj, pracuj i konsumuj kultur (a waciwie: yj, bo konsumuj kultur) w Bydgoszczy. Bydgoszczy! Nasze mae miejsce na ziemi to w istocie wielka rzecz. Nawet wtedy, kiedy go wcale nie kocha-my, kiedy nas uwiera, kiedy nas irytuje, kiedy wydaje si, e jest gorsze od wszystkich innych na wiecie i e nas na samym starcie obarcza czym, co czyni nas gorszymi, e nas pitnuje i ogranicza nawet wtedy nie przestaje by nasze. Czyli i tak je kochamy. Inaczej pewnie si nie da.

    Kongres, o ktrym tyle piszemy w tym numerze, nie ma zaatwi ad-nych problemw bydgoskiej kultury. Uwaam, e bdzie sukcesem, jeeli uwiadomi nam wszystkim, e kultura to wana sprawa, nasza wsplna sprawa. e los kultury jest naszym losem. e wszyscy moemy co wygra.

    O ile bowiem lepiej yje si tam, gdzie kultura jest dobrem wsplnym; i na odwrt: tam, gdzie poczucie wsplnoty jest fundamentem kultury. Tak czasem bywa w Bydgoszczy. Krzepice byy dwa bydgoskie niadania na Dugiej. Ich organizacja jest wymuszona powolnym obumieraniem tego dawnego handlowego centrum miasta, ale same niadania s czym o wiele wikszym ni tylko lekarstwem na t przypado. S wsplnotowym witem, gdzie ludzie razem jedz (zapomnielimy ju, jak moc ma wsplne zasiadanie do stou!), rozmawiaj, suchaj muzyki, myszkuj w starociach i kupuj ksiki na bibliotecznej wyprzeday. To wanie kultura!

    We wrzeniowym BIK-u, oprcz tematw kongresowych i staych dziaw, pojawiaj si nowe cykle: jeden podejmowa bdzie problemy edukacji kulturalnej (rozpoczynamy go dwo-ma wywiadami opisujcymi jej zadania i ograniczenia), drugi tworzy nasz prywatn map Bydgoszczy (Bydgoszczan prywatna topografia), trzeci opisywa niesamowite momenty byd-goskiej historii (jego autorem jest Adam Gajewski, znawca i propagator bydgoskiej historii), czwarty porwnywa kulturalne potencjay i inicjatywy Bydgoszczy i Torunia (dyskusj rozpo-czyna zaczepny tekst Grzegorza Giedrysa).

    Czytajcie! Przyjemnoci!

    Micha Tabaczyski

  • wydawca: Miejski Orodek Kulturydyrektor: Marzena Matowska

    85-104 Bydgoszcz, ul. Batorego 1/3tel./fax 52 322 87 15

    www.mok.bydgoszcz.pl

    redaktor naczelny: Micha Tabaczyskimichal.tabaczynski@mok.bydgoszcz.pl redaktorka wydania: Dominika Kiss-Orska

    redakcja: Monika Grabarek, skad, opracowanie graficzne: Bogdan Prus

    korekta: Mikoaj Zieliski,projekt winiety: ZbyZiel,

    druk: Abedik, www.abedik.pl

    dyur redakcyjny:pon.-pt.: 10-18, tel. 795 143 063

    bik@mok.bydgoszcz.pl adres redakcji:

    Cafe Pianola, ul. Jagielloska 2,czynna: pon.-pt.: 12-17,

    sob.: 15-20, niedz.: 15-17

    BIK dostpny jest rwnie na stronie www.issuu.com/bik_

    Redakcja nie zwraca materiaw niezamwionych izastrzega sobie prawo do dokonywania skrtw

    oraz zmiany tytuw. Nie ponosi odpowiedzial-noci za tre programw placwek kulturalnych

    oraz materiaw informacyjnych i graficznych. Reklamodawcy ponosz pen odpowiedzialno

    za skutki prawne wynike zopublikowania dostarczonych przez siebie materiaw. Opinie

    prezentowane przez autorw nie zawsze s zgodne ze stanowiskiem redakcji i wydawcy.

    BIK 9/2011 (420)Objto dotowana: 50 stron. Rok XXXVII, nakad 2000 egz.dystrybucja: czciowo bezpatny

    (szczegy www.mok.bydgoszcz.pl/bik)

    Spis treci

    www.issuu.com/bik_czytaj nas tu

    B y d g o s K I K o n g r e s K u l t u r yRachunek sumienia (Pawe ysak, Olga Marcinkiewicz, Remigiusz Zawadzki) . . . . . . . . . . . . 4Monika Grabarek, Dominika Kiss-Orska, Vox populi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6Program Kongresu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10Dominika Kiss-Orska, Nasz Kongres! . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11Micha Tabaczyski, Specjalnie dla malkontentw . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12

    r e g I o n a l n a e d u K a c j a K u l t u r a l n aMiasto pogranicza? Rozmowa zdr. Markiem Chamotem . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14Micha Tabaczyski, Regionalna wiadomo, edukacja kulturalna . . . . . . . . . 15Rozmawia z uczniami poprzez teatr. Rozmowa z Pawem Sztarbowskim . . . . 18

    B y d g o s z c z / t o r u Grzegorz Giedrys, O wyszoci tyfusw nad piernikami i na odwrt . . . . . . 20

    B y d g o s z c z w g B y d g o s z c z a nBydgoszczan prywatna topografia (1) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24

    Adresy bydgoskich instytucji kultury . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 26

    W y d a r z e n I aWojewdzka i Miejska Biblioteka Publiczna. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28Opera Nova w Bydgoszczy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30Teatr Polski . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32Muzeum Okrgowe im. Leona Wyczkowskiego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 34Galeria Autorska Jan Kaja i Jacek Soliski . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36Filharmonia Pomorska . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 39Wojewdzki Orodek Kultury i Sztuki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 44Galeria Miejska bwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 46Miejski Orodek Kultury . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48Bydgoska Niepokorna Jesie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 52Modzieowy Dom Kultury nr 5 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 53Dom Kultury Modraczek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 53

    B I K W p o d r yWojewdzki Orodek Animacji Kultury w Toruniu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 54

    M u s z l a f e s tMuszlafest 2011 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 56

    B I K K o B I e t o MZatrzymaj w sobie harmoni . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 58

    r o z M o W aMiejsce na ziemi. Rozmowa z Janem Wachem. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 59

    K s I K ISi nam wydaje. W Bydgoszczy (2) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 62

    M u z y K aaneta Dycha, Podoko. Epka. Nwka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 66Dominika Kiss-Orska, Po hard wtopie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 67

    H I s t o r I aAdam Gajewski, Stop-klatka z jednego ycia. Kim by Pan w kapeluszu? . . . . . . 68

    Wysza Szkoa Gospodarki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 70Zdzisaw Pruss, Bydgoski Insynuator Kulturalny (91) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 72

  • Wrzesie 2011 | | 3

    Bydgoski Kongres KulturyWydarze, ktre si dziej tu i teraz czsto nie dostrzegamy a ju na pewno nie potrafimy doceni ich roli, nie widzimy ich w odpowiedniej skali. Kongres, ktry jest wydarzeniem bez precedensu w ostatnim dwudziestoleciu, nie powinien zosta niedoceniony, a ju tym bardziej przeoczony. Miesic, jaki dzieli nas od kongresu to do czasu, by zaktywizowa wszystkie rodowiska, ktre od kongresu si dy-stansuj, a take wszystkie osoby, ktre kongresu nie uwaaj za swj. Duy bd. Kongres jest podwjnie nasz mwi w imieniu wszystkich ludzi kultury (to jest tych, dla ktrych kultura jest odniesieniem ich codziennej aktywnoci): jest nasz, bo jest bydgoski i kulturalny. Wszyscy, ktrzy mieszkaj rwnoczenie w Bydgoszczy iwkulturze powinni go uwaa za swj.

    W numerze prezentujemy gwne zaoenia kongresu, jego cele, jego jeszcze nie do koca potwierdzony program. Prezentujemy to wszystko z nadziej, e przyczyniamy si do masowego udziau bydgoszczan w kongresie i wydarzeniach kulturalnych, ktre bd mu towarzyszy. Wszystko wskazuje na to, e przybyo nam wmiecie kolejne wito, wito kultury, jej karnawa! Bawmy si wic! Cieszmy nim! Zapraszamy!

    Wrzesie 2011 | | 3

  • 4 | | Wrzesie 2011

    paWe ysaKnadzieje zwizane z Kongresem

    Jestem przekonany, e kultura: twrczo, a wic sztuka, edukacja i nauka to szansa dla rozwoju nasze-go miasta. Bydgoski Kongres Kultury opierajc si na aktualnych badaniach i dyskusjach, powinien da obraz naszej sytuacji. Solidna diagnoza pozwoli na okrelenie problemw i prb stworzenia pomysw na rozwj Bydgoszczy poprzez kultur.

    Taki plan rozwoju mgby si opiera na projekcie Kultura w budowie, ktry czy wszystkie rodowiska Bydgoszczy, ale wychodzi duo dalej i konkretniej. Potrzeba nam szerokiej, ale wsplnej wizji. Oprcz niezbdnego wizjonerstwa (wanie wielkie i nieskr-powane wizje rozwijaj kultur) potrzeba nam konkret-nego i realistycznego planu. Mam nadziej, e taki plan wtrakcie Kongresu i po nim mgby powsta.

    obawy zwizane z KongresemDla mnie osobicie najwaniejszym i najtrudniej-

    szym zadaniem zwizanym z Kongresem jest to, aby reprezentowa on cao rodowiska, aby nie pomin niczego co wane i cenne. Nie zawsze, szczeglnie w sztuce, to, co najgoniejsze jest najwaniejsze.

    Kongres to wana okazja do pokazania i utwierdze-nia naszej podmiotowoci jako twrcw i animatorw kultury. Wanie my powinnimy czu si odpowiedzial-ni za jej rozwj i jej wpyw na rozwj miasta. Wane jest, aby nie zagubi si w partykularnoci interesw, aby myle o bydgoskiej kulturze jako o caoci, systemie, ktry wsplnie tworzymy.

    Nie podzielam obaw dotyczcych zbytniego gadul-stwa i braku konkretw. Idee powstaj i ucieraj si midzy ludmi. Mylenie o kulturze w wiecie poszo daleko do przodu. Musimy duo ze sob rozmawia, meblowa sobie w gowach, aby nie brn w starych schematach i bdach, aby tchn w nasz wspprac nowego ducha i zakreli mia wizj.

    dotychczasowe sukcesy forum KulturyNie wiem, czy mona mwi ju o sukcesach, chyba

    troch na to za wczenie. Najwaniejsze jest wanie to, e od ponad p roku bdc przedstawicielami zupe-nie rnych dziedzin i instytucji sztuki spotykamy si i dyskutujemy o przyszoci bydgoskiej kultury. Kady z nas w swym myleniu odby dug drog i zrozumia wiele mechanizmw wanych dla rozwoju kultury w

    XXI wieku. Ponadto przygotowujemy Kongres i spiera-my si o podwaliny wizji dotyczcej przyszoci.

    dotychczasowe bdy i zaniechania forumNa pewno istnieje wiele niespenionych oczekiwa

    wobec forum. Pewnie chciaoby si, aby dziaao ono jak prna organizacja. Nie wiem czy to moliwe. Forum jest po prostu paszczyzn porozumienia, wsppracy miejscem wymiany myli sucej dobru wsplnemu, jakim jest rozwj miasta poprzez kultur. W kontekcie Kongresu byoby niedobrze, gdyby Forum pozostao tylko marginesem, gdyby nie skupio tego co w bydgo-skiej kulturze najcenniejsze. O to musimy si stara.

    olga MarcInKIeWIcznadzieje zwizane z Kongresem

    Kongres jest wyjtkow szans na mobilizacj ener-gii i skupienie uwagi wielu rodowisk wok tematu kul-tury. Jeli osigniemy mas krytyczn, to uda nam si dokona zmiany przyj strategiczne znaczenie kul-tury dla spoecznego i gospodarczego rozwoju miasta. Kultura przestaa by dziedzin, a staa si podoem iwarunkiem rozwoju. To kultura wskazuje nam warto-ci, odpowiedzialna jest za pobudzanie kreatywnoci, innowacyjnoci, za budowanie umiejtnoci komunika-cji, wspdziaania, krytycznego mylenia i tak dalej itak dalej.

    Dopiero z przekonania o kluczowej roli kultury moe wynika ch wykorzystania jej potencjau w sposb strategiczny i usystematyzowany do rozwizywania konkretnych problemw Bydgoszczy.

    Kongres moe pomc zdiagnozowa sytuacj nie tylko samej kultury bydgoskiej, ale zdefiniowa punk-ty blokujce rozwj miasta albo stanowice jego najwikszy potencja i nastpnie wyznaczy kierunki rozwoju miasta poprzez kultur. Dlatego podtytuem Kongresu powinno sta si okrelenie scenariusze dla Bydgoszczy.

    obawy zwizane z KongresemJeli przy okazji Kongresu nie uda si uzgodni

    wsplnych wartoci i wsplnie wyznaczy kierunkw dziaania, nawet tych podstawowych, to bardzo trudno bdzie to zrobi pniej. Dlatego najwaniejsze wtym momencie jest to, czy uda nam si wcign do roz-mowy, przygotowanie diagnoz i scenariuszy wszyst-

    Rachunek sumienia Dotychczasowe dziaanie forum kultury i prognozy na kongres opisuj dla nas organizatorzy Bydgoskiego Kongresu Kultury: Olga Marcinkiewicz (dyrektor programowy kongresu), Pawe ysak (dyrektor kongresu) iRemigiusz Zawadzki (szef zespou organizacyjnego).

    4 | | Wrzesie 2011

    K O N G R E S

  • Wrzesie 2011 | | 5

    kie zainteresowane strony. Mowa tu nie tylko o ro-dowiskach twrcw, animatorw kultury, ale rwnie o uczelniach wyszych, mediach, biznesie, Urzdzie Miasta, organizacjach pozarzdowych.

    dotychczasowe sukcesy forum KulturyCztery konkretne: zainicjowanie Kongresu Kultury,

    oglnopolskie spotkanie Obywateli Kultury, ktre wpi-sao Bydgoszczy na map bardzo aktywnych i otwar-tych orodkw, wypracowanie nowego modelu MOK-u na zasadach partycypacji spoecznej (proces trwa), pro-pozycja midzysektorowego zespou konsultacyjnego ds. strategii miasta.

    dotychczasowe bdy i zaniechania forumProblemem Forum jest to, e zbyt dugo pozosta-

    wao na etapie grupy inicjatywnej. Pytanie sugeruje, e Forum to jaka konkretna grupa osb z konkretnym programem. Zamys by inny miao powsta co na ksztat forum internetowego, otwartej debaty. Facebo-ok nie zda egzaminu, debaty nie do koca, a nie udao si znale innej formuy. Dopiero dziaania Zespou wsppracy ze rodowiskami, ktrym kieruje Marzena Matowska zmieniaj sytuacj. Dopiero teraz powstaje Forum.

    reMIgIusz zaWadzKInadzieje zwizane z Kongresem

    Chciabym, by kongres stanowi pewien punkt kulmi-nacyjny w procesie integracji bydgoskiego rodowiska ludzi zwizanych z kultur: przedstawicieli instytucji kultury, artystw, animatorw i dziaaczy z organizacji pozarzdowych, lokalnych mediw, tej czci miesz-kacw Bydgoszczy, ktrzy realizuj si poprzez swoj artystyczn kreatywno. Odnosz wraenie, e proces ten uruchomi si z chwil podjcia prby udziau w ry-walizacji o tytu ESK. Mam nadziej, e kongres odsoni potencja, si tego rodowiska, da szans spojrze na nasze moliwoci bez zbytniej egzaltacji, ale te bez kompleksw. By moe Kongres pozwoli te uporzd-kowa kilka spraw kluczowych dla rozwoju kultury w naszym miecie, stanie si mocnym fundamentem dla zbudowania spjnej, dugofalowej strategii kulturalnej dla Bydgoszczy wypracowywanej z udziaem wszyst-kich zainteresowanych. Zaley mi na tym, eby dziki dziaalnoci forum i dziki kongresowi utrwalao si wrd mieszkacw i wadz miasta przekonanie, e Bydgoszcz moe by w rwnym stopniu miastem kul-tury, co miastem sportu lub biznesu, e kultura moe mie swj strategiczny udzia w rozwoju miasta ju w najbliszej przyszoci.

    obawy zwizane z Kongresemle si stanie, jeli obrady Kongresu przerodz si w

    festiwal typowo polskiego narzekania i malkontenc-twa, e to czy tamto nie ma sensu, e nic si nie zmieni, etc. Jeli lokalni artyci, animatorzy, zrzdzajcy insty-

    tucjami kultury nie bd umieli spojrze na sprawy lo-kalnej kultury szerzej ni tylko przez pryzmat wasnych, biecych problemw, wyj poza poczucie lekcewae-nia i permanentnego niedoinwestowania. Takie ryzyko istnieje zawsze, bo wrd ludzi tej brany nie brakuje tych odczuwajcych frustracj czy przewraliwionych na swoim punkcie. Ale nawet jeli w wikszoci podzie-lamy przekonanie o niedoskonaoci wielu mechani-zmw funkcjonujcych w bydgoskiej kulturze, byoby dobrze potraktowa kongres jako moment przewarto-ciowania i odbicia do czego konstruktywnego, do ja-kociowej zmiany, ktrej sami moemy by kreatorami. Powinnimy szuka sojusznikw, dziaa na rzecz zro-zumienia i konsolidacji, czasem ustpujc z wasnych ambicji, bo dopiero naprawd silne rodowisko ludzi bydgoskiej kultury umocni znaczenie kadego z nas z osobna.

    dotychczasowe sukcesy forum KulturyWszystkie dotychczasowe debaty, spotkania, take

    te mniej formalne dyskusje powoduj, e zaczynamy si poznawa, lepiej rozumie, dociera po prostu. Odnosz te wraenie, e w kontekcie forum lepiej si wsppra-cuje pomidzy rnymi instytucjami a np. organizacjami pozarzdowymi. Zaczynamy sucha siebie nawzajem i w niektrych przynajmniej przypadkach kooperowa, a nie rywalizowa. Ale to dopiero pocztek pewnego procesu. Z namacalnych rzeczy: zmianom ulegaj reguy rozpisywanych przez miasto konkursw na wspieranie dziaalnoci w obszarze kultury. Zmiany te uwzgldnia-j konkretne postulaty, sugestie i dotychczasowe pro-blemy rodowiska. Odbyy si te warsztaty dotyczce formuy dziaalnoci Miejskiego Orodka Kultury, zmie-rzajce do wprowadzanie w ycie w Bydgoszczy modelu opartego na partycypacji spoecznej. To prawda: przede wszystkim gadamy, gadamy, gadamy, ale mam poczucie, e z tego gadania jako si tak nawzajem inspirujemy, nakrcamy. Krzysztof Kielowski czsto powtarza, e najwaniejsza jest rozmowa.

    dotychczasowe bdy i zaniechania forumPowiedzmy sobie szczerze: jak dotd z naszymi dys-

    kusjami nie udao si nam wyj poza getto rodowiska kulturalnego. Przy zaoeniu oczywicie, e kogokol-wiek poza nami obchodzi jeszcze, co si w kulturze bydgoskiej dzieje. Ale wierz, e obchodzi. Mamy pod tym wzgldem bardzo wiele do zrobienia jeszcze przed kongresem. Musimy dotrze do jak najszerszej grupy mieszkacw z komunikatem, e sfera kultury moe odgrywa kluczow rol w rozwoju miasta, a inicjato-rzy forum i kongresu nie s jak grup, ktra dziaa wycznie w swoim, partykularnym interesie i mam jakiekolwiek roszczenia czy walczy o spenienie jakich wygrowanych oczekiwa. Czujemy po prostu potrze-b zmiany i zgaszamy w zwizku z tym konkretne pro-pozycje. Musimy si nauczy skutecznie komunikowa, jasno nazywa i przekazywa swoje intencje, otworzy na inne rodowiska, prowadzi dialog nie tylko na po-ziomie: artysta odbiorca.

    Wrzesie 2011 | | 5

    K O N G R E S

  • 6 | | Wrzesie 2011

    adam gajewskipropagator historii Bydgoszczy, dziennikarzMoje oczekiwania s pewnie podobne jak u wielu

    innych ludzi. To znaczy myl, e bd to dni, gdy wie-le rodowisk ujawni nam, pokae, wyeksponuje swoje stanowisko. Mam nadziej, e nie skoczy to si wielk awantur o kultur, tylko wielk mobilizacj w sprawie kultury. W tym miecie jest miejsce na wiele postaw, pomysw na kultur nisk, wysok, niszow i te zdania powinny jako na kongresie zaistnie. Moim zdaniem bardzo ciekawe jest to, e na kongresie padn nie tyl-ko sowa, ale rne rzeczy bd si dziay w obszarze miasta. Moe ludzie, ktrzy dotychczas niespecjalnie uczestniczyli w kulturze, gdy zobacz jej obecno na ulicach, w miejscach zwizanych z kongresem, przejrz na oczy i powiedz tak, to miasto moe si zmieni dziki temu co niematerialne, a duchowe.

    Magorzata Winterprezeska fundacji Bez nazwyChciaabym, aby w strategii kulturalnej na kolejne

    10lat, co jest jednym z celw kongresu, byaby mocno zaznaczona animacja. To ona powoduje, e wiado-mo ludzi si zwiksza. Animacja czy si z edukacj. Chc, by obie byy mocno uwzgldnione w tej strategii.

    szymon andrzejewskimuzykBydgoszcz jest miastem bardzo rozedrganym kultu-

    ralnie. Chciabym, eby dziki kongresowi okrelia swj

    charakter. Teraz dzieje si wiele rnych imprez, wrd nich beznadziejne, kompletne poraki, jednoczenie zdarzaj si imprezy wietne, artystycznie na wyso-kim poziomie. Moim zdaniem Bydgoszcz powinna si ukierunkowa kulturowo i kongres moe w tym pomc. Mona sprawi, by bya miastem wydarze niszowych, offowych, ale rwnie komercyjnych, cho te moe nie w centrum, a w Mylcinku znalazyby swoje miejsce.

    Katarzyna fikprezeska fundacji wiat BabOczekuj efektw i dziaania. Efektw w postaci

    wsppracy midzy instytucjami kultury i miastem (chociaby umoliwienia zamieszczania informacji o rnego rodzaju wydarzeniach w Bydgoszczy na miejskim portalu za wzr moe suy UM Poznania w jednym miejscu jest informacja o wszystkim co si dzieje w miecie, bez wzgldu na to czy miasto ma patronat nad danym wydarzeniem). Definicji pojcia kultura czy komercyjna dziaalno moe by zwiza-na z kultur? Na co dzie moja dziaalno jako wiat Bab przez rne osoby/instytucje jest rnie odbie-rana np. niektre media zakadaj, e wydarzenia za ktre trzeba paci (np. wstp patny) to wydarzenia komercyjne a nie kulturalne chciaabym eby zarw-no media jak i wadze okreliy swoje stanowisko co tak naprawd rozumiej przez kultur, czy dziaania komercyjne nie mog by kulturalne? ycz sobie ci-goci w strategii promocji przez kultur i wiadomoci, e promocja kultury nie polega na rozwieszeniu plaka-

    6 | | Wrzesie 2011

    zapytaymy kilka osb, mniej lub bardziej zwizanych z kultur naszego miasta, jakie maj oczekiwania co do Bydgoskiego Kongresu Kultury. oto odpowiedzi.

    Monika grabarek, dominika Kiss-orska

  • Wrzesie 2011 | | 7

    to znaczy, e naprawd jest co nie tak. Moim zdaniem w dzisiejszych czasach, w dobie internetu i globalnej wioski, w jakiej yjemy aden kongres nie ma racji bytu. Nie wyobraam sobie, by pewne grono ludzi mogo wymyli skuteczny sposb na kultur. Jeeli kongres skupi si tylko na artystach, twrcach lokalnych, to b-dzie dramat. Czas regionalnych sentymentw skoczy si bezpowrotnie. Jestemy obywatelami wiata i nie ma znaczenia czy jestem artyst z Bydgoszczy, Parya czy Nowego Jorku. Musimy poszerzy swoje horyzonty i wyj poza nasze lokalne podwrko.

    Magorzata dziemitko-gwiazdowskacommunity manager portalu mmbydgoszcz.plpodczas Bydgoskiego Kongresu Kultury poprowadzi panel Innowacje w muzyceNigdy nie jest za pno na podejmowanie dziaa.

    Pki co robimy, zmieniamy, jest dobrze. Trzy kongreso-we dni, to dla mnie wito kultury. Moliwo spotkania i porozmawiania z animatorami z Polski to jeden z wa-niejszych punktw dla mnie. Przypomina mi to troch moje studia (zarzdzanie przemysem muzycznym, przyp. red.) Co miesic organizowalimy takie spotka-nia-warsztaty. Spodziewam si dialogu, podsumowa-nia problemw, ktre przez ostatni rok poruszalimy na forum. Wane bd te wyniki bada prowadzo-nych przy WSG. Dziki nim zdiagnozujemy bydgoski problem uczestnictwa w kulturze i by moe uda si opracowa strategi, jak to ulepszy. Mam nadziej, e bdzie to wito kultury nie tylko dla mnie. e i odbior-

    tw dwa tygodnie przed imprez, e dobra promocja to wielomiesiczne dziaania i praca. Fajn opcj byy-by szkolenia marketingowe dla dziaaczy kulturalnych, ktrzy czsto dziaaj po omacku i promocja wyglda jak wyglda (czyt. le). I ycz powodzenia wszystkim kulturomaniakom i wytrwaoci.

    aleksander dtkorzebiarzMoje oczekiwania wi si z programem kongresu.

    Mam tu na myli to, e zostanie wypracowana szeroko rozumiana polityka kulturalna naszego miasta, kt-ra bdzie wspiera lokalnych artystw. Oczekuj, e kongres stworzy ten model wsppracy z bydgoskimi artystami, ktrzy teraz s gdzie w niebycie. Mam na-dziej, e konsekwencj tego kongresu bdzie otwarcie przestrzeni miejskich dla nas, artystw, e bdziemy zapraszani, bdziemy mieli gdzie wystawia swoje pra-ce, ktre bardzo czsto zdobywaj nagrody i uznanie wEuropie i na caym wiecie, ale niestety nie w naszym miecie.

    pawe paulo schmelterartysta malarzMyl, e jeli odbywa si Kongres Kultury, o ktrym

    tak naprawd bardzo mao sycha, niewiele osb o nim wie, nie wiadomo gdzie si odbywa i przez kogo jest or-ganizowany, to chyba nie bdzie to prawdziwy kongres. Jeeli jakie grono ludzi zaczyna si spotyka, organizu-je kongres, rozmawia o tym, co z t kultur jest nie tak,

    Wrzesie 2011 | | 7

  • 8 | | Wrzesie 2011

    cy i twrcy uznaj, e warto bra udzia w wydarzeniach kulturalnych i je organizowa.

    Maciej putodyrektor WoKisMoim marzeniem jest, aby Bydgoski Kongres Kultu-

    ry jak najwicej uwagi powici kulturze wysokiej, bo to ona jest motorem, ktry napdza wszystkie inne gazie sztuki. Rwnie te bardziej lub mniej niszowe. Oczekuj take, e fundacje, organizacje pozarzdo-we zajmujce si kultur spojrz na kultur gbiej ni do tej pory. Wybieram si do Wrocawia na Europejski Kongres Kultury. Jestem ciekawy dyskusji, ktre tam si odbd i zobacz, jak wyglda kondycja europej-skiej kultury, bo przecie jestemy jej czci. Chc si przekona czy rzeczywicie kultura wysoka jest koem zamachowym w Europie.

    Chciabym, aby Bydgoski Kongres Kultury znalaz godne miejsce dla reprezentantw, realizatorw kultu-ry wysokiej.

    Marta filipiakartystka, fundacja Bez nazwyChciaabym, by po kongresie atwiej si yo organiza-

    cjom pozarzdowym w naszym miecie. By bya wiksza jasno w przyznawaniu im miejskich pienidzy. By po-zyskiwanie funduszy na projekty fundacji, czy artystw niezrzeszonych byo prostsze. By mae fundacje byy te zauwaone i by osoby odpowiedzialne za przyznawanie grantw czytay ich projekty bardziej uwanie i wnikli-wie. I mam te nadziej, e zwikszy si wiadomo kulturalna kadego mieszkaca miasta, a dziki temu podniesie si poziom kultury wBydgoszczy.

    andrzej MaziecfotografikTen kongres to troch biaa plama. Nie mam wielkich

    zudze, e kongres zmieni przestrze kulturaln nasze-go miasta. Mam nadziej, e zabior na nim gos przede wszystkim twrcy, a nie urzdnicy i e artyci bardziej wyjd do ludzi. Chciabym, eby kongres bardziej uru-chomi artystw, a nie biurokracj.

    artur Makowiakmuzyk, manager kulturyPo Kongresie Kultury spodziewam si, e wzmoc-

    ni pozycj szeroko rozumianej kultury w tym miecie.

    8 | | Wrzesie 2011

    Zdaj sobie spraw, e to dugotrway inieprosty pro-ces i jeden kongres niczego nie zaatwi, ale takie wy-darzenia powinny inicjowa sytuacje, ktre ten proces bd wspiera. Chciabym, eby ludzie z Urzdu Miasta zdali sobie spraw z roli kultury i potraktowali j rwnie powanie, jak inne aspekty, ktre decyduj o rozwoju tego miasta. Najwaniejsz jednak kwesti jest rozwi-janie wiadomoci mieszkacw. eby zdali sobie spra-w, e uczestnictwo w kulturze, zarwno jako twrca, jak i odbiorca, s wane i potrzebne.

    edyta Iljaszewiczczonkini kolektywu BestronaUczestniczyam w spotkaniach forum poprzedzaj-

    cych kongres. Zauwayam, e podstawowym proble-mem byo to, e jest duo pomysw i chci, ale osoby decyzyjne nie suchaj siebie nawzajem. Nie byo dia-logu midzy nimi. Jednym z punktw kongresu jest wsppraca i nad tym trzeba popracowa. Co tu si musi zmieni, poniewa syszaam w audycji w radiowej Czwrce, e do 2035 roku z Bydgoszczy ma wyemi-growa 70 tys. mieszkacw. Tak wynika z bada GUS. Osobicie chciaabym, by po kongresie humanici mieli zatrudnienie w swoich zawodach. By ratusz otworzy si na pomysy modych twrcw. Chciaabym wicej wystaw plakatw, sztuki wspczesnej, odjechanych eksponatw. Brakuje te miejsca dla modych muzy-kw, aktorw, poetw, kuglarzy. Tak jak jest np. w war-szawskiej Kordegardzie. I eby poprawia si estetyka miasta. Mamy tyle adnych kamienic. Trzeba je tylko odnowi i odrze ze szpetnych reklam, szyldw.

    rafa zimny nauczyciel akademicki na uKW

    Oto kilka moich oczekiwa:1. Od Bydgoskiego Kongresu Kultury oczekiwabym

    wypracowania sposobw wzmocnienia i rozwoju tych dziedzin kultury i sztuki, ktre w naszym miecie s sa-bo reprezentowane, czyli:

    sztuk piknych (brak porzdnej galerii, brak pr-nego rodowiska, brak gonych wydarze w tym za-kresie, brak moliwoci studiowania sztuk piknych wBydgoszczy),

    literatury (rozproszone rodowisko literackie, brak dobrego festiwalu literackiego, brak nagrd literackich, organizowane wydarzenia literackie maj may zasig is take rozproszone),

    K O N G R E S

  • Wrzesie 2011 | | 9 Wrzesie 2011 | | 9

    street artu (mao inicjatyw w tym zakresie, kilka murali to jeszcze za mao, na Zaspie w Gdasku cae szczyty blokw s pokrywane muralami autorstwa wybitnych artystw, take z zagranicy u nas te nie brakuje cian do zamalowania),

    filmu (jest sporo rnego rodzaju przegldw ife-stiwali filmowych z Camerimage na czele, ale czsto s one tylko bydgosk odson wydarze o zasigu krajowym, brakuje czego specyficznie bydgoskiego, co mogoby zapewni bydgoszczanom kontakt z wy-bitnymi twrcami filmowymi; moim pomysem jest np. zorganizowanie kina letniego, np. na Wyspie Myskiej, w razie niepogody projekcje mogyby si odbywa w Miejskim Centrum Kultury przy Marcinkowskiego samo kino letnie to jeszcze oczywicie nie wszyst-ko mona pomyle nad jego formu szersz, np. kino autorskie, kino narodowe, retrospekcje, lub w-sz np. filmy z motywem rzeki, filmy o sporcie lub co innego),

    kultury studenckiej (mimo e mamy w miecie 30 czy 40 tys. studentw, niewiele jest imprez zwizanych z kultur studenck; tu wana byaby aktywizacja ro-dowisk akademickich; gdyby np. kada dua uczelnia zorganizowaa jedn fajn imprez w miesicu, mieliby-my co najmniej cztery nowe wydarzenia w miesicu).

    2. Od BKK oczekiwabym ponadto opracowania pomysw na wydarzenia kulturalne o skali ponadlo-kalnej. W obecnej chwili nie ma ich wiele. Nie oznacza to, by nie promowa lokalnych twrcw, ale nie moe to by priorytetem ani wadz miasta, ani dziaajcych wnim instytucji kulturalnych.

    3. Chciabym, aby BKK przynis take pomysy na wydarzenia kulturalne dla dzieci. Takich wydarze wmiecie jest mao.

    4. yczybym sobie jako bydgoszczanin, abym ka-dego dnia (dosownie) mia do wyboru kilka rwnie atrakcyjnych ofert kulturalnych. Obecnie, zwaszcza w miesicach jesiennych czy zimowych, zdarzaj si dni, w ktrych oferta kulturalna w miecie ogranicza si do wyboru spektaklu w teatrze, koncertu w filharmo-nii, moliwoci zobaczenia wystawy w bwa. Chciabym, aby codziennie w rnych miejscach byo kilka fajnych wydarze - o rnym profilu, dla rnych odbiorcw.

    5. Chciabym te, aby BKK skupi si na kwestiach moliwoci finansowania imprez o skali przynajmniej oglnopolskiej.

    6. Brakuje mi take agresywnej (w dobrym znaczeniu tego sowa) promocji imprez kulturalnych w Bydgosz-

    czy. Jest smutne, e na spotkania z wybitnymi literata-mi w Wgliszku przychodzi kilkanacie-kilkadziesit osb. Czemu by np. nie cign do Bydgoszczy np. ja-kiego noblisty? Byoby bardzo fajnie, gdyby udao si przekona wadze miasta, e warto inwestowa wkul-tur przynajmniej tyle samo pienidzy, co w sport. Ar-gumentw wiadczcych o tym, e inwestycje w kultu-r take si zwracaj i promuj miasto rwnie silnie jak wydarzenia sportowe, jest multum. Oczywicie, zKra-kowem czy Warszaw porwnywa si nie moemy, ale dobrze by byo, gdyby 350-tysiczne miasto starao si docign Pozna czy Wrocaw, miasta co prawda wiksze, ale bardziej prne kulturalnie ni Bydgoszcz. Wolabym, aby Bydgoszcz mierzya si z lepszymi od nas, a nie z Zielon Gr, Rzeszowem, Czstochowczy Olsztynem.

    7. Chciabym te, aby BKK otworzy drog dla organi-zowania wydarze kulturalnych w miejscach z kultur niekojarzonych. Nie widz przeszkd, by co jaki czas organizowa wartociowe imprezy na dworcu PKP czy PKS, na lotnisku, w centrach handlowych, w parkach, wparafiach, w bibliotece miejskiej itp.

    8. Aby miasto oyo kulturalnie, potrzebny jest zbio-rowy wysiek wielu ludzi, nie tylko tych zawodowo zwizanych z kultur. Dobrze staoby si wic, gdyby BKK wypracowa jak formu koordynacji dziaa kulturalnych na obszarze miasta. Wiem, e rozwaany jest pomys fundacji czy stowarzyszenia. Mgby to by np. take konwent dziaajcy przy Prezydencie Miasta, zrzeszajcy nie tylko szefw publicznych czy prywat-nych instytucji kulturalnych, ale te np. dyrektorw przedsibiorstw, rektorw uczelni, biskupa, bydgoskich artystw, parlamentarzystw, naukowcw, dziennika-rzy i innych. Mniejsza zreszt o ustrj prawny takiego ciaa, wane jest to, by przekona osoby zarzdzajce rnymi instytucjami do tego, byangaoway si w or-ganizowanie i promowanie przedsiwzi kulturalnych, bo to przyniesie miastu wymierne korzyci wizerunko-we i finansowe.

    9. BKK powinien take dokona surowej, ale rzetelnej oceny dziaa rnych instytucji w ostatnim powiedz-my - picioleciu. Mona by wypracowa jaki system oceny. W tym kontekcie warto byoby si rwnie za-stanowi nad obsadzeniem stanowisk osb zarzdzaj-cych tymi instytucjami. W razie potrzeby naley stara si ciga uznane osoby z innych miast tak jak w te-atrze, ktry rozkwit za Orzechowskiego, a za ysaka sta si jeszcze waniejsz w skali kraju instytucj.

    K O N G R E S

  • 10 | | Wrzesie 2011

    program Kongresu

    10 | | Wrzesie 2011

    K O N G R E S

    28 wrzenia

    otwarcie kongresuprzedstawienie wynikw bada: Uwarunkowania uczestnictwa bydgoszczan w kulturzepanel 1: Uczestnictwo (wybrane tematy: Kultura na rzecz zmiany spoecznej, Wspczesna cenzura wsztuce, Wykluczenie / dostpno)przedstawienie wynikw bada: Kreatywno instytucji kulturypanel 2: Kreatywno (wybrane tematy: Przemysy kreatywne, Odpowiedzialne, kreatywne media)prace zespow w stolikach tematycznych (m.in. edukacja, uniwersytety, odpowiedzialne media)noc kultury (program artystyczny: Opera za 3 grosze, koncert Bydgoskiej Orkiestry Muzyki Wspczesnej)

    29 wrzenia

    Wykadprzedstawienie wynikw bada: Rewitalizacja spoecznapanel 1: Rewitalizacja (wybrane tematy: Rewitalizacja poprzez kultur, Architektura a tosamo, Projekty artystyczne w przestrzeni miejskiej, Bydgoskie projekty rewitalizacji)Przedstawienie wynikw bada: Oferta kulturalna miastapanel 2: Tosamo (wybrane tematy: Marka miasta. Tosamo konkurencyjna, Tosamo kulturowa, Strategia promocji miasta)Warsztaty: Projekty artystyczne w przestrzeni miejskiejprace zespow w stolikach tematycznych (rewitalizacja, bydgoskie NGOsy, wizja promocji miasta)noc kultury (program artystyczny: Muzyka u rde, Opera za 3 grosze, Koncert muzyki improwizowanej, Bogota Change projekcja filmu)

    30 wrzenia

    Wykadprzedstawienie wynikw bada: Wsppraca w kulturzepanel 1: Wsppraca (wybrane tematy: Agenda 21 dla kultury, Odpowiedzialni obywatele kultury, Odpowiedzialny biznes, Fundusze regionalne)Warsztaty: Mikro dziaania Ngos i biznesprace zespow w stolikach tematycznych (wsppraca midzyregionalna, Bydgoszcz-Toru, masterplan)podsumowanie kongresunoc kultury (program artystyczny: Bloody Sunday, Grajce Kamienice, Pokazy audiowizualne i koncert)

    Szczegowy program Kongresu podamy w kolejnym numerze BIKu.

    Wykady, panele, warsztaty i prace zespow w stolikach tematycznych odbd si wTeatrze Polskim. Zdarzenia artystyczne w ramach nocy kultury odbywa si bd wGalerii Miejskiej bwa, Klubie Mzg, Teatrze Polskim i instytucjach kultury Bydgoszczy.

  • Wrzesie 2011 | | 11

    Dominika Kiss-Orska

    W Bydgoszczy od jakiego czasu ujawniaj si osoby, ktrym sytuacja kulturalna w naszym miecie nie jest obojtna. To s tzw. animato-rzy kultury. A animator kultury to zawd. Jak piekarz, lusarz, prawnik, czy lekarz. Dlaczego wic ci animatorzy nie mog utrzymywa si z wykonywania swojego zawodu? Dlaczego humanici kulturoznawcy, dziennikarze, polo-nici pracuj jako sprzedawcy, przedstawicie-le handlowi, kelnerzy, znajdujcy zatrudnienie w licznych bydgoskich galeriach handlowych. Po godzinach zajmuj si realizowaniem swoich pasji, czyli organizowaniem nam atrakcyjnego czasu wolnego.

    Dlatego od pierwszego Bydgoskiego Kongresu Kultury mamy due oczekiwania. Problem, ktry pokrtce zaznaczyam powyej jest jednym zkil-kunastu (jeli nie kilkudziesiciu), ktre naley rozwiza. O innych poczytacie Pastwo w naszej sondzie. Walka o tytu Europejskiej Stolicy Kultury rozbudzia w nas ogromne pokady inwencji i po-mysw, ktre pragniemy zrealizowa. Liczymy na to, e zostan stworzone narzdzia, ktre pozwo-l na przejrzyste i jasne sposoby finansowania projektw autorskich ludzi zrzeszonych w organi-zacjach pozarzdowych, ale te niezalenych.

    Kongres rozpocznie si 28 wrzenia i potrwa trzy dni. Ma to by ogromna, kulturalna fiesta. Oprcz wykadw, warsztatw, paneli dyskusyj-

    nych, ktre bd si dzia gwnie w Teatrze Pol-skim, mamy natrafia na rne atrakcje wwielu punktach miasta. Szczegowy program arty-styczny zamiecimy w padziernikowym nume-rze BIK. Przedstawimy wwczas rwnie goci, ktrzy pojawi si podczas kongresu. Zachca-my do udziau wszystkich, ktrym nie jest obo-jtna kondycja kultury, ale te edukacji, architek-tury naszego miasta.

    Kongres odbdzie si po raz pierwszy. Nikt zorganizatorw nie ma dowiadczenia w przygo-towywaniu podobnych wydarze. Dlatego jeli macie Pastwo jakie propozycje, sugestie, czuje-cie ch pomocy, bardzo prosimy okontakt pod adresem: forum@kulturawbudowie.pl. Bdziemy wdziczni za kad myl. Pamitajmy, e nie ma adnych wacicieli kongresu, e jest on nasz wspln, obywatelsk inicjatyw, wic domy wszelkich stara, by by i jak najbardziej meryto-ryczny i pomocny.

    Bo w kongres to dopiero pocztek. Do zoba-czenia 28 wrzenia w Teatrze Polskim.

    W Radio Kultura w pitkowe, wrzeniowe po-poudnia od godz. 14 do 16 bdziemy rozmawia okongresie w audycji Halo! Kongres. Zaprasza-my do suchania, ale te uczestniczenia podczas nagra. Studio radia mieci si w Cafe Pianola przy ul. Jagielloskiej 2. Wszyscy s mile widziani!

    Nasz Kongres!

    Wrzesie 2011 | | 11

    K O N G R E S

  • 12 | | Wrzesie 2011

    123

    Specjalnie dlaM a l K O N t E N t w

    1.W ostatniej chwili przed kongresem kultury warto zadba o dwie sprawy. Pierwsz z nich jest jego promocja, drug frekwencja. Obie, jak wida, mocno ze sob zwizane. O promocj dbamy, mam tak nadziej, w tym numerze wystarczajco, zreszt dbamy nie tylko my, o uczestnictwo w kongre-sowych wydarzeniach musimy zadba wszyscy. Mam wiadomo, czego dowodzi nasza sonda (ale take okookongresowe dyskusje choby na portalu bydgoszcz24), e frekwencja jest pochodn zaangaowania i nadziei zwizanych z kongresem, a take co dla mnie szczeglnie istotne stosun-ku do tego wydarzenia. Malkontentw nie brakuje, nigdy ich zreszt nie brakowao i to jest dobre; jednak nie w przypadku tego wydarzenia. W przypadku tego wydarzenia malkontentw by nie po-winno owszem, mog, a nawet powinni by krytycy, ale nie malkontenci. Powtarzam to sowo tak czsto z jednego tylko powodu eby wszystkim je obrzydzi.

    2.Dystansowanie si od tego wydarzenia jest strategi, ktrej pochwala po prostu nie sposb. Jest strategi atw. Jest strategi tani. Przeciwnicy kongresu i dziaalnoci forum kultury dziaaj czsto w sposb nieuczciwy. W tym przypadku nieuczciwy jest ich zarzut wytykaj oni bowiem forum niezdolno do zaangaowania wszystkich rodowisk (ergo: zarzucaj forum elitaryzm), podczas gdy sami odmawiaj swojego zaangaowania. Czyli, krytykuj oni co, czego sami s bezporedni przy-czyn. atwe to, tanie i przebiege. Oczywicie nie zwalnia to wcale czonkw forum kultury i orga-nizatorw kongresu z odpowiedzialnoci za przycignicie malkontentw i wczenie ich w prace forum. Ale skoro sowo praca ju pado, zrozumiaym staje si, e nikt nikogo do tego zmusi nie moe, a zachta do wczenia si skoro wszyscy przygotowuj kongres spoecznie te ogranicza si do argumentw typu wasna satysfakcja czy dobro wsplne.

    3.Wielkim sukcesem dziaalnoci forum byoby wytworzenie sytuacji przymusu wspudziau nie jest on rwnoznaczny z brakiem prawa do krytyki. Przeciwnie: zaangaowani w prace forum jego krytycy i przeciwnicy mogliby krytykowa wszystkie poczynania tego gremium, jednak wiedzieliby, co tak naprawd krytykuj. Wszystkich, ktrzy chcieliby krytykowa kongres, zachcam do wiksze-go zaangaowania w przygotowania do tego wydarzenia. Zachcam ich do udziau w wydarzeniach towarzyszcych kongresowi: panelach dyskusyjnych, pracach stolikw tematycznych, prezentacjach projektw i wydarzeniach artystycznych.

    Zreszt zachcam do tego wszystkich!

    Micha tabaczyski

    12 | | Wrzesie 2011

    K O N G R E S

  • Wrzesie 2011 | | 13

    Regionalna edukacja kulturalna

    Wrzesie 2011 | | 13

    Kultura i jej stan czy dokadnie: jej jako i pozycja s funkcj skutecznoci dzia-a edukacyjnych. Nie tylko ich, rzecz jasna, ale ich w pierwszym rzdzie. Wyobrazi sobie bowiem mona kultur, ktr tworz i w ktrej uczestnicz ludzie niezamoni (chocia, owszem, kultura i jej stan s take funkcj statusu materialnego spoecze-stwa), ale trudno sobie wyobrazi, e tworz j i konsumuj ludzie niewyksztaceni (mam na myli nie formalne wyksztacenie, szczeglnie w momencie, gdy studia nie znacz ju tyle, co kiedy, ale raczej stan kulturalnej wiadomoci niezaleny od po-siadanych dyplomw).

    Jednym z powtarzajcych si postulatw rodowisk kulturalnych jest powrt edukacji humanistycznej i artystycznej do szk. W powszechnym odczuciu to wa-nie zaniedbanie tych sfer edukacji skutkuje spadkiem liczby czynnych uczestnikw kultury.

    Rozumiejc ten problem, rozpoczynamy w BiK-u publikacj cyklu materiaw rozmw, szkicw, opisw projektw edukacyjnych, ktrych problematyka dotyczy edukacji kulturalnej w jej najmniejszej, regionalnej skali.

  • 14 | | Wrzesie 2011

    O bydgoskiej tosamoci, opartej na niej kulturalnej edukacji regionalnej, wielkich indywidualnociach bydgoskiej kultury iodnawianej tkance miasta zdr. Markiem chamotem, dyrektorem Instytutu Kulturoznawstwa WSG, rozmawia Micha tabaczyski.

    zanim zaczniemy rozmow o konkretach, powinni-my ustali, czy zgadzamy si co do podstawowej diagnozy: w tym momencie cywilizacyjnego roz-woju edukacja kulturalna jest najwaniejsz i jed-noczenie najbardziej zaniedban sfer edukacji.

    Zgadzam si i z jednym, i z drugim stwierdzeniem. Jednak prosz pozwoli, e to rozwin, bo jedna rzecz to zgodzi si co do pryncypiw, a druga rzecz uszcze-gowi to, wytumaczy, co si przez to rozumie. Za-niedbanie edukacji kulturalnej jest pochodn trakto-wania caej sfery kultury w Polsce. Ot po przeomie, po 89. roku, kiedy przesta obowizywa poprzedni, ideologiczny paradygmat traktowania kultury jako swoistej funkcji propagandy, waciwie kultura zostaa pozostawiona sama sobie.

    na czym wic polega sia polskiej kultury? Bo kto mgby sdzi, e ona powinna sabn z roku na rok

    Ot jest dostatecznie duo wybitnych osobowoci idostatecznie wielu ludzi, ktrzy s cakowicie oddani kulturze. Jeeli jako spoeczestwo jestemy postrze-gani jako kulturalni, to dziki wybitnym jednostkom, ktre s zawsze niezalenie od polityki kulturalnej. Take na niszym poziomie, w domach kultury, tam te s ludzie, ktrzy s oddani kulturze, uywajc niemod-nego sowa spoecznicy. I dziki nim wiele si w edu-kacji kulturalnej dzieje.

    a jeeli chodzi o nasz region, eby zej na poziom konkretw?

    Edukacja kulturalna odbywa si u nas za porednic-twem instytucji (opera, teatr, domy kultury, WOKiS, TMMB i MOK), a take za porednictwem uczelni. Ist-niejce tam kierunki humanistyczne nadzwyczaj cza-sem liczne speniaj te kulturotwrcz rol. W sensie ilociowym, statystycznym to mogoby ju zadowala, ajednak odczuwamy daleko idcy niedosyt. Jak wielka jest potrzeba dziaa animacyjnych, pokazay ubiego-roczne starania o uzyskanie tytuu Europejskiej Stolicy Kultury. Zaskoczya nas ilo projektw abstrahujc od ich jakoci, sama skala jest wymowna: pokazaa, e jest wielu ludzi, ktrzy w kulturze chc zaistnie, two-rzy, dziaa.

    A teraz za wiadomo. Wszystko wskazuje na to, e szkolnictwo od szk podstawowych po rednie wogromnej mierze odpucio sobie edukacj kultural-n. To wynika z wielu przyczyn. Jedn z nich jest obci-enie nauczycieli realizacj programw nauczania, co obserwuj od wielu lat. Inn opr dzieci i modziey przed bardziej masowym uczestnictwem w kulturze. Jest to spowodowane bdnym przekonaniem, wedug ktrego rozrywk bierze si za kultur.

    nie mona jednak zaprzeczy, e bywa czsto pierwszym stopniem wtajemniczenia w uczestnic-two w kulturze.

    Nie umniejszam tego. Ale jest takie przekonanie, e to ju jest kultura i e to ju wystarczy. Dobrze by byo, gdyby pojawia si wiadomo, e pjcie na koncert jest tylko wstpem do wasnego rozwoju kulturalnego. Jednak kierunek, w jakim powinna zmierza edukacja kulturalna jakkolwiek j sobie definiujemy wyznacza kultura wysoka. I tu pojawia si problem. Kto powinien si tym zaj czy nauczyciele s do tego przygotowa-ni? Uwaam, e bardzo niewielu. Ba, sami nauczyciele nie uczestnicz w yciu kulturalnym jako odbiorcy, nie mwi, e jako twrcy. Sam system szkolny jest taki, e wycofano z edukacji humanistycznej rodki, ktre po-winny by uyte na wspprac zanimatorami, ludmi kultury, twrcami na zdrowych zasadach finanso-wych, bo przecie nie mona tylko polega na spoecz-nych odruchach i wolontariuszach.

    Od klas humanistycznych w liceach powinno si zacz eksperyment, eby sprawdzi, czy to dziaa. A sdz, e na

    Miasto pogranicza?

    tadeusz nowakowski

    14 | | Wrzesie 2011

    E D U K A C J A

  • Wrzesie 2011 | | 15

    pewno by zadziaao. Uwaam, e gdyby tam skierowa wcale nie tak due rodki, nauczyciele mogliby podj szersz wspprac ze rodowiskami artystycznymi, co by pocigno modzie jeszcze przed matur bo to jest moe ostatni moment, by trafi do modych ludzi. Ap-niej powinno si rozszerzy ten projekt: na wszystkie kla-sy, na wszystkie szkoy rednie, cznie z technikami. Nikt nie powinien by wyczony z tej edukacji.

    co wic zrobi w tej mniejszej, naszej regionalnej skali, kiedy stoimy przed problemem uczestnictwa w kulturze, zmiany etosu, a take zaniku tego pozy-tywnego, kulturalnego snobizmu?

    Autorytet nauczyciela si zmieni i w sferze pewnego wzorca czowieka kulturalnego si zmniejszy. Pomijam ju sam aktywno nauczycieli w yciu kulturalnym. Ale nawet gdybymy byli t grup, ktra wypenia po brzegi sale koncertowe i teatralne, ktra tumnie odwie-dza wernisae, to podejrzewam sam ten przykad by nie wystarczy. Trzeba podj konkretne dziaanie. W regionie trzeba pokusi si o wyznaczenie rodkw samorzdowych na ten cel. Naley take dodatkowo wynagradza, finansowo premiowa nauczycieli zaan-gaowanych w promowanie kultury wrd modziey. Takich wspaniaych nauczycieli jest w naszych bydgo-skich szkoach niemao.

    zanim jednak zaczniemy organizowa rodki i two-rzy jakie ramy prawne, czy moe tylko admini-stracyjne uregulowania

    Nawet, powiedzmy: regulaminowe.

    susznie, znaczenie tych barier naley pomniej-sza, bo te ograniczenia bardziej ni sfery przepi-sw dotycz przyzwyczaje. jednak zanim zacznie-my to organizowa albo chocia rwnolegle z tym procesem, naley zastanowi si, z czym wcho-dzimy do tych szk. czy wyjciem z tego klinczu, zktrym mamy do czynienia polega on na tym, e uczniowie uczestnicz w rozrywce, mylc, e ju uczestnicz w kulturze, a nauczyciele myl, e ju ich wyedukowali nie jest zwrot w stron edukacji regionalnej? czy to nie jest dobra droga?

    To jest bardzo dobra droga. I s na to przykady na Zachodzie w Niemczech, Holandii, Francji, ale s te przykady w Polsce. Ale problem polega na tym, e wojewdztwo kujawsko-pomorskie rozumiane jako region administracyjny jest niejedno-rodne. Na to si nakada problem tosamo-ciowy. Przygldamy si temu od jakie-go czasu w Bydgoszczy. O jakim regionalizmie mamy w takiej sytuacji mwi?

    zejdmy wic na poziom bydgoski.

    Tu te jest problem. Choby z tego powodu, e bydgoszczanie nie wie-

    dz, w jakim regionie geograficznym ley ich miasto czy to Pomorze, czy Kujawy. Ale to nie jest przytyk pod adresem mieszkacw oni s najmniej winni. Zreszt, trudno tu szuka winnych, po prostu tak si uoya nasza historia. Bydgoszcz przynaleaa historycznie do Kujaw, ale poprzez przynaleno do rnych jednostek administracyjnych, staa si troch miastem pograni-cza. Nie jednak takiego pogranicza, jak miasta kresowe. Mamy tu wiele maych krain, s Kujawy, Pomorze, Pau-ki, Krajn, Kociewie Ludno miasta jest te wymie-szana, napywowa. Nie mona si na to obraa, tylko uzmysowi sobie skal problemu. Mamy wic tu zako-rzenienie lokalne, a nie regionalne. To wi z miastem,

    Kazim

    ierz Wielki

    Wrzesie 2011 | | 15

    E D U K A C J A

  • 16 | | Wrzesie 2011

    E D U K A C J A

    w ktrym mieszkam, a nie utosamianie si z dziedzic-twem kulturowym regionu.

    jakie jest z tego wyjcie?No, jak nie wiemy do czego si odwoa, to c

    oznacza regionalizm? A nam przecie chodzi o skal spoeczn.

    no i o wymiar praktyczny. skoro to ma si przeoy na dziaania edukacyjne, musimy sta na w miar pewnym gruncie. czy moemy wyznaczy jakie punkty, wok ktrych moglibymy zacz budo-wa tak regionaln wiadomo bydgoszczan? nie mamy charakterystycznej gwary

    To, co jest w Mocie Krlowej Jadwigi Sulimy-Kami-skiego, ale dotyczy to pewnie tylko czci, zapewne nie najwikszej czci mieszkacw. I to te coraz bardziej zanika.

    nie mamy silnej tosamoci plemiennej, nawet przestrzennie Bydgoszcz bardzo si zmienia, nie mamy wic silnych geograficznych punktw orien-tacyjnych. czy moemy choby prowizorycznie wy-znaczy map tosamoci bydgoskiej? co by ona obejmowaa?

    Sa dwie drogi. Przede wszystkim odwoanie si do wybitnych postaci zwizanych z Bydgoszcz: Grzymaa-

    -Siedlecki, Szwalbe, Tadeusz Nowakowski, Rejewski, Barciszewski. Prbuje si odwoywa do Kazimierza Wielkiego i dobrze, niech jest, jest przecie Uniwer-sytet Kazimierza Wielkiego. Uwaam, e trzeba to robi poprzez postacie. Duo ju zrobiono. Istniej symboliczne miejsca zwizane z postaciami. One ist-niej fizycznie, natomiast sabo jest z edukacj szkoln. Wszkoach powinien powsta program edukacji tosa-mociowej, ale to wymaga przygotowania szerokiego projektu, ktry by nauczycielom da konkrety. Najpierw trzeba by z tym dotrze do nauczycieli.

    a ta druga droga?Trzeba wrci do budowania tosamoci poprzez

    przywracanie starego, najstarszego dziedzictwa kultu-rowego miasta, zwizanego na przykad z pocztkami miasta to, co si robi wok zamku; oczywicie nie odbuduje si go, zreszt nie o to chodzi, ale kultywuje si pami. Kazimierz Wielki jest te tego przykadem. Azdrugiej strony trzeba podj prb nowego, bar-dziej wiadomego odczytania dziedzictwa poniemiec-kiego. I myl, e oba te procesy koresponduj ze sob. Warto si o to pokusi, bo myl, e w Bydgoszczy owiele wyraniejsze jest dziedzictwo materialne prze-szoci ni kulturowe dziedzictwo regionalne.

    tu Wyspa Myska jest doskonaym przykadem na wykorzystanie materialnego dziedzictwa przeszoci.

    Tak, to doskonay przykad, prosz zobaczy, jak to yje, jak to dziaa. Taka rewitalizacja materialna jest niezwykle poyteczna, bo ludzie yj w konkretnej przestrzeni. Ta przestrze musi by wyrazista i musi by autentyczna. Musi by prawdziwa, musi mie swoj warto. Miasto jest yw tkank. Musi by autentycz-ne, to jest: musi suy czemu szerszemu.

    leon Barciszewski

    Marianrejewski

    16 | | Wrzesie 2011

  • Wrzesie 2011 | | 17

    E D U K A C J A

    Wrzesie 2011 | | 17

    Odczuwana przez wielu kulturalna zmiana (czytaj: zapa uczestnictwa, szczeglnie wrd modych obywateli kultury) ma to take powszechna, cho raczej przeczuwana ni pochodzca z bada diagnoza swoje rda w zmianach w trybie edukacji kulturalnej i artystycznej. Opinia ta jest praw-dziwa, chocia zapewne to nie jedyny powd zmiany zainteresowa kultu-ralnych i sposobw obcowania z kultur wrd modziey. Przyczyn gwn wydaje si zmiana modelu kultury dokonana zarwno za spraw rozwoju nowoczesnych mediw rozpowszechniania jej wytworw, jak i gwatown zmian hierarchii, co jest bezporednim skutkiem poprzedniego.

    Sieciowy i rozproszony model kultury jest skutkiem globalizacji i szerokie-go dostpu do dbr kultury, std jedn z metod zapobiegania opisanej po-wyej sytuacji jest rozwj edukacji regionalnej. W polskim systemie edukacji jest ona realizowana na wszystkich poziomach (chodzi oczywicie o edukacj formaln w systemie owiaty), jednak nie w postaci przedmiotu, ale w postaci cieki edukacyjnej (ktrej program realizuje si w podstawach programo-wych rnych przedmiotw: historii, geografii, jzyka polskiego).

    Program edukacji regionalnej powinien by oparty na okrelonej tosamo-ci regionalnej ten truizm w przypadku Bydgoszczy stanowi bodaj najwik-szy problem. Nim powstanie spjny, skuteczny i atrakcyjny program edukacji kulturalnej w wymiarze regionalnym, naley przeprowadzi badania, ktre powinny ustali kluczowe podstawy:

    1. POJCIE REGIONU, czyli tzw. wiadomo regionaln. Bydgoszcz jest miastem lecym na granicy kilku niewielkich krain geograficznych, z ktrych adna nie posiada na tyle silnych cech (zarwno w skali regionu, jak i tym bardziej w skali caego kraju), by mc zdominowa kulturalnie inne, a tym samym wpyn na charakter miasta. W samym regionie take istniej orod-ki miejskie, ktre nie nale historycznie do tych samych regionw, std edu-kacja regionalna w kadym z nich musiaaby opiera si na innych filarach.

    2. TOSAMO REGIONALN. Sama Bydgoszcz co take podnoszono wiele razy jest miastem pozbawionym silnej tosamoci. Jest to skutkiem zmian demograficznych i geograficznych po II wojnie wiatowej (dua licz-ba napywowej ludnoci, ubytek ludnoci niemieckiej/niemieckojzycznej, znaczny rozwj miasta, zmiany w architektonicznej tkance miasta). Std ko-niecznym wydaje si okrelenie kluczowych punktw orientacyjnych tosa-moci modych bydgoszczan.

    3. OCZEKIWANIA I POTRZEBy KULTURALNE MODyCH. Wyniki tych ba-da maj by komplementarne wobec powyszych i maj pomc ksztato-wa program edukacji kulturalnej w oparciu o zapotrzebowania modych ludzi i ofert kulturaln regionu (a przy okazji pomog ksztatowa polityk kulturaln miasta i regionu).

    W kolejnych numerach BIK-u bdziemy starali si publikowa materiay mogce pomc wdookreleniu powyszych elementw. Zapraszam do lektury.

    regionalna wiadomo, edukacja kulturalna

    Micha tabaczyskiRe

    gion

    alna

    edu

    kacj

    a ku

    ltura

    lna

    (1)

  • 18 | | Wrzesie 2011

    O edukacyjnej misji teatru z pawem sztarbowskim rozmawia Monika grabarek

    skd wzi si pomys na specjalne spektakle dla uczniw i nauczycieli?

    Poczulimy potrzeb podjcia prby wikszego przycignicia do naszego teatru uczniw i nauczycie-li. Tego rodzaju pomys kilka lat temu realizowa Teatr Wspczesny w Szczecinie i wiedziaem, e tam to si udao. Dla nauczycieli bya to cenna pomoc i infor-macja, e poprzez teatr mona z uczniami rozmawia orzeczach wanych, ktre nie zawsze s zwizane ci-le zteatrem. W zwizku z tym podjlimy t inicjatyw przy okazji Dziadw Pawa Wodziskiego i spotkalimy si znaprawd duym odzewem. Wysalimy informa-cj do nauczycieli z caego waciwie wojewdztwa. Osoby, ktre nie mogy wtedy przyjecha pytay, czy pomys bdzie kontynuowany, czy dostan zeszyty metodyczne.

    czyli chwycio, pomys si spodoba? Bya potrzeba na takie dziaanie teatralne.

    Premiery belferskie to nie jedyna nasza propozycja, to spektakle dla nauczycieli, ale mamy te spektakle i warsztaty dla uczniw. Troch si baem reakcji na-uczycieli, e powiedz, e narzucamy tematy lekcyjne. Na szczcie wikszo nauczycieli zrozumiaa, e to nie jest tak, e my cokolwiek narzucamy, tylko, e jest to jedna z propozycji, ktr mona przyj lub mona skorzystaj z jej czci. To nie jest tak, e te biuletyny, wktrych znajduj si tematy lekcji nadaj si tylko do realizacji na jzyk polski. To tematy na histori, wiedz o spoeczestwie, godziny wychowawcze, muzyk. Propozycje tych lekcji s pisane przez bydgoskich na-uczycieli z licew i gimnazjw. Te zeszyty metodyczne to propozycja, wewntrz ktrej, po przejrzeniu tego ze-szytu, mona ju poczu si zupenie wolnym i realizo-wa podobne tematy na wasnych warunkach.

    pewnie dla wielu nauczycieli to powrt do teatru po latach?

    Rozmawiajc z wieloma inteligentami z pokolenia 40 i 50-latkw czsto spotykam si z postaw: dawno nie byem w teatrze, nie pamitam kiedy ostatni raz byam w teatrze. Teatr kojarzy im si ze sztuka troch nudn, elitarn. Z drugiej strony jest grupa, ktra wrcz aler-gicznie reaguje na wszystkie nowe rodki w teatrze. I tu ogrom cikiej pracy pani Michaliny Butkiewicz, ktra redaguje te zeszyty metodyczne, eby pokaza, e te

    rodki z czego wynikaj, o czym wanym mwi, e wynikaj z ogldu wiata. Teatr czy w ogle sztuka nie moe odwraca si plecami do tego wszystkiego, co si dzieje i udawa oaz spokoju. Te obawy dotyczyy bardzie nauczycieli ni uczniw. Okazao si, e ucznio-wie od razu maj wiadomo, e to s rodki sceniczne uyte w okrelonym celu i e to jest pretekst do rozmo-wy. Nasz teatr chce by takim miejscem, gdzie pokazy-wany jest trudniejszy obraz wiata i to jest punkt wyj-cia do dyskusji z modzie. To daje szans, e dyskusje nie bd zbyt gadkie.

    uczniowie doceniaj, e traktuje si ich powanie, jak partnerw.

    To te pokazuj warsztaty edukacyjne przy okazji Dziadw; Justyna Sobczyk z Instytutu Teatralnego zre-alizowaa Romantyczny Warsztat Krytyczny, ktry si nazywa: W poszukiwaniu nowej tosamoci. Projekt ten skierowany by do rnych grup wiekowych, odbywa si przed spektaklem, wic by swoistym przygotowa-niem do odbioru sztuki. Justyna zwrcia uwag, by na ten warsztat nie stawia si tylko artystycznie czy hu-manistycznie uzdolniona modzie, ale e to jest warsz-tat dla wszystkich i zadaniem Justyny jest zapropono-wa takie zadania, w ktrych odnajd si wszyscy. Ten warsztat odbywa si przy penej scenografii na scenie ici uczniowie rzeczywicie wyzwalaj z siebie niezwy-k energi, i ogromn ch do dyskusji i wzicia udzia-u w wydarzeniu teatralnym. Podczas tego warsztatu miesza si teoria z praktyk, uczniowie na chwile staj si aktorami wewntrz tej przestrzeni, w tej scenografii. I s dyskusje.

    Mylisz, e po takim przeyciu w teatrze sign po ksik?

    Myl, e tak, ale jeli nie, to te nie stanie si nic ka-tastrofalnego. W tym sensie, e ja nie wiem, czy naszym zadaniem w tych projektach edukacyjnych jest to, eby kto, kto obejrzy Dziady w naszym teatrze, musia prze-czyta Dziady Mickiewicza. Naszym zadaniem jest to, eby ucze wszed z nami w obszar tego dziaania. Tu waniejsze jest pobudzenie ciekawoci, chci do roz-mowy, rozbudzenie krytycznego patrzenia na rzeczy-wisto.

    te spektakle i warsztaty pomog modziey zrozu-mie wiat?

    Po to je robimy. Dla wszystkich, ktrzy chc powa-nie zajmowa si edukacj teatraln wane jest to, eby teatr nie kojarzy si ze mierteln nud, czym cikim, tak samo jak haso edukacja. Dla nas wane jest to, eby

    rozmawia z uczniami poprzez teatr

    E D U K A C J A

    18 | | Wrzesie 2011

  • Wrzesie 2011 | | 19

    nie dawa gotowych odpowiedzi, recept, nie podawa gotowych rozwiza, tylko eby razem ich szuka. Po-kazujemy chwiejno wielu rzeczy, wielu postaw iwten sposb uczymy krytycznego mylenia. Wtedy bd mogli atwiej zrozumie wiat, siebie, spoeczestwo, wktrym yj. Zadanie dziaa edukacyjnych w teatrze to danie wiedzy modym ludziom, a z drugiej strony rwnie danie narzdzi do krytycznego mylenia i sze-rokiego patrzenia na wiat.

    przygotowujc ten edukacyjny projekt mylae otym, jaka jest wspczesna modzie, e jej ycie to wiat wirtualny, internet?

    Oczywicie. Obserwuj du potrzeb powrotu do korzeni, do rde. Mam wraenie, e w dzisiejszych licealistach jest jakiego rodzaju przesyt gadetami iprzesyt wspczesn technologi. Myl, e mdry te-atr daje im moliwo rdowego mylenia.

    pawe sztarbowski Ukoczy filozofi na Uniwer-sytecie Warszawskim, studiowa Wiedz o Teatrze wAkademii Teatralnej w Warszawie, jest doktoran-tem w Instytucie Sztuki PAN. W latach 2006-2011 pracowa w Instytucie Teatralnym im. Zbigniewa Raszewskiego na stanowisku kierownika dziau promocji teatru. Od marca 2011 pracuje na stanowi-sku wicedyrektora Teatru Polskiego w Bydgoszczy.

    Jest twrc Nowej Siy Krytycznej grupy mo-dych recenzentw piszcych dla Polskiego Wortalu Teatralnego e-teatr.pl. Jako recenzent i publicysta wsppracowa m.in. z Tygodnikiem Powszech-nym, Notatnikiem Teatralnym, Teatrem, Me-trem, Newsweek Polska. Jest staym felietonist e-teatr.pl.

    E D U K A C J A

    Wrzesie 2011 | | 19

  • 20 | | Wrzesie 2011

    Wielu torunian z krwi matki wyssao nienawi do tego, co bydgoskie. Instynktownie szydz z oglnej brzydoty Tyfusowa, fatalnej starwki, zych uczelni wyszych, nieciekawej historii i podej oferty kulturalnej. Wielu bydgoszczan kpi sobie z Toruniewa, bo uwaaj, e to miasto w istocie jest zwyczajnym zadupiem o przero-nitym ego. I e wcale nie trzeba wielkiej wyobrani, aby dobre samopoczucie torunian wystawi na szwank.

    Torunianie i bydgoszczanie nieustannie porwnuj swoje miasta. To dotyczy take naszej kultury. Gdy na wszelkie rnice spojrzymy powanie, zauwaymy, e nasze miasta uzupeniaj swoje oferty kulturalne. Spr-bujmy zestawi ze sob kultury Bydgoszczy i Torunia, ktre wedug kibicw, niektrych politykw i trolli in-ternetowych zawsze bd prowadziy ze sob wynisz-czajce wojny.

    pisarze do pirTrudno nie doceni znaczenia pimiennictwa lite-

    rackiego dla lokalnego rodowiska. Pisma prezentuj teksty miejscowych autorw, skupiaj wok siebie artystw plastykw, muzykw, czasami filmowcw, tworz przestrze krytycznej refleksji o sztuce. W Toru-niu w tej chwili nie ma ani jednego pisma literackiego, w Bydgoszczy za dziaaj a dwa periodyki. Kwartal-nik Artystyczny uchodzi za pismo prestiowe. Lektura spisu treci uwiadamia, e periodyk drukuje teksty najwaniejszych polskich pisarzy i poetw ostatnich lat. Bez wtpienia jego wad jest to, e katalog autorw od lat si nie zmienia, kolejne numery s monografiami pisarzy, a pismo nie zamierza wcza si w jakiekol-wiek krajowe dyskusje artystyczne. Jest te miesicznik Akant. Mona rnie ocenia profil tego pisma, stoj-ce za nim rodowisko, dobr autorw i teksty, trudno jednak zaprzeczy, e w tym momencie na rynku wy-dawniczym jest jedynym regularnie ukazujcym si miesicznikiem literackim.

    O wyszoci tyfusw nad piernikami i na odwrt

    Dziwny splot sprzecznoci: mioci i nienawici, fascynacji i pogardy, wyszoci i niszoci czy te dwa miasta, trzyma w ucisku ich mieszkacw. Moe w istocie jest on obu stronom potrzebny. Moe dziki niemu atwiej nam okrela nasz wasn tosamo, wasn warto stanowimy dla siebie punkty odniesienia. eby waciwie z tego korzysta, potrzebna jest wiedza, potrzebne jest solidne zestawienie. Majc nadziej, e czeka nas ciekawa wymiana zda, prb stworzenia takiego zesta-wienia rozpoczynamy tekstem grzegorza giedrysa, dziennikarza kulturalnego toruskiej gazety Wyborczej i autora bloga grzegorzgiedrys.blogspot.com.

    B y D G O S Z C Z / T O R U

    Grzegorz Giedrys

    20 | | Wrzesie 2011

  • Wrzesie 2011 | | 21

    Znakiem literackiej Bydgoszczy s oczywicie pisarze i poeci. Najbyskotliwiej rozwija si kariera Jarosawa Ja-kubowskiego, poety i dramatopisarza, znanego obec-nie dziki dramatowi Genera powiconemu yciu Wojciecha Jaruzelskiego. Aktywni twrczo pozostaj: Micha Tabaczyski, Grzegorz Musia, Ryszard Czsto-chowski i Karolina Sadecka autorka udanego debiutu poetyckiego.

    Historia najnowszej literatury w Toruniu jest w istocie histori zaniecha i milczenia. Undergrunt ostatnie pismo literackie w tym miecie rozpado si w 2004 roku z powodu ktni w redakcji i kopotw finanso-wych. Nastpne inicjatywy tego rodzaju okazay si na tyle efemeryczne, e nawet nie zdoay zdoby pieni-dzy na druk. Toruscy czonkowie Stowarzyszenia Pi-sarzy Polskich ogosili secesj z oddziau bydgoskiego i zaoyli wasny. Doczyli do nich pisarze bydgoscy jak m.in. Grzegorz Musia i Micha Tabaczyski. Wkrtce jednak okazao si, e oddzia nie potrafi sprawnie funk-cjonowa i praktycznie zawiesi dziaalno.

    Swoje kryzysy przechodzili te twrcy. Poeta Janusz Kryszak zamilk po tym, jak prasa ujawnia, e wsp-pracowa z komunistyczn bezpiek. Krzysztof wik-liski publicznie owiadczy, e nie zamierza pisa ju wierszy. Cezary Dobies wybra emigracj w Paryu, a Wojciech Giedrys po ukazaniu si udanego debiutu poetyckiego cakowicie odci si od ycia literackiego. Aktywni s modzi poeci: Rafa Skonieczny, Rafa Derda, Marcin Jurzysta i Szymon Szwarc, jednak tylko pierwszy z nich zdoa cokolwiek wyda. Nieco lepiej prezentuje si w Toruniu kwestia festiwali literackich zdecydowa-nie najwaniejszym wydarzeniem literackim jest odby-wajcy si w klubie Od Nowa Majowy Buum Poetycki, ktry od lat niestety pogrony jest w kryzysie. Nie ma rodowiska, nie ma publicznoci literackiej. Prosta za-leno.

    zagraj to jeszcze raz, rafaNajwiksz si Bydgoszczy jest bez wtpienia jej

    scena muzyczna. Dziki Operze Nova i Filharmonii Po-morskiej miasto nad Brd znajduje si wrd orodkw z najlepsz infrastruktur koncertow w kraju, ktr uzupeniaj jeszcze obiekty sportowe wykorzystywa-ne czasami w celach artystycznych. Bydgoszcz moe si jeszcze pochwali Akademi Muzyczn, ktra zasila

    instytucje w caej Polsce znakomitymi instrumentali-stami. S te genialni solici, jak na przykad triumfator konkursu chopinowskiego Rafa Blechacz i Pawe Waka-recy, ktry w zeszym roku w tej prestiowej rywaliza-cji dosta wyrnienie. Nie sposb nie zauway take bydgoskich festiwali operowych i muzyki powanej wiele z nich osigno rang midzynarodowych wy-darze muzycznych.

    Infrastruktura artystyczna Torunia wypada przy tym niezwykle blado. Toruska Orkiestra Symfoniczna daje koncerty w Dworze Artusa, ktrego parametry aku-styczne pozostawiaj wiele do yczenia. Aula UMK nie mieci si za w adnych standardach koncertowych. To si ma zmieni w cigu najbliszych dwch lat na toruskich Jordankach powstaje sala koncertowa na niemal tysic widzw. Na razie jednak ta finansowana w czci z funduszy unijnych inwestycja napotyka na swojej drodze same problemy i nie wiadomo, czy jej budowa nie opni si. Jeli chodzi o szkolnictwo artys-tyczne, Toru moe si pochwali jedynie Zespoem Szk Muzycznych.

    Nieco lepiej wyglda oferta grodu Kopernika, jeli chodzi o koncerty rockowe i pop. Bydgoszcz wprawdzie czciej sprowadza do siebie zagraniczne znakomitoci, ale jeli chodzi o rynek polski, wygrywa Toru. Studenc-ki klub Od Nowa prowadzi niezwykle bogaty impre-sariat w sezonie w cigu miesica organizuje nawet 20 imprez muzycznych, z czego wikszo to wystpy czoowych polskich zespow. Dochodzi do sytuacji, e wielu wykonawcw ze cisej czowki krajowego rocka daje koncerty jedynie w Toruniu, cakowicie zapomina-jc o Bydgoszczy. Niech za przykad posuy tutaj Kult Kazika Staszewskiego.

    Zmiemy jednak perspektyw: Od Nowa prowadzi aktywny impresariat, ale czy peni rol kulturotwrcz? Na pewno nie w takim stopniu jak bydgoski Mzg, ktry stworzy wok siebie niezwykle interesujce muzycz-ne rodowisko. W zasadzie wikszo bydgoskiej i trj-miejskiej sceny jazzowej moe si podpisa sowami: My wszyscy z Mzgu. Ten legendarny bydgoski klub odpowiada za popularyzacj yassu, ktry cakowicie odrzuci akademickie standardy mylenia o jazzie. Pol-ska muzyka zawdzicza temu lokalowi takie projekty

    B y D G O S Z C Z / T O R U

    Wrzesie 2011 | | 21

  • 22 | | Wrzesie 2011

    muzyczne jak Maestro Trytony, Ecstasy Project, 4 syfon, Sing Sing Penelope i Contemporary Noise Sextet. Nie sposb te pomin zasug takich postaci jak Andrzej Przybielski i Sawomir Janicki. Podobnie kulturotwr-cz rol penia toruska Od Nowa w latach 80., kiedy odkrya przed polsk publicznoci now i zimn fal, a take kultow Republik, ktra wanie w tym stu-denckim klubie stawiaa pierwsze muzyczne kroki.

    Bydgoszcz ponadto ma mocn alternatywn scen muzyczn. Wystarczy wymieni takie znakomitoci jak: Variete, 3moonboys, Upside Down, None, George Dorn Screams i Schizm. Toru moe zaoferowa jedynie Sof, Kobranock, Atrakcyjnego Kazimierza, Bikini i Ho-tel Kosmos. Grd Kopernika broni si scen didejsk, zwaszcza uznanymi turntablistami.

    I co wy na to, filmowcy?W filmie mona da remis z lekkim wskazaniem na

    Toru. To bardzo przewrotna kategoria. Odbywajcy si obecnie w Bydgoszczy festiwal Camerimage, ktry naley do najwaniejszych europejskich imprez filmo-wych ze wzgldu na swoj unikaln formu, jest dzie-em torunian z fundacji Tumult. Z kolei toruski Tofifest bardzo autorski przegld tego, co w najnowszym ki-nie mode i niepokorne ma rda bydgoskie jego twrczyni Katarzyna Jaworska jest z urodzenia byd-goszczank. Jej impreza od pocztku swojego istnienia wspiera kino powstajce w regionie, bez wzgldu na jego rodowd. Od dwch lat zabiega take o zainicjo-wanie w wojewdztwie kujawsko-pomorskim Regio-nalnego Funduszu Filmowego ta forma wspierania produkcji filmowych rozpowszechnia si ju w Polsce ijestemy jednym z niewielu regionw, ktry jeszcze si na to nie zdecydowa.

    Toru dopiero wytrwale tworzy rodowisko filmowe. Gdyby nie zaangaowanie takich postaci jak filmow-cy Marcin Gadych i Jacek Banach, a take aktorzy Ra-dek Garncarek i Krystian Wieczyski, nie powstaoby wToruniu kilkanacie filmw. Z przeciwnej strony jest Tomasz Szafraski i znakomita grupa Palladino z Macie-jem Cuske i Marcinem Sauterem. Toruskie rodowisko

    sprawia wraenie bardziej oywionego w cigu kil-ku najbliszych miesicy odbd si premiery doku-mentw o zespole Bikini, toruskiej scenie muzycznej i areszcie ledczym, a take kilka niskobudetowych produkcji offowych.

    sztuka ci szukaW sztuce zwycistwo naley si Toruniowi. Na Uni-

    wersytecie Mikoaja Kopernika dziaa wydzia sztuk piknych, ktry wytrwale szkoli kolejne roczniki mala-rzy, rzebiarzy, grafikw, konserwatorw i specjalistw od nowych mediw. Szczeglne zasugi toruska uczel-nia ma dla rozwoju konserwatorstwa zabytkw w za-sadzie mwi si o toruskiej szkole wykadania i prakty-kowania tego szlachetnego zawodu. Nieco mniej mwi si o artystach plastykach w ostatnich czasach tylko dwch absolwentw tej szkoy odnioso spektakularne sukcesy. To Oskar Dawicki i mieszkajca w Bydgoszczy Elbieta Jaboska.

    Wydzia oddziauje na cay region najsilniejsze rodowisko jest bez wtpienia w Toruniu. Gdyby przy uczelni nie dziaa wydzia artystyczny, w tym miecie nie powstaoby zapewne Centrum Sztuki Wspczesnej pierwsze po wojnie wybudowane od podstaw pa-stwowe muzeum sztuki nowoczesnej. Bydgoska galeria bwa ma z pewnoci znacznie wiksze zbiory sztuki ni Centrum Sztuki Wspczesnej, ktre cay czas tworzy swoj kolekcj. Najwicej sztuki po 1945 roku w regio-nie ma w swoich magazynach toruskie Muzeum Okr-gowe, ktre w tej kategorii bije swojego bydgoskiego odpowiednika na gow. Toruscy plastycy s aktyw-niejsi, czciej prowadz ze sob zaarte dyskusje i woj-ny angauj si w ycie miasta, na pewno w wikszym stopniu ni ich koledzy z Bydgoszczy.

    teatr mj widz ogromnyNajbardziej prestiow rywalizacj jest walka o zwy-

    cistwo w kategorii teatr. Jeszcze przed kilku laty a-den krytyk teatralny i teatrolog w kraju nie umieciby

    B y D G O S Z C Z / T O R U

    22 | | Wrzesie 2011

  • Wrzesie 2011 | | 23

    Bydgoszczy na mapie interesujcych zjawisk scenicz-nych. To by typowo miejski zesp, ktry stara si po prostu nasyci zapotrzebowanie lokalnej publicznoci na teatr. Wiele si zmienio, gdy dyrekcj Teatru Polskie-go przej Pawe ysak. Bydgoska scena od kilkunastu sezonw bryluje na czoowych miejsach w brano-wych rankingach popularnoci. Krytycy i animatorzy doceniaj zesp za coraz odwaniejsze poszukiwania artystyczne, siganie po najlepszych polskich reyse-rw i najnowsz polsk dramaturgi. A jednoczenie spektakle toruskiego teatru ju nie budz tak wielkich dyskusji w rodowisku jak niegdy, cho Teatr Horzycy, prowadzony przez Jadwig Oleradzk i Iwon Kemp, ma bardzo dobry repertuar, a festiwal Kontakt utrzymu-je si w lidze najwaniejszych imprez teatralnych w tej czci Europy. Przegld bez dwch zda bije na gow Festiwal Prapremier.

    Odnosz wraenie, e torunian gubi samozadowole-nie. Scena wychowaa sobie przygotowan i wraliw publiczno, ale nie zamierza otwiera si na nowoci. Pozostaje teatrem miejskim, ktry obok ambitnych przedstawie zaprasza widzw na wodewile, kome-dyjki i widowiska muzyczne. Ten, ktry od teatru da czego wicej ni rozrywki, coraz czciej moe czu si rozczarowany.

    Toruski teatr ogranicza relacje z widzami do spek-takli, jednej dyskusji z twrcami przedstawie, kilku prezentacji wspczesnej polskiej i europejskiej dra-maturgii. A tymczasem w Teatrze Polskim spektakl jest czasami jedynie pojedynczym gosem w dyskusji uy-wajcej wielu mediw, jest pretekstem do wygaszania opinii wykraczajcych poza teatralny mikrokosmos.

    Jeli chodzi o teatry dla dzieci, Toru zwycia dziki Bajowi Pomorskiemu jedynej w wojewdztwie profe-sjonalnej scenie lalek. Gdy za przypatrzymy si zespo-om pozainstytucjonalnym, znw musimy uzna wy-szo Grodu Kopernika adna grupa z Bydgoszczy nie

    zdoaa osign podobnego statusu jak prowadzony przez Romualda Pokojskiego Teatr Wiczy. Nikt na razie nie dorwna mu klas, inscenizacyjnym rozmachem iosigniciami.

    * * *Bydgoszcz wygrywa z Toruniem w literaturze i mu-

    zyce, ma lekk przewag w teatrze. Ustpuje w sztuce wspczesnej i daa si wyprzedzi w filmie. Miasto nad Brd nad ssiadami ma jedn zasadnicz przewag: nie jest dzieem skoczonym, dopiero staje si i wschodzi. Toru jest projektem zamknitym, ktrego znaczenia ciko odnowi.

    Doskonale to byo wida w czasie, gdy oba miasta rywalizoway o tytu Europejskiej Stolicy Kultury w 2016 roku. Toru w swojej aplikacji konkursowej postawi na doskonale znane prawdy: rewolucj kopernika-sk ikosmos, gotyk i tradycj. Bydgoszcz postanowia zada sobie fundamentalne pytanie o tosamo, nie zachysna si swoj wielkoci i swoim potencjaem, tylko wskazaa, e wiele rzeczy musi w sobie zmieni, aby z pen odpowiedzialnoci i uczciwie zasuy na europejski tytu. S eksperymenty na ywym ciele, bolesne dyskusje, ktre pozwol temu miastu na nowo napisa swoj histori.

    Odnosz wraenie, e po porace w walce o ESK Bydgoszcz jest bardziej wiadomym miastem. Toru tymczasem jest gotowym produktem turystycznym, zanurzonym w marazmie i radosnej rezygnacji, jakby hymnem tego miasta bya dziecica piosenka:

    To stary Toru, Grd Kopernika, miasto piernikiem pachnce.To nasz astronom, wielki uczony,zatrzyma na niebie soce i Mamy muzeum i pikne zbiory, i w nich jest zamknita historia wysze uczelnie, kina, teatry. Mona zabawi si co dnia.

    I nic nie przerywa sielanki w miecie, w ktrym go-tyk jest na dotyk, a kosmos na wycignicie rki jak powtarzaj niektrzy mieszkacy zakochani w swoim skrawku ziemi.

    B y D G O S Z C Z / T O R U

    Wrzesie 2011 | | 23

  • 24 | | Wrzesie 2011

    anna tujakowska, bydgoszczanka w WarszawieUlica koo filharmonii Sowackiego. Jak byam w liceum, tam za-wsze zostawiaam mojego malucha, bo przeraay mnie bydgo-skie ulice i tam mieszkaa AgnieszkaD. koleanka z klasy itam si pio niemiao pierwsz wdk. Oczywicie Mzg, bo do dzi z sentymentu tam wracam. Kunia, ale ta stara. To by pierwszy klub do ktrego prbowaam wej, w 1 klasie. Razem z kolean-kami wziymy sobie za punkt honoru, aby w kocu wej do ja-kiego klubu (to byo wtedy mega cool). Pado na Kuni, oczywi-cie. Jako ta najodwaniejsza zostaam wysana na pierwsz lini. Aja otworzyam drzwi i z lekk doz niemiaoci zapytaam, czy mona a ochroniarz pyta: A 18 lat ma?. Ja, cierpica na praworzd-no od zawsze na to, e nie. On: No to nie mona. No ale w kocu mnie wpucili. Potem byy koncerty, glany zbrojone i pierwsze si-niaki noszone z dum: Illusion, Funny Hippos i ich trzeci album no ioczywicie Kazik na ywo. Na niego to nawet z konierzem ortope-dycznym poszam i pogowaam. Niektrzy mi brawo bili. A, jeszcze ciana na Wyspie Myskiej i pierwsze papierosy.

    Bydgoszczan prywatna topografia (1)

    24 | | Wrzesie 2011

    B y D G O S Z C Z w g B y D G O S Z C Z A N

    F o t o g r a f i e : Z b yZ i e l

  • Wrzesie 2011 | | 25 Wrzesie 2011 | | 25

    B y D G O S Z C Z w g B y D G O S Z C Z A N

  • 26 | | Wrzesie 2011

    AKADEMIA MUZYCZNA im. Feliksa Nowowiejskiego, ul. J. Sowackiego 7, 85-008 Bydgoszcz, tel. 523 210 582 1

    AKADEMICKA PRZESTRZE KULTURALNA APK, przy Wyszej Szkole Gospodarki, ul. Krlowej Jadwigi 14. Galeria Nad Brd, Muzeum Fotografii, Galeria DEBIUT. 2

    ART GALERY Anny Osiskiej, ul. Gdaska 42, e-mail: annaosinska49@o2.pl, tel. 525 153 295, 604 313 266 3

    AUTORSKA GALERIA SZTUKI Magorzaty Maciejewskiej, ul. Morelowa9, 85-362 Bydgoszcz, tel. 502 714 888, www.artgalery.bydgoszcz.pl.

    BYDGOSKIE CENTRUM INfORMACjI, ul. Batorego 2, 85-109 Bydgoszcz, bci@visitbydgoszcz.pl, www.visitbydgoszcz.pl 4

    BYDGOSKIE STOWARZYSZENIE ARTYSTYCZNE, ul. Pomorska 76, 85-051 Bydgoszcz, tel. 523 401 806, Prezes zarzdu Wiesaw Karpusiewicz. 5

    BYDGOSKIE TOWARZYSTWO HERALDYCZNO-GENEALOGICZNE, ul. Wyczkowskiego21/1, tel. 523 413 291, prezes Pawe Bogdan Gsiorowski.

    BYDGOSKIE TOWARZYSTWO NAUKOWE, SOCIETAS SCIENTIARUM BYDGOSTIENSIS, BYDGOSZCZ SCIENTIFIC SOCIETY, ul. Jezuicka4, 85-102 Bydgoszcz, tel./fax 523 222 268, www.btn.bydgoszcz.eu, prezes prof. dr hab. in. Marek Bieliski, czynne: pon., czw. 14-15. 6

    Dom Kultury MODRACZEK, ul. Ogrody15, tel./fax 523 713 331, www.modraczek.smbudowlani.pl, e-mail: modraczek@tvogrody.com, abuzal ska@smbudowlani.pl, dyr. Agnieszka Buzalska.

    Dom Kultury ORION, ul. 16 Puku Uanw Wlkp. 1, 85-319 Bydgoszcz, tel. 523 487 201, kierownik Nikoletta Stachura.

    fILHARMONIA POMORSKA dyrektor: Eleonora Harendarska, ul. Andrzeja Szwalbego 6, 85-080 Bydgoszcz. Rezerwacja telefoniczna w godz. 11-14, tel. 523210234; wew. 21, bilety@filharmonia.bydgoszcz.pl, www.filharmonia.bydgoszcz.pl 7

    fUNDACjA WIATRAK, Prezes Fundacji: Ks. Krzysztof Buchholzul. Botucia 5, 85-791 Bydgoszcztel. 523 234 810, fax 523 234 811www.wiatrak.org.pl, e-mail: sekretariat@wiatrak.org.pl, Biuro Fundacji Wiatrak czynne: pon.-pt. 8.00-20.00

    GALERIA AUTORSKA Jan Kaja i Jacek Soliski, ul. Pomorska 48, 85-097 Bydgoszcz, tel. 608 596 314, www.autorska.pl, galeria@autorska.pl 8

    Galeria GRAffITI ul. Unii Lubelskiej 17, oferta dla modziey, prowadzi Anna Osiska, e-mail: annaosinska49@o2.pl, tel. 525 153295, 604 313 266 9

    Galeria KANTOREK tel. 523 210 211, wstp wolny, prezentacja i sprzeda dzie sztuki 10

    Galeria DEBIUT przy APK, Marta Rosenthal-Sikora

    Galeria francuska MISTRAL, przy WSG, prowadzi Henryka Stachowska prezes Towarzystwa Przyjani Polsko-Francuskiej, ul.Garbary 2, budynek A, tel. 668 705 587. 11

    GALERIA INNOWACjI UTP ul. Prof. S. Kaliskiego 7, 85-789 Bydgoszcz, kier. dr Anna Bochenek, czynne codziennie od 10-17

    GALERIA MIEjSKA bwa dyrektor: Wacaw Kuczma, 85-006Bydgoszcz, ul. Gdaska 20, tel. 523 393 050, godz. otwarcia: wt.-czw.: 10-18, pt.: 12-20, sob.-niedz.: 11.30-16.30, wsob. wstp wolny. bwa@galeriabwa.bydgoszcz.pl,www.galeriabwa.bydgoszcz.pl 12

    GALERIA MDK 1 przy MDK nr 1, ul. Baczyskiego 3.

    GALERIA NAD BRD przy APK, Karolina Prus.

    GALERIA NA PITRZE Studio Dziaa Artystycznych, ul. Duga 27, 85-034 Bydgoszcz, tel. 515 452 040, 601 443 119, sda.dluga27@interia.pl, czynne: pon.-pt. 10.00-20.00, sob.12.00-16.00 13

    GALERIA NON fERE przy II Spoecznym Liceum Oglnoksztaccym.

    GALERIE PRYWATNE: Galeria-Kawiarnia COLOMBINA, ul. Krasiskiego 5, 85-008 Bydgoszcz, tel. 523 228 023, Katarzyna Delert-Kalisz oraz Anita Gadziska-Spiczonek. 14

    GALERIA DECORAf ul. Niedwiedzia 5, tel. 523 220 613, www.decoraf.com.pl, Hanna Radkosz-Florkowska. 15

    GALERIA SZKA POLSKIEGO Waldemar achut, ul. Duga 39, tel. 698 879 887. 16

    GALERIA 85 prowadzi Ewa Pankiewicz, ul. Gdaska 17, 85-006 Bydgoszcz, tel. 523 226 222. 17

    Galeria ALIX, M. i M. Dobeccy, ul. Jezuicka 26. 18

    Izba Pamici Adama Grzymay-Siedleckiego, WiMBP, ul. Libelta 5, tel. 523 238 207, czynne: wt. i pt. 13-18, r. 10-15. 19

    Klub ARKA, ul. M. Konopnickiej 24a, 85-124 Bydgoszcz, tel. 523 487 202, kierownik Nikoletta Stachura.

    Klub HEROS, ul. Gen. W. Thome 1, Bydgoszcz, tel. 523 430 004, kierownik Danuta Antkowiak.

    KLUB MIONIKW KAKTUSW, ul. M. Konopnickiej 24a, 85-124 Bydgoszcz, przewodniczcy Jerzy Balicki, tel. 523 215 538, www.republika.pl/bkmk/

    KLUB MIONIKW AUSTRALII I OCEANII, ul. Kopernika 1, 85-074 Bydgoszcz, prezes Lech Olszewski, tel. 607 120 182, fax 052 321 32 60, www.kmaio.logon.pl. 20

    Klub ODNOWA, ul. Planu 6-letniego 38, tel. 523 631 867, kier. Grayna Salemska.

    KLUB POLSKIEj KSIKI, Hotel Centralny, ul. Dworcowa 85, tel. 523 432 452, Jolanta Kowalska oraz przy Zespole Szk Oglnoksztaccych nr4, tel. 523 412 504, Alicja Leniak. 21

    KLUB INSPEKTORATU WSPARCIA SI ZBROjNYCH, ul. Sukowskiego 52 a, 85-915 Bydgoszcz, tel. 523 783 550, kierownik Marek Trojan. Biblioteka Klubu IWsp SZ, tel. 523 783 668, kierownik Zdzisawa Gajownik, czynna: pn. 10-15, wt., czw., pt. 13-18, sob. 10-15.

    KLUB WIATA KSIKI, ul. Dworcowa 85, tel. 523 454 698, kier. ksigarni Mariola Zawisza. 21

    KLUB RODOWISK TWRCZYCH, ul. Batorego 1-3, tel./fax 523 228 715, 523 225 677, prezes Piotr Trella. 22

    KOO fILMOWE przy Klubie POW, ul. Sukowskiego 52a. Projekcje odbywaj si w Kinoteatrze przy ul. Dwernickiego 1, tel. 523 783 550.

    Modzieowy Dom Kultury Nr 1, ul. K.K.Baczyskiego3, 85-805 Bydgoszcz, tel. 523 755 349, Fax 523 450 628, e-mail: mdknr1bydgoszcz@go2.pl, www.mdk1.bydgoszcz.pl, dyr. Piotr Skowroski

    Modzieowy Dom Kultury nr 2, im. Henryka Jordana, ul. Leszczyskiego 42, 85-137 Bydgoszcz, tel./fax 523 731 795, dyr. Adam tocha. Biblioteka Literatury Fantastycznej im. Janusza A. Zajdla Gimnazjum Nr 20, ul. Tucholska 30, czynne: wt., r. 16-19.

    Modzieowy Dom Kultury nr 4, ul. Dworcowa 82, 85-010 Bydgoszcz, tel./fax 523 224 413, e-mail: mdk4@cps.pl, www.mdk4.bydgoszcz.pl, dyr. Magorzata Gadyszewska. 23

    Modzieowy Dom Kultury nr 5, ul. Krysiewiczowej 8, 85-796 Bydgoszcz, tel./fax 523 485 002, dyr. Jolanta Wawrzonkowska, www.mdk5.bydgoszcz.pl, mdk@mdk5.bydgoszcz.pl.

    Miejski Orodek Kultury, ul. Batorego 1/3, 85-104 Bydgoszcz, tel. 523 228 715, www.mok.bydgoszcz.pl 22

    Muzeum Dyplomacji i Uchodstwa Polskiego Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego, ul. Berwiskiego 4, 85-044 Bydgoszcz, tel./fax 523 462 318, e-mail: muzeum@ukw.edu.pl, czynne: wt.-pt. 10-14, dyr. prof. dr hab. Adam Sudo. 24

    MUZEUM fARMACjI Apteki Pod abdziem, ul. Gdaska 5, tel. 523 220 187. 25

    MUZEUM fOTOGRAfII przy APK, Arkadiusz Blachowski. 2

    MUZEUM KANAU BYDGOSKIEGO, przy III LO, ul. Nowogrodzka 3, www.muzeumkanalu.pl, tel. 693 765 075.

    MUZEUM OKRGOWE im. Leona Wyczkowskiego w Bydgoszczy: ul.Gdaska4, 85-006 Bydgoszcz, Dyrektor Muzeum dr Micha F. Woniak; Sekretariat: tel./fax 52 58 59 966, e-mail: sekretariat@muzeum.bydgoszcz.pl; www.muzeum.bydgoszcz.pl, Dzia Edukacji iPromocji: tel. 52 58 59 910-15,e-mail: promocja@muzeum.bydgoszcz.pl;Biblioteka muzealna: tel. 52 58 59 916. Godziny zwiedzania Muzeum: wtorek pitek 9.00-17.00, sobota, niedziela 11.00-18.00, poniedziaki nieczynne 26

    MUZEUM OWIATY, ul. M. Curie-Skodowskiej 4, tel. 523 426 590.

    OPERA NOVA w Bydgoszczy dyrektor: Maciej Figas, ul. Marszaka Focha5, 85-070 Bydgoszcz, tel. 523251502, Dzia Promocji i Obsugi Widzw oraz przedsprzeda biletw: tel. 523251655, fax 523251636. Kasa biletowa tel.523251555. Obiekt dostosowany dla potrzeb osb niepenosprawnych, www.operanova.bydgoszcz.pl 27

    PAAC MODZIEY, ul. Jagielloska27, 85-097 Bydgoszcz, tel. 523 210 081, www.palac.bydgoszcz.pl, dyr. Joanna Busz. Tutaj: Galeria Paac. 28

    PEDAGOGICZNA BIBLIOTEKA WOjEWDZKA, ul. Skodowskiej-Curie4, 85-094 Bydgoszcz, tel. 523 413 074, www.pbw.bydgoszcz.pl, dyr. Lucyna Wojciechowska.

    POMORSKIE MUZEUM WOjSKOWE, ul. Czerkaska 2, 85-641 Bydgoszcz, dyr. Arkadiusz Kaliski, tel. 523 782 026, www.muzeumpmw.cen.bydgoszcz.pl.

    Adresy bydgoskich instytucji kultury

  • Wrzesie 2011 | | 27

    PROf-EUROPE Stowarzyszenie Nauczycieli jzyka francuskiego wPolsce, ul. Dworcowa 80, 85-010 Bydgoszcz. Prezes: Marta Samolej-Chmielewska, tel./fax 523 221 661 oraz 601 679 572, www.profeurope.pl. 29

    STOWARZYSZENIE ARTYSTYCZNE MZG, www.stowarzyszenie.mozg.art.pl, ul. Gdaska 10, 85-006 Bydgoszcz, tel. 523 455 195 30

    Salezjaskie Stowarzyszenie Wychowania Modziey, ul.Salezjaska1, 85-792 Bydgoszcz, www.dominiczek.salezjanie.pl, tel. 523 447 401 lub 523 766 739.

    TEATR PANTOMIMY DARwww.dar.art.pl; e-mail: teatrdar@wp.pltel. 523 407 468, 602 572 021, 602 257 675

    TEATR POLSKI im. Hieronima Konieczki dyrektor: Pawe ysak, al. Mickiewicza 2, 85-071 Bydgoszcz, tel. 523 397 841, Kasa Teatru czynna jest od wtorku do pitku w godz. od 12 do 18 oraz godzin przed spektaklem: tel. 523 397 818, fax 523 397 840 lub bilety@teatrpolski.pl, www.teatrpolski.pl31

    TOWARZYSTWO MIONIKW MIASTA BYDGOSZCZY, ul. Jezuicka 4, tel./fax 523 225 196, 523 454 434, www.tmmb.pl, e-mail: tmmb@neostrada.pl,

    skrytka pocztowa nr 17, 85-169 B37, prezes Jerzy Derenda. Biuro Zarzdu czynne we wt., r., czw. 9-15, sklep TMMB z bydgostianami, ul. Duga 15, czynny: pon.-pt. 10-18, sob. 10-14. 6

    TOWARZYSTWO INICjATYW KULTURALNYCH, ul. Dworcowa 62/2, 85-009 Bydgoszcz, tel. 523 213 371, prezes Maria Papaa. 32

    TOWARZYSTWO MUZYCZNE im. Ignacego jana Paderewskiego, ul. ks. Piotra Skargi7, 85-018 Bydgoszcz, tel./fax 523 270 291, prezes Felicja Gwinciska. 33

    TOWARZYSTWO OPEROWE im. prof. felicji Krysiewiczowej, ul. Focha 5, 85-006 Bydgoszcz, prezes Zenona Tomczak, tel. 603 993 852, sekretarz zarzdu Danuta wicichowska. 27

    TOWARZYSTWO POLSKO-AUSTRIACKIE, Oddzia B. ul. Stary Rynek 5, 85-104 Bydgoszcz, tel. 609 678 277, lubomira.kubiak@gmail.com, prezes Lubomira Kubiak, dyury w kad drug rod miesica. 34

    TOWARZYSTWO POLSKO-NIEMIECKIE, ul. Fordoska 120. Dyury we wtorki w godz. 13-16, tel. 523 453 673; prezes Stanisaw Puls, tel. 523 411 805; sekretarz Danuta Kucik, tel. 523 454 074.

    Polecamy prenumerat w kioskach RUCHU. Zamw BIK w cenie 2 z

    (jadc po niego do centrum wydasz 2,60 z w jedn stron na bilet) RUCH S.A. ul. Dworcowa 104-108,

    tel. 52 36 00 645 (lub kocwki 646, 614)

    Redakcja BIK prosi Pastwa o weryfikacj danych: bik@mok.bydgoszcz.pl

    TOWARZYSTWO POLSKO-WOSKIE Stary Rynek 22-24 (III p., wejcie przez KATALOGI), tel. 523 238 008, dyury: 1. roda miesica godz. 17-19 www.api.bydgoszcz.pl; api@api.bydgoszcz.pl, prez. Elbieta Renzetti. 35

    TOWARZYSTWO PRZYjANI POLSKO-fRANCUSKIEj, Siedziba na terenie WSG wBydgoszczy ul. Garbary 2; bud.: H-01, Prezes: Magorzata Panasewicz tel. 504 199 624, wiceprezes: Jzef Owczarek, tel. 507 160 445 11

    URZD MIASTA, ul. Jezuicka 1, www.bydgoszcz.pl, infolinia 800 800 404, tel. 523 288 913, Wydzia Kultury i Promocji Miasta. 36

    WDROWNICZEK Klub Turystyczny, prezes Adam Czachorowski, tel. 523 251 635.

    WiMBP BIBLIOTEKA GWNA Bydgoszcz, ul. Duga39, tel. 523 238 008, 523 399 200 centrala; 523 287 390 sekretariat, fax 523 287 390, e-mail: sekretariat@wimbp.bydgoszcz.pl, www.wimbp.bydgoszcz.plDyrektor: Ewa Stelmachowska 35

    Wojewdzki Orodek Kultury i SztukiDyrektor: Maciej Puto, pl. Kocieleckich 6, 85-033 Bydgoszcz, wok@wok.bydgoszcz.com, tel. 52 585 15 0103; Galeria Sztuki Ludowej i Nieprofesjonalnej, kierownik: Katarzyna Wolska, tel. 52 322 22 36, galeria@wok.bydgoszcz.com, www.wok.bydgoszcz.com 37

  • 28 | | Wrzesie 2011

    W y D A R Z E N I A

    Wojewdzka i Miejska Biblioteka PublicznaTegoroczna edycja SPOTKANIA Z LITERATUR NIE-POKORN odbywa si pod hasem Wok Rafaa WOJACZKA i przypomina ycie itwrczo Rafaa Wojaczka, tragicznie zmarego poety, postaci kul-towej dla pokolenia lat 70. i 80. Przez wiele lat jego poezja bya prezentowana w kontekcie pewnego skandalu obyczajowego, bulwersujcej legendy jego ycia. W tym roku przypada 66. rocznica urodzin oraz 40. rocznica mierci Rafaa Wojaczka i w nawi-zaniu do tych rocznic Biblioteka przypomina doro-bek literacki poety.

    2.09.2011 (pitek), godz. 19.00 Dziedziniec Biblioteki, Stary Rynek 24

    finaowy Koncert Muzycznego Konkursu literackiego Wojaczek hip hop.

    21.09.2011 (roda) Hol przy Czytelniach, Stary Rynek 24, I p.

    ekspozycja cztery strofy w 40. rocznic mierci rafaa Wojaczka.

    Wystawa prezentowana bdzie do 30 wrzenia w go-dzinach pracy Biblioteki.

    21.09.2011 (roda), godz. 12.30 Sala Wykadowa, Stary Rynek 24

    ptak, o ktrym troch wiemPokaz filmu dokumentalnego powiconego pami-

    ci poety Rafaa Wojaczka.

    21.09.2011 (roda), godz. 13.00 Sala Wykadowa, Stary Rynek 24

    spotkanie z Bogusawem Kiercem, autorem publikacji rafa Wojaczek. prawdziwe ycie bohatera, opiekunem spucizny literackiej rafaa Wojaczka.

    28.09.2011 (roda), pocztek godz. 11.30 Sala Wykadowa, Stary Rynek 24

    Impreza kulturalna: obrazy, twarze, sowa. 1. Pokaz filmu fabularnego Wojaczek, reysera Le-

    cha Majewskiego. 2. Panel dyskusyjny poprowadzi Kazimierz Rink.

    16.09.2011 (pi